TẠI SAO VỤ ÁN 6 CỰU CHIẾN BINH VẪN CHƯA KHÉP LẠI?

Sau hơn một thập kỷ vụ án kéo dài, ngày 12.1 vừa qua, TAND khu vực 6 tỉnh Lâm Đồng đã mở phiên xét xử sơ thẩm lần thứ ba vụ 6 cựu chiến binh ở Đắk Nông cũ kêu oan về tội hủy hoại rừng. Tuy nhiên, ngay từ phần thủ tục, hội đồng xét xử đã quyết định hoãn phiên tòa do các nhân chứng, giám định viên, nguyên đơn dân sự, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan vắng mặt không lý do. Thông báo về thời gian mở lại phiên tòa hiện vẫn chưa được đưa ra.

Vụ án bắt đầu từ năm 2015, đã trải qua 11 năm với nhiều lần xét xử sơ thẩm, phúc thẩm và giám đốc thẩm. Trong hai lần xét xử sơ thẩm trước đó, TAND thành phố Gia Nghĩa (nay là TAND khu vực 6) đã tuyên phạt 6 cựu chiến binh mức án từ 6 đến 7 tháng tù. Các bị cáo đều kháng cáo, phản đối vì cho rằng vào thời điểm chặt cây, khu vực này đã không còn rừng nguyên sinh và họ làm việc nhằm mục đích gây quỹ hoạt động của Chi hội Cựu chiến binh.

Sau khi thi hành án, các cựu chiến binh tiếp tục gửi đơn kêu oan khắp nơi. Năm 2016, TAND cấp cao tại TP.HCM đã hủy bỏ bản án sơ thẩm sau khi kiểm tra, rồi nhiều lần tái xét xử, đều giữ nguyên mức án hoặc bác đơn kháng cáo. Năm 2020, Hội Cựu chiến binh Việt Nam gửi công văn đề nghị làm rõ vụ án, chỉ rõ các yếu tố thiếu căn cứ để truy tố các bị cáo. Hội đã cử đoàn vào nghiên cứu hồ sơ, và nhận thấy chứng cứ trong hồ sơ đều vi phạm thủ tục tố tụng nghiêm trọng, không đủ căn cứ để kết luận các bị cáo phạm tội.

Ngày 17.10.2025, Thượng tướng Bế Xuân Trường, Chủ tịch Hội Cựu chiến binh Việt Nam, ký công văn gửi Viện trưởng Viện KSND tối cao, đề nghị chỉ đạo giải quyết dứt điểm vụ việc. Trong văn bản, hội nhấn mạnh cáo trạng truy tố tội danh “hủy hoại rừng” theo khoản 1 điều 189 Bộ luật Hình sự năm 1999 là chưa đủ căn cứ, đề nghị các cơ quan tố tụng thực thi đúng pháp luật, tránh gây oan sai.

Các cựu chiến binh bị cáo buộc gồm ông Đỗ Mạnh Hùng, Ngân Xuân Dũng, Vũ Tất Đắc, Hoàng Văn Sằn, Nguyễn Nam Thái và Cao Minh Điến, đều sinh sống tại huyện Đắk Song, Đắk Nông cũ. Ngoài ra, còn có ông Đoàn Xuân Trường, đã qua đời. Theo Hội Cựu chiến binh, từ năm 2017, hội đã vào cuộc nghiên cứu hồ sơ và khẳng định các chứng cứ buộc tội trong hồ sơ được thu thập không đúng quy trình, vi phạm thủ tục tố tụng và không chứng minh hành vi phạm tội của các bị cáo. Quá trình điều tra khẳng định khu vực bị chặt là rẫy tiêu, cà phê của dân, phần rừng nguyên sinh đã bị phá trắng, không còn trong khu vực này.

Các bị cáo đều là hội viên Hội Cựu chiến binh, có thời gian cống hiến cho đất nước và quân đội. Họ làm việc nhân danh tổ chức, không vì mục đích tư lợi, nhằm gây quỹ cho hoạt động của chi hội. Theo luật sư Nguyễn Thị Kim Vinh, nguyên thẩm phán TAND tối cao, các chứng cứ trong hồ sơ đều có dấu hiệu vi phạm nghiêm trọng thủ tục, không đủ căn cứ để buộc tội các bị cáo. Các lần họp, ghi nhận của hồ sơ đều cho thấy các bị cáo thực hiện công việc này với ý định gây quỹ, không phải nhằm mục đích phá hoại rừng như cáo buộc.

Trong quá trình điều tra, ông Đỗ Mạnh Hùng, Chi hội trưởng chi hội cựu chiến binh xã Trường Xuân, đã đưa ra ý kiến phát dọn đất rừng để trồng cây keo nhằm gây quỹ hoạt động của chi hội. Trong hai ngày tháng 1 và 4 năm 2015, các bị cáo đã chặt cây bụi, dây leo, cây gỗ có đường kính từ 10 cm trở xuống rồi gom lại, chuẩn bị đốt. Theo giám định của Hạt Kiểm lâm TP. Gia Nghĩa, vụ việc thiệt hại 0,98 ha rừng, gây thiệt hại hơn 53 triệu đồng.

Mặc dù vụ án vẫn còn nhiều điểm chưa rõ ràng, các cơ quan chức năng vẫn đang chần chừ trong việc đưa ra kết luận cuối cùng, gây bức xúc trong dư luận và làm dấy lên câu hỏi về tính minh bạch và công bằng trong quá trình xét xử những người đã cống hiến cho đất nước.