TIỀN ĐỂ CHO AI? CUỘC CHẠY ĐUA CHƯA BAO GIỜ KẾT THÚC CỦA ĐỀ ÁN CẢI THIỆN TẦM VÓC NGƯỜI VIỆT

Vấn đề đầu tiên là… tiền đâu?

Phục hồi và nâng cao thể lực, tầm vóc người Việt từng được coi là một trong những mục tiêu chiến lược lớn của Đề án 641, mang trong mình hy vọng tạo bước đột phá cho sự phát triển toàn diện của thế hệ trẻ. Tuy nhiên, qua nhiều năm triển khai, bức tranh thực tế lại phản ánh một thực trạng khá u ám. Đề án này đang đối mặt với nguy cơ “đóng băng” dài hạn, khiến những kỳ vọng về một Việt Nam cao lớn, rắn chắc dần trở thành điều xa vời.

Dự kiến, tổng kinh phí cho Đề án 641 vào khoảng 5.000 tỷ đồng, nhưng thực tế đều các chương trình thành phần đều chưa thực thi đúng tiến độ vì thiếu hụt ngân sách. Năm 2015, khi đề án đã trải qua hơn 5 năm kể từ khi phê duyệt, cựu Bộ trưởng Bộ VH-TT-DL Hoàng Tuấn Anh đã từng bày tỏ lo lắng về vấn đề này: “Chúng tôi cảm thấy vô cùng lo lắng vì vướng vấn đề kinh phí. Một mình ngành thể thao không thể cáng đáng hết khối lượng công việc của đề án mà không có nguồn tài chính ổn định.”

Báo cáo tổng kết giai đoạn 1 (2011-2020) của Bộ VH-TT-DL cũng thừa nhận nhiều nội dung, nhiệm vụ chưa được triển khai do thiếu nguồn ngân sách. Nhiều hoạt động chủ chốt chỉ có thể thực hiện phần nào, còn phần lớn vẫn trong tình trạng thiếu hụt tài chính trầm trọng. Đặc biệt, việc thiếu quy định cụ thể về huy động và sử dụng kinh phí đã khiến đề án gặp khó trong việc kêu gọi sự đóng góp từ xã hội, hạn chế khả năng huy động nguồn lực ngoài ngân sách nhà nước.

Chưa có sự phối hợp ăn ý, thiếu đồng bộ

Trong chia sẻ mới nhất, lãnh đạo ngành thể thao nhận định, trong 15 năm qua, công tác quản lý, điều phối của các ban điều hành đề án đã nhiều lần thay đổi, gây ra sự gián đoạn trong quá trình phối hợp và triển khai nhiệm vụ. Sự chồng chéo hoạt động giữa trung ương và địa phương, thiếu sự nhất quán trong phối hợp liên ngành đã làm năng lực thực hiện còn nhiều hạn chế. Thêm vào đó, ý thức của xã hội và gia đình về tầm quan trọng của việc phát triển thể lực cho thế hệ trẻ còn hạn chế, gây ra sự trì trệ trong việc huy động các nguồn lực và đẩy mạnh các hoạt động thúc đẩy tầm vóc người Việt.

Ở nhiều vùng sâu vùng xa, điều kiện kinh tế còn eo hẹp khiến nhiều gia đình chưa thực sự quan tâm đến việc đầu tư phát triển thể lực cho con trẻ. Công tác giáo dục thể chất trong nhà trường cũng đang đứng trước nhiều tồn tại: thiếu sân tập, thiết bị, đội ngũ giáo viên chưa đủ chuẩn, cách dạy còn hình thức, thiếu sáng tạo. Các hoạt động thể thao học đường vẫn nghèo nàn, đơn điệu, chưa hấp dẫn đủ để thu hút đông đảo học sinh tham gia đều đặn. Đây chính là nguyên nhân khiến đề án chưa thể phát huy tối đa hiệu quả và ảnh hưởng tích cực tới tầm vóc và sức khỏe của thế hệ trẻ.

Trong gần một thập kỷ thực hiện, các lãnh đạo bộ ngành đã nhiều lần nhấn mạnh về tồn tại của đề án và cần phải xem xét, đánh giá lại toàn diện những kết quả đạt được, từ đó đề ra các giải pháp phù hợp cho giai đoạn tiếp theo.

PHẢI XÂY DỰNG LẠI CƠ CHẾ GIÁM SÁT VÀ TĂNG CƯỜNG HỢP TÁC

Để tránh cho Đề án 641 rơi vào tình trạng “tê liệt” hoàn toàn, cần thiết lập một cơ chế giám sát độc lập, khách quan, phản ánh sát thực trạng và hiệu quả thực tế của đề án. Tái cấu trúc các nhóm giải pháp dựa trên khả thi, đồng thời thúc đẩy liên ngành, huy động sự tham gia tích cực của cộng đồng, đặc biệt là gia đình và nhà trường. Nghiên cứu, thử nghiệm các mô hình hiệu quả để nhân rộng sẽ là chìa khóa giúp đề án có thể đi đúng hướng trong thời gian tới.

Chỉ khi mọi nguồn lực, từ ngân sách nhà nước đến xã hội hóa được khai thác hợp lý, đề án mới có thể chuyển từ mô hình hạn chế sang mở rộng, hiệu quả. Thiết lập rõ ràng các tiêu chí đánh giá, kiểm tra định kỳ sẽ giúp đảm bảo quá trình thực thi sát thực, phản ánh đúng tình hình và dễ dàng điều chỉnh khi cần thiết.

Chí Đạt