CÁC NGÂN HÀNG PHẢI BÁO CÁO GIAO DỊCH LỚN: BƯỚC TIẾN MỚI TRONG CHỐNG RỬA TIỀN TẠI VIỆT NAM

Ngân hàng Nhà nước vừa ban hành Thông tư 27/2025 nhằm cập nhật, hoàn thiện các quy định về báo cáo giao dịch lớn, nâng cao hiệu quả kiểm soát hoạt động tài chính và phòng ngừa rửa tiền. Thông tư này chính thức có hiệu lực từ ngày 1.11, nhưng các tổ chức tài chính được phép chuyển tiếp đến hết ngày 31.12 để điều chỉnh quy trình nội bộ phù hợp. Từ ngày 1.1.2026, toàn bộ hệ thống ngân hàng cần cập nhật và hoàn thiện quy trình, phần mềm để thực hiện công tác giám sát tự động dựa trên các danh sách đen, cảnh báo cũng như cá nhân có nguy cơ cao.

Theo quy định, các ngân hàng bắt buộc phải báo cáo các giao dịch chuyển tiền điện tử trong nước có giá trị từ 500 triệu đồng trở lên hoặc bằng ngoại tệ có giá trị tương đương. Đặc biệt, các giao dịch quốc tế với trị giá từ 1.000 USD trở lên hoặc giá trị ngoại tệ tương đương cũng phải được đưa vào danh sách cần báo cáo. Ngoài ra, các chuyển khoản có dấu hiệu đáng ngờ cũng thuộc diện bị yêu cầu xác minh và báo cáo về NHNN. Trách nhiệm này nằm trong phạm vi của các tổ chức tài chính, chứ không phải cá nhân thực hiện chuyển khoản.

Các quy định về hạn mức giao dịch này vốn đã có từ trước và hiện vẫn được thực hiện theo Thông tư 09/2023 của NHNN, nay được sửa đổi, bổ sung để phù hợp với các điều chỉnh mới. Như thế, các ngân hàng vẫn phải báo cáo các giao dịch chuyển khoản vượt ngưỡng 500 triệu đồng trong nội địa hoặc 1.000 USD quốc tế, nhằm nâng cao khả năng kiểm soát dòng tiền và phòng chống các hoạt động phi pháp.

Các cố vấn kinh tế khẳng định quy định này là cần thiết nhằm hạn chế tối đa các rủi ro liên quan đến rửa tiền, đưa tiền lậu ra khỏi hệ thống ngân hàng hợp pháp. Đồng thời, Chính phủ cũng đã ban hành Quyết định 11/2023, nâng hạn mức báo cáo tiền mặt có giá trị từ 300 triệu lên 400 triệu đồng, nhằm tăng cường kiểm soát các giao dịch lớn bằng tiền mặt.

Chuyên gia tài chính Nguyễn Trí Hiếu cho rằng, bên cạnh quy định của ngành ngân hàng, Việt Nam cần thúc đẩy sử dụng phương tiện thanh toán không tiền mặt để giảm thiểu nguy cơ rửa tiền, hối lộ, chuyển ngân lậu. Không dùng tiền mặt sẽ giúp kiểm soát dễ hơn, đồng thời hạn chế các hoạt động phi pháp, phòng chống các rủi ro tài chính trong xã hội.

Phần lớn các ý kiến đều đồng tình rằng, kiểm soát chặt chẽ các giao dịch qua hệ thống ngân hàng là điều cần thiết. Tuy nhiên, vẫn tồn tại thách thức lớn từ thị trường chợ đen, các hoạt động phi chính thức vẫn diễn ra, gây khó khăn trong việc truy tìm nguồn gốc dòng tiền. Chính vì vậy, kiểm soát không chỉ dựa vào ngân hàng mà còn cần nâng cao ý thức người dân, thúc đẩy các hành vi thanh toán hiện đại và rõ ràng.

Chuyên gia Trương Thanh Đức nhận định rằng, Thông tư 27/2025 không có nhiều điểm mới so với các quy định hiện hành. Các ngân hàng từ trước đã có các hệ thống tự động báo cáo các giao dịch lớn, giao dịch đáng ngờ, không gây khó dễ cho người dân. Ông nhấn mạnh, việc thực hiện nghiêm túc các quy trình này mới là cách hiệu quả để kiểm soát rửa tiền và các hoạt động phi pháp khác.

PGS-TS Nguyễn Hữu Huân từ ĐH Kinh tế TP.HCM cho biết, các hệ thống kiểm soát giao dịch qua ngân hàng hiện vẫn chưa thể loại bỏ hết các nguy cơ liên quan đến rửa tiền, buôn lậu, trong bối cảnh hoạt động phi chính thống vẫn còn tồn tại. Chính vì thế, ngoài kiểm soát ngân hàng, cần khuyến khích sử dụng phương tiện thanh toán điện tử phổ biến hơn để giảm thiểu rủi ro.

TS Nguyễn Trí Hiếu cũng nhấn mạnh, việc giám sát chặt chẽ các ngân hàng là yếu tố then chốt trong chiến lược phòng chống rửa tiền. Nhân viên ngân hàng cần được đào tạo kỹ năng nhận diện các dấu hiệu bất thường để kịp thời báo cáo các giao dịch có nguy cơ cao, góp phần phát hiện các hoạt động phạm pháp sớm hơn.

Trong bối cảnh mới, việc mở rộng quy định về giao dịch tài sản mã hóa, tiền mã hóa cũng đang được xem xét, vì các loại hình này ngày càng phổ biến và có thể bị lợi dụng để rửa tiền, chuyển ngân lậu. Các tổ chức, cá nhân cần chú trọng nâng cao khả năng giám sát, kiểm soát dòng tiền trong tất cả các phương tiện giao dịch, đặc biệt là các hoạt động liên quan đến tài sản không chính thống.

Tổng thể, Thông tư 27/2025 thể hiện nỗ lực của Việt Nam trong việc nâng cao khung pháp lý, tăng cường hiệu quả các biện pháp phòng ngừa rửa tiền, đồng thời phù hợp với các chuẩn mực quốc tế. Việc thực thi quy định này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các tổ chức tài chính, cơ quan quản lý và người dân để xây dựng môi trường tài chính minh bạch, an toàn hơn.