Quy hoạch đô thị và phát triển bền vững: Cần tầm nhìn dài hạn để tránh “quy hoạch treo”

Ngày 7.11, Quốc hội đã thảo luận tại tổ về các dự án luật về quy hoạch, bao gồm sửa đổi luật Quy hoạch đô thị và nông thôn cùng việc điều chỉnh quy hoạch tổng thể quốc gia cho giai đoạn 2021 – 2030. Đây là những nội dung quan trọng nhằm định hướng phát triển bền vững, đảm bảo tính dài hạn trong quy hoạch của Việt Nam.

Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh nhấn mạnh tầm quan trọng của quy hoạch, nếu làm tràn lan và thiếu tính kế hoạch dài hạn, sẽ gây phá vỡ cảnh quan, môi trường và ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển kinh tế – xã hội. Ông chia sẻ rằng một số ý kiến cho rằng tầm nhìn quy hoạch của Việt Nam còn ngắn hạn chỉ 10 – 30 năm, trong khi các quốc gia phát triển thường nhìn xa hơn, từ 50 đến 100 năm. Bộ Tài chính sẽ nghiên cứu để tiếp thu đề xuất này.

Phân tích về thực trạng, ông Minh cho biết nguồn lực hạn chế của nhà nước và địa phương khiến các quy hoạch thường mang tính phân kỳ. Ví dụ, về hệ thống cảng biển, quy hoạch đến năm 2030 mới chỉ chuẩn bị cho tàu 50.000 tấn, trong khi thế giới đã có nhiều cảng đáp ứng tàu 200.000 tấn. Nhiều địa phương đã đề nghị điều chỉnh để phù hợp với xu hướng phát triển, song do quy hoạch hiện tại còn thấp, phải chờ đến năm 2050 mới đạt được mức đó – mất nhiều thời gian và công sức. Điều này làm giảm khả năng cạnh tranh và thu hút đầu tư quốc tế.

Tương tự, về sân bay, tầm nhìn đến 2030 chỉ nhằm phát triển các sân bay đạt tiêu chuẩn 4C, còn sau đó mới nâng cấp lên 4E, 4F. Điều này đồng nghĩa với việc máy bay quốc tế lớn càng khó tiếp cận Việt Nam, gây cản trở phát triển ngành hàng không.

Bộ trưởng Minh cho rằng, cần thay đổi tư duy và nhìn xa hơn, xây dựng quy hoạch có tầm nhìn dài hạn để đáp ứng các yêu cầu phát triển của đất nước. Ông cũng đề cập đến tình trạng “quy hoạch treo” trong nhiều địa phương, gây lãng phí nguồn lực và làm chậm tiến trình phát triển. Để khắc phục, cần có đội ngũ các nhà khoa học, chuyên gia trong lĩnh vực quy hoạch, kiến trúc để nghiên cứu, đánh giá các dự án phù hợp, đảm bảo tính bền vững.

VỀ PHÂN CẤP VÀ LIÊN THÔNG QUY HOẠCH
Bộ trưởng Trần Hồng Minh nhấn mạnh vai trò của quy hoạch quốc gia như nền tảng, tích hợp quy hoạch ngành, vùng và tỉnh thành, tránh tình trạng các địa phương làm riêng lẻ và không liên kết. Quy hoạch cấp tỉnh phải phù hợp với quy hoạch vùng, quốc gia, như trong xây dựng các tuyến đường liên tỉnh, xuyên tỉnh, các địa phương cần phối hợp chặt chẽ. Đồng thời, quy hoạch cấp xã cũng phải đảm bảo tính liên kết, tránh tình trạng riêng rẽ, thiếu hợp tác.

Về tuổi thọ của quy hoạch, ông Minh nhận định rằng việc làm ngắn hạn xuất phát từ hạn chế về tầm nhìn lâu dài của các nhà quản lý. Chính vì vậy, cần định hướng xây dựng quy hoạch có chất lượng, dài hạn hơn, có thể thích ứng với những thay đổi mà vẫn giữ được tính ổn định và hiệu quả. Bộ Xây dựng sẽ phối hợp Bộ Tài chính để nghiên cứu các giải pháp phù hợp, đảm bảo hiệu quả phát triển bền vững.

Ông Minh cũng phản ánh thực trạng điều chỉnh quy hoạch liên tục, gây gián đoạn phát triển và gây mất niềm tin của nhà đầu tư: “Các nhà đầu tư đến thấy chỗ này đẹp, kiểu gì cũng phải điều chỉnh. Điều chỉnh là vì sao? Khi họ vạch ra kế hoạch rõ ràng rồi, một số người lại thay đổi quy hoạch, dẫn đến chồng chéo và mất ổn định.”

Việc xây dựng quy hoạch dài hạn, bài bản, có tính liên kết chặt chẽ giữa các cấp quản lý và các lĩnh vực là chìa khóa để hướng tới sự phát triển bền vững, phù hợp với xu hướng quốc tế và góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của đất nước trong tương lai.