NHIỀU NHÂN TÀI CHỐI LƯƠNG CAO DO MÔI TRƯỜNG KHÔNG PHÙ HỢP, THÁCH THỨC ĐỂ GIỮ GÌN TÀI NĂNG TRONG NƯỚC

Một doanh nhân trong ngành công nghệ thông tin tại Việt Nam, cựu sinh viên Trường ĐH Bách khoa (ĐH Quốc gia TP.HCM), chia sẻ rằng ông chứng kiến nhiều học sinh giỏi, từng đoạt huy chương Olympic quốc tế và được coi là nhân tài trong lĩnh vực của mình, đã lựa chọn học tập và làm việc ở nước ngoài sau thời gian du học. Thực tế này cho thấy rằng việc thu hút và giữ chân nhân tài không chỉ đơn thuần dựa vào mức lương cao, mà còn phụ thuộc vào môi trường làm việc và các yếu tố khác trong xã hội.

Em Lê Phan Đức Mân, học sinh lớp 12 vừa đoạt huy chương bạc tại kỳ thi Olympic toán quốc tế (IMO) lần thứ 66, đã trở về TP.HCM nhận thưởng nóng từ thành phố. Tuy nhiên, nhiều nhân tài khác, dù được mời về làm việc hoặc trở về, lại từ chối do môi trường chưa đủ hấp dẫn. Các doanh nghiệp trong nước sẵn sàng trả lương cao nhưng vẫn không thể giữ chân họ. Điều này phản ánh rằng, ngoài lương, các yếu tố về môi trường làm việc, hạ tầng, cơ sở vật chất và chất lượng cuộc sống đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong việc thu hút nhân tài.

Do đó, để nâng cao khả năng thu hút và giữ chân nhân tài, cần có các giải pháp tổng thể, không chỉ dừng lại ở việc trả lương cao hay chế độ đãi ngộ. Cần xây dựng môi trường làm việc sáng tạo, tự do nghiên cứu, phát huy tối đa năng lực của những người trẻ có tài, đồng thời cải thiện cơ sở hạ tầng, đời sống để họ có thể yên tâm cống hiến trong nước.

SỰ TRỞ VỀ DỄ DÀNG KHI HỆ SINH THÁI PHÙ HỢP

Tiến sĩ Nguyễn Thành Nhân, cố vấn cao cấp trường Tài Năng Trẻ Châu Á, nhấn mạnh rằng không phải tất cả nhân tài đều xuất phát từ các trường chuyên hoặc có huy chương Olympic. Trong thời đại trí tuệ nhân tạo, nhân tài cần được hiểu rộng hơn, bao gồm khả năng thích ứng nhanh, kỹ năng làm việc hiệu quả và nhân cách tốt. Ông cũng phản đối việc xây dựng giáo trình riêng cho học sinh trường chuyên nhằm mục đích thi đua hay tích lũy chứng chỉ, thay vào đó, các em cần môi trường thúc đẩy tự học và nghiên cứu phù hợp để phát triển toàn diện.

Tiến sĩ chia sẻ: Nếu hệ sinh thái trong nước đủ tốt, những nhân tài này sẽ sẵn sàng ở lại, cống hiến và phát triển đất nước. Ngược lại, nếu không có cơ hội phù hợp, việc quay về sẽ trở thành một sự lãng phí nguồn lực.

KHI YẾU TỐ CON NGƯỜI ĐƯỢC CHÚ TRỌNG, NHÂN TÀI SẼ NÊN Ở LẠI NƯỚC NGOÀI HAY TRỞ VỀ VIỆT NAM

Huỳnh Phạm Nghi Văn, cựu học sinh Trường THPT Nguyễn Thị Minh Khai và hiện là sinh viên ĐH Chiết Giang (Trung Quốc), chia sẻ rằng truyền thống trọng dụng nhân tài của Trung Quốc đã hình thành từ sớm, bắt đầu từ việc phát hiện, tạo điều kiện cho các em từ khi còn nhỏ. Theo nữ sinh này, việc đạt giải thưởng hoặc thành tích cao không chỉ là giấy khen mà còn là “tấm vé đổi đời”, giúp các em có cơ hội vươn xa.

Việc chú trọng phát triển nguồn nhân lực từ sớm, tạo điều kiện học tập, nghiên cứu, đồng thời có chính sách thu hút, giữ chân nhân tài là yếu tố then chốt để những người trẻ tự đưa ra quyết định ở lại hay trở về cống hiến. Chính sách hỗ trợ về lương, cơ hội nghề nghiệp và sự quan tâm đều là các yếu tố quyết định quan trọng.

TRUNG QUỐC, NHẬT BẢN, HÀN QUỐC ĐANG LÀM GÌ ĐỂ GIỮ GÌN NHÂN TÀI?

Các quốc gia trong khu vực như Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc không chỉ cạnh tranh thu hút nhân tài quốc tế mà còn nỗ lực giữ chân những người tài trong nước. Nhật Bản sắp sửa thay đổi hệ thống thực tập sinh nhằm hấp dẫn nhân tài quốc tế. Hàn Quốc có kế hoạch hỗ trợ 100 nhà nghiên cứu hàng đầu trong vòng 5 năm, nhiều chính sách về tài chính, chính sách visa và chế độ đãi ngộ để giữ chân các nhà khoa học xuất sắc. Chính phủ Hàn Quốc còn hướng tới việc thu hút hơn 2.000 nhà nghiên cứu nước ngoài đến năm 2030, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ tiên tiến.

Trung Quốc thì đã và đang “làm mọi cách” nhằm giữ chân các nhân tài trong nước, từ việc tiếp cận các thí sinh đạt thành tích cao trong các kỳ thi quốc gia, đến việc mang các sinh viên xuất sắc về các trường đại học trong nước bằng những chính sách ưu tiên đặc biệt. Tại Đài Loan, các luật mới từ năm 2026 mở rộng quyền lợi cho chuyên gia quốc tế, từ việc cho phép họ ở lại lâu hơn, làm việc ngay sau khi tốt nghiệp đến việc nhận lương hưu và trợ cấp xã hội.

Các chính sách này phản ánh rõ rằng, nền tảng để giữ chân nhân tài chính là xây dựng một môi trường thúc đẩy phát triển toàn diện, có chính sách rõ ràng, chế độ đãi ngộ xứng đáng và tạo điều kiện sống tốt, giúp các tài năng trong và ngoài nước quyết định gắn bó lâu dài, góp phần thúc đẩy sự phát triển của đất nước.