Việt Nam đứng trước cuộc chạy đua giành giữ gìn tương lai khi dân số già hóa nhanh chóng

Cùng với xu hướng toàn cầu, số lượng người cao tuổi Việt Nam từ 60 tuổi trở lên không ngừng gia tăng. Từ năm 2011, khi tỷ lệ này mới chiếm 10% dân số, Việt Nam đã chính thức bước vào giai đoạn già hóa dân số với tốc độ nhanh hơn nhiều quốc gia khác. Trong vòng chưa đầy 27 năm, đất nước sẽ chuyển từ giai đoạn già hóa sang dân số già, thời gian chuyển đổi của Việt Nam ngắn hơn nhiều so với Pháp (115 năm), Thụy Điển (85 năm) hay Mỹ (69 năm).

Theo dự báo của Bộ Y tế, đỉnh điểm của quá trình này sẽ vào năm 2038, khi hơn 20% dân số trên 60 tuổi. Đến năm 2032, số người cao tuổi dự kiến sẽ vượt qua số trẻ em, và đến 2036, cứ hơn 3 người trong độ tuổi lao động sẽ có 1 người cao tuổi, tiến tới mức hơn 2 người vào năm 2049. Tốc độ già hóa dân số, đi đôi với tuổi thọ gia tăng và mức sinh thấp, đặt ra các thách thức lớn cho hệ thống y tế và an sinh xã hội của đất nước.

Dựa trên kết quả điều tra dân số và nhà ở giữa kỳ năm 2024, hiện có khoảng 14,2 triệu người cao tuổi Việt Nam, chiếm hơn 14% dân số. Trong đó, hơn 2,6 triệu người trên 80 tuổi, chiếm 15,9% tổng số người cao tuổi. Trung bình, tuổi thọ của người dân hiện là 74,7 tuổi, trong đó người cao tuổi thường mắc từ 2 đến 3 bệnh nền, và người khỏe mạnh chỉ đạt tuổi khoảng 65.

Với nhu cầu cấp bách về nhân lực chuyên ngành lão khoa, Bộ Y tế ước tính cần khoảng 8.004 bác sĩ lão khoa dành cho 1.334 bệnh viện đa khoa công lập trên toàn quốc. Chi phí đào tạo dự kiến khoảng 592 tỉ đồng trong vòng hai năm, trong đó mỗi chuyên khoa lão cần 37 triệu đồng/năm trong giai đoạn đào tạo 2 năm. Ngoài ra, để hỗ trợ nhân lực y tế, dự kiến ngân sách sẽ cần chi thêm khoảng 1,8 tỉ đồng mỗi năm để đào tạo 100 nhân viên y tế mới về chăm sóc người cao tuổi, cùng hơn 450 tỉ đồng để phát triển mạng lưới dịch vụ tại cộng đồng.

Lãnh đạo Cục Dân số (Bộ Y tế) cũng thông tin về dự thảo luật Dân số, đã đề xuất nhiều mô hình chăm sóc tại cộng đồng, trong đó có dịch vụ chăm sóc người cao tuổi bán trú thay cho các nhà dưỡng lão truyền thống, với các ưu đãi về đất đai và thuế cho nhà đầu tư nhằm mở rộng dịch vụ và cải thiện chất lượng sống cho người cao tuổi.

Chương trình này không chỉ phản ánh sự phối hợp của các cơ quan chức năng nhằm thích nghi với thực tế già hóa dân số, mà còn đặt ra câu hỏi về cách thức xây dựng hệ thống chăm sóc phù hợp, nhân lực đủ lớn và dịch vụ chất lượng để đảm bảo cuộc sống an vui, toàn diện cho thế hệ cao tuổi Việt Nam trong tương lai.