SAI LỆCH DƯ LIỆU THỐNG KÊ: VẤN ĐỀ NGHẸT NGHÀNH TRONG QUẢN LÝ DỮ LIỆU QUỐC GIA

Trong chiều ngày 21.11, tại kỳ họp của Quốc hội, các đại biểu đã thảo luận về dự án luật sửa đổi, bổ sung một số điều của luật Thống kê. Trong đó, đại biểu Phạm Văn Hòa (Đồng Tháp) đã lên tiếng bày tỏ mối quan tâm về sự chênh lệch số liệu giữa các hệ thống thống kê hiện nay.

Theo ông Hòa, vấn đề này đã kéo dài nhiều năm và gây ra nhiều khó khăn trong công tác hoạch định chính sách. Ông dẫn ví dụ về sự khác biệt lớn giữa số liệu dân số được thống kê bởi ngành thống kê và dữ liệu quản lý cư trú của công an, với mức chệnh lệch lên đến vài trăm nghìn người. Trong đó, số liệu dân số cả nước có thể là 100 triệu, nhưng hai nguồn dữ liệu này lại không khớp nhau, đặc biệt tại nhiều địa phương, gây nên sự bất ổn trong đánh giá tổng thể.

Ông đề nghị các cơ quan soạn thảo cần làm rõ số liệu nào sẽ được lấy làm căn cứ pháp lý, đồng thời xây dựng cơ chế đối chiếu, đồng bộ dữ liệu giữa các hệ thống để hạn chế sai lệch. Bên cạnh đó, hiện tượng trùng lặp trong thống kê giữa các cấp, các ngành cũng là vấn đề đáng quan tâm. Một doanh nghiệp trên địa bàn xã, với doanh thu hàng trăm tỷ đồng mỗi năm, được thống kê nhiều lần từ xã, khu vực, tỉnh, các số liệu bị cộng dồn, dẫn đến số liệu GDP có thể bị “gộp chồng” và không phản ánh đúng thực tế.

Đại biểu Hòa cảnh báo rằng nếu không phân rõ nhiệm vụ thống kê của từng cấp, từng ngành, số liệu cuối cùng sẽ không chính xác, gây cản trở trong công tác điều hành kinh tế xã hội.

BỘ TRƯỞNG TÀI CHÍNH NHẬN VẤN ĐỀ SAI LỆCH DỮ LIỆU

Tiếp thu ý kiến của các đại biểu, Bộ trưởng Tài chính Nguyễn Văn Thắng đã thừa nhận tồn tại nhiều sai lệch trong dữ liệu, đặc biệt là dữ liệu dân cư và dân số. Theo ông, nguyên nhân chính là việc dữ liệu dân cư chưa được số hóa hoàn chỉnh, ảnh hưởng bởi đặc thù các vùng xa, dân tộc thiểu số, nơi sinh con chưa được đăng ký kịp thời.

Tuy nhiên, ông Thắng cam kết trong thời gian tới, nhờ vào quá trình số hóa dữ liệu toàn diện, các sai lệch này sẽ giảm thiểu rõ rệt. “Khi chúng ta quản lý tốt hơn, có dữ liệu số hóa đầy đủ và kết hợp với cơ sở dữ liệu dân cư, tôi tin rằng kết quả thống kê sẽ chính xác hơn,” ông nói.

Về cơ sở dữ liệu thống kê quốc gia, dự thảo luật đã bổ sung điều 51 nhằm thể chế hóa các định hướng về đột phá, sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Bộ trưởng nhấn mạnh mục đích của dự án là xây dựng nền dữ liệu thống kê tập trung, thống nhất, đảm bảo tính chính xác, kịp thời để phục vụ công tác lãnh đạo, chỉ đạo, giám sát và đánh giá tình hình kinh tế xã hội.

Ông cũng nhấn mạnh rằng, việc hình thành một hệ thống dữ liệu tập trung sẽ giúp khắc phục tình trạng phân tán và manh mún dữ liệu ở nhiều bộ ngành, địa phương, đồng thời thúc đẩy kết nối, chia sẻ và tích hợp dữ liệu trong chiến lược chuyển đổi số quốc gia.

Hiện Bộ Tài chính đang chỉ đạo Tổng cục Thống kê triển khai hệ thống phần mềm thống kê xuyên suốt, cùng chiến lược số hóa toàn bộ dữ liệu quốc gia dự kiến hoàn thành vào cuối năm 2026. Theo đó, khi hoàn thiện, công tác phân tích, đánh giá sẽ chính xác hơn và giảm đáng kể khối lượng công việc thủ công, vốn đang rất nặng nề do phải thu thập nhiều chỉ số bằng phương pháp thủ công.

Ngoài ra, Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng còn nhấn mạnh rằng việc cải thiện chất lượng dữ liệu sẽ góp phần nâng cao hiệu quả công tác quản lý, giúp các cơ quan nhà nước đưa ra các quyết định chính xác, kịp thời trong phát triển kinh tế, xã hội.