NHẬN DIỆN THỰC TRẠNG GIÁO DỤC VÙNG KHÓ VÀ CÁC ĐÁP ÁN CẢI THIỆN CHẤT LƯỢNG BỀN VỮNG

Từ những số liệu mới nhất về kỳ thi tốt nghiệp THPT 2025, chúng ta có thể thấy rõ những thay đổi lớn trong bối cảnh giáo dục Việt Nam hiện nay. Điều này không chỉ phản ánh tiến trình đổi mới mà còn mở ra cơ hội để các địa phương điều chỉnh, cải thiện phương pháp giảng dạy và đầu tư cho chất lượng giáo dục chung.

BÀI TOÁN ĐỐI SÁNH ĐÃ ĐƯỢC ĐA CHIỀU HÓA

Trong quá trình phân tích, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã duy trì đơn vị hành chính cũ để đảm bảo tính liên tục của dữ liệu lịch sử. Kết quả thi tốt nghiệp THPT được phân theo 63 tỉnh, thành trong nhiều năm giúp chúng ta dễ dàng thấy rõ xu hướng phát triển qua thời gian, đặc biệt trong bối cảnh các địa phương thực hiện sáp nhập và đổi mới tổ chức hành chính.

Cùng lúc đó, dữ liệu của 34 tỉnh, thành mới sau sáp nhập được đối sánh một cách khách quan để nhận diện chính xác thực trạng của từng địa phương. Việc không so sánh để thi đua mà nhằm cung cấp các chỉ số rõ ràng giúp các nhà quản lý và trường học có căn cứ xây dựng chính sách phù hợp.

BIẾN ĐỘNG HẠNG MỤC ĐIỂM TRUNG BÌNH VÀ THỨ HẠNG CÁC ĐỊA PHƯƠNG

Điểm trung bình kỳ thi năm 2025 giảm còn 6,172, thấp hơn 0,578 điểm so với năm 2024. Lý giải chính của giảm điểm này là đề thi thiết kế hướng tới đánh giá năng lực thực chất của học sinh, phân hóa rõ ràng hơn và hạn chế tình trạng điểm số cao tràn lan. Môn toán có điểm trung bình thấp nhất 4,78, một bằng chứng rõ ràng cho xu hướng này, dù vẫn có 513 bài thi đạt điểm 10, phản ánh sự tỏa sáng của học sinh giỏi.

Các địa phương có thứ hạng biến động nhiều: Vĩnh Phúc đã giữ vững vị trí đầu bảng, liên tục tăng hạng trong vòng 6 năm, còn Nghệ An vươn từ xếp thứ 38 lên thứ 2. Hà Nội cũng tiến từ hạng 22 năm 2024 lên hạng 7 năm 2025, nhờ tỷ lệ học sinh không thi ngoại ngữ cao và chọn đúng các môn phù hợp với năng lực sở trường.

Trong khi đó, nhiều tỉnh miền núi và vùng sâu, vùng xa tiếp tục gặp khó khăn trong cải thiện kết quả thi, nhiều địa phương tụt hạng sâu như Sơn La, Lâm Đồng, Bắc Ninh, An Giang. Một số địa phương dù thuận lợi về điều kiện vẫn ghi nhận mức giảm thứ hạng, cho thấy rõ sự đa dạng và những thách thức còn tồn tại.

BẢN ĐỒ CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC THEO VÙNG VỰC

Dựa trên số liệu, chúng tôi phân chia các tỉnh thành thành ba nhóm dựa theo điểm trung bình: top đầu gồm 20 địa phương như Vĩnh Phúc, Nghệ An, Hà Nội; nhóm trung bình gồm 23 tỉnh như Quảng Trị, Quảng Nam, Hậu Giang; còn nhóm cuối gồm 20 tỉnh miền núi phía Bắc, Tây nguyên và đồng bằng sông Cửu Long. Thứ hạng biến động phản ánh rõ xu hướng phát triển hay khó khăn của từng vùng, từ đó giúp các nhà hoạch định chính sách có kế hoạch phù hợp để nâng cao chất lượng chung.

Trong số các địa phương có sự tiến bộ rõ rệt là Nghệ An – từ cuối bảng vào năm 2020 lên vị trí thứ 2 năm 2025, Hải Dương tăng hạng rõ rệt, Hà Nội vượt bậc từ 22 lên 7. Các tỉnh miền núi như Quảng Trị cũng có bước chuyển tốt, thể hiện rõ rệt qua số điểm và thứ hạng.

ĐỐI SÁNH VỚI 34 TỈNH, THÀNH PHỐ MỚI

Kết quả của 17 địa phương có điểm trung bình trên 6,0, dẫn đầu là Nghệ An, Hà Tĩnh, Ninh Bình, trong khi 17 tỉnh còn lại dưới mức này, tiêu biểu như Quảng Ngãi, Lào Cai, Khánh Hòa. Các vùng khó khăn như núi phía Bắc vẫn còn nhiều điểm hạn chế, tuy nhiên xu hướng chung cho thấy các tỉnh miền Bắc đang có bước tiến tích cực hơn trong quá trình cải thiện chất lượng.

Các chuyên gia nhận định, sự biến động trong bảng xếp hạng phản ánh nhiều yếu tố, từ chiến lược chọn môn thi phù hợp, thích ứng với Chương trình GDPT 2018, đến khả năng triển khai các chính sách hỗ trợ và nỗ lực đổi mới phương pháp đánh giá năng lực. Những thay đổi tích cực qua các vòng thi chính là lời khẳng định cho sự chuyển biến rõ rệt theo hướng tích cực, phù hợp với mục tiêu phát triển bền vững của nền giáo dục quốc gia.

Kỳ thi năm 2025 đã thực hiện bước chuyển từ việc đánh giá kiến thức thuần túy sang đánh giá năng lực, tạo điều kiện cho học sinh thể hiện đúng năng lực thực chất, đồng thời cung cấp dữ liệu quan trọng cho tuyển sinh đại học, cao đẳng, cũng như đánh giá hiệu quả dạy học. Thông qua các chỉ số trung bình điểm và thứ hạng, các tỉnh có thể định hướng chính sách phù hợp, nâng cao các điều kiện về đội ngũ giáo viên, cơ sở vật chất, thiết bị dạy học, hướng đến một nền giáo dục phát triển toàn diện và bền vững hơn trong tương lai.