KHÔNG PHẢI CHỊU THUẾ TỪ DOANH THU ĐẦU TIÊN – BƯỚC ĐỔI MỚI TRONG CHÍNH SÁCH THUẾ HỘ KINH DOANH

BỘ TÀI CHÍNH ĐỀ XUẤT ĐỀU CHIẾU ĐÁNH THUẾ TỪ LỢI NHUẬN THAY VÌ DOANH THU

Bộ Tài chính vừa công bố kế hoạch trình Chính phủ về phương án thu thuế thu nhập cá nhân đối với hộ kinh doanh cá thể và cá nhân kinh doanh. Thay vì tính thuế ngay trên toàn bộ doanh thu từ đồng đầu tiên như hiện hành, các đối tượng này sẽ được trừ ngưỡng không chịu thuế trước khi tính thuế, giúp giảm gánh nặng ban đầu và khuyến khích phát triển kinh doanh.

Theo đề xuất, hộ kinh doanh có doanh thu hàng năm trên mức không chịu thuế – dự kiến là 1 tỉ đồng – sẽ nộp thuế 15% trên lợi nhuận. Trường hợp doanh thu dưới ngưỡng này, thuế sẽ tính theo tỷ lệ trên doanh thu như hiện hành, tùy thuộc ngành nghề và mức thuế suất từ 0,5% đến 5%. Đặc biệt, cá nhân và hộ kinh doanh sẽ được trừ ngưỡng không chịu thuế trước khi tính thuế, không còn phải chịu thuế trên toàn bộ doanh thu từ đồng đầu tiên như trước.

Ý KIẾN ĐỒNG TÌNH VỚI ĐỀ XUẤT NÂNG NGƯỠNG

Luật sư Nguyễn Đức Nghĩa, Giám đốc Công ty luật TNHH Việt Tín Nghĩa, đánh giá cao việc Bộ Tài chính đã tiếp thu ý kiến góp ý. Theo ông, phương án hộ có hóa đơn chứng từ rõ ràng sẽ tính thuế trên lợi nhuận với thuế suất 15%, còn những hộ không có hóa đơn và không xác định được chi phí sẽ được trừ ngưỡng doanh thu không chịu thuế, phần còn lại khoán theo tỷ lệ thuế. Tuy nhiên, ông lưu ý còn thiếu một chi tiết quan trọng là ngưỡng doanh thu không chịu thuế là mức nào, điều này sẽ ảnh hưởng lớn đến phương án tính thuế của các hộ.

Phó chủ tịch Hội Tư vấn và đại lý thuế TP.HCM, ông Nguyễn Ngọc Tịnh, cho biết việc đề xuất nâng ngưỡng doanh thu chịu thuế lên 1 tỉ đồng/năm là hợp lý. Ví dụ, hộ có doanh thu 2 tỉ đồng sẽ chỉ nộp thuế trên phần vượt 1 tỉ đồng. Ông nhấn mạnh, nếu ngưỡng này được áp dụng, nhiều hộ sẽ lựa chọn nộp thuế trên phần lợi nhuận vượt ngưỡng, giúp giảm áp lực và thúc đẩy phát triển kinh doanh.

Chuyên gia độc lập, giảng viên Trần Xoa, cũng đồng tình và quan ngại về việc cơ quan thuế cần quy định rõ về ngưỡng doanh thu không chịu thuế để các hộ có thể lựa chọn phương pháp nộp thuế phù hợp. Ông đề nghị xem xét ngưỡng 1 tỉ đồng/năm vì mức này hợp lý hơn nhiều so với các mức thấp trước đây và phù hợp với thực tế thu nhập của các hộ nhỏ.

ĐÁNH GIÁ VỀ VIỆC NÂNG NGƯỠNG CHỊU THUẾ VÀ ĐỊA CHỈ SỬ DỤNG

Chuyên gia PGS-TS Trần Hoàng Ngân, đại biểu Quốc hội, cho rằng đề xuất mới đã hợp lý hơn dựa trên các ý kiến thẩm tra và phản biện. Ông nhấn mạnh, ngưỡng doanh thu miễn thuế của hộ kinh doanh phải trên 1 tỉ đồng/năm mới đảm bảo phù hợp với mức giảm trừ gia cảnh và các khoản chi phí sinh hoạt hợp lý. Theo ông, các hộ này đóng góp lớn cho GDP, giải quyết công ăn việc làm cho khoảng 10 triệu lao động, do đó chính sách cần tạo điều kiện để họ phát triển bền vững.

Luật sư Nguyễn Đức Nghĩa nhấn mạnh, dựa trên mức lợi nhuận giả định từ 10% đến 15%, ngưỡng doanh thu 1 tỉ đồng/năm là phù hợp để tránh gây thiệt hại cho ngân sách trong khi hỗ trợ các hộ nhỏ phát triển. Ông còn đề xuất, ngoài việc nâng ngưỡng thuế, cần xem xét giảm thuế suất thu nhập cá nhân xuống mức hợp lý để giúp các hộ có thêm nguồn vốn tái đầu tư, nâng cao năng lực cạnh tranh.

Tham khảo các quốc gia, nhiều nước như Trung Quốc, Singapore, Nhật Bản đều coi cá nhân kinh doanh nhỏ có thể hoạt động mà không cần thành lập doanh nghiệp chính thức, chỉ đến khi vượt một ngưỡng doanh thu nhất định mới bắt buộc đăng ký doanh nghiệp hoặc thực hiện các quy trình kế toán phức tạp hơn. Các nước này cũng thường khuyến khích chuyển đổi hộ kinh doanh thành doanh nghiệp, đồng thời xây dựng hệ thống thuế điện tử hỗ trợ quản lý doanh thu hiệu quả, chống thất thu thuế.

CHÍNH SÁCH ĐỒNG BỘ VÀ ĐỊNH HƯỚNG KIỆN GIẢM THUẾ

Theo các chuyên gia, để thực hiện tốt nhất đề xuất nâng ngưỡng, cần có sự đồng bộ trong quy định về thuế giá trị gia tăng (GTGT). Luật Thuế GTGT năm 2024 dự kiến áp dụng mức doanh thu trên 200 triệu đồng/năm đối với các hộ kinh doanh nhỏ phải nộp thuế. Việc nâng ngưỡng thuế TNCN mà không điều chỉnh ngưỡng thuế GTGT sẽ dẫn đến những bất cập trong thực thi và gây khó khăn cho các hộ có doanh thu cao hơn.

Luật sư Nguyễn Đức Nghĩa đề xuất chính phủ nên xem xét giảm thuế suất thuế TNCN xuống còn 3% thay vì mức hiện tại 5%, nhằm giảm gánh nặng tài chính cho các hộ kinh doanh. Ông cho rằng, không chỉ giúp họ có thêm nguồn vốn phục vụ hoạt động kinh doanh, mà còn góp phần thúc đẩy chuyển đổi số, nâng cao năng lực cạnh tranh của khu vực này.

Chuyên gia Trần Hoàng Ngân bổ sung, cần có các chính sách hỗ trợ đặc thù cho các hộ vùng nông thôn, làng nghề, nơi phần lớn các chủ hộ là người lớn tuổi, ít quen với hệ thống kê khai phức tạp. Việc này nhằm khuyến khích họ chuyển đổi từ quy mô nhỏ sang hình thức doanh nghiệp, góp phần xây dựng nền kinh tế số, nâng cao tính minh bạch và hiệu quả quản lý thuế.

TẠO ĐIỀU KIỆN THAM GIA VÀ PHÁT TRIỂN KINH DOANH

Số liệu đến tháng 10.2025 cho thấy có khoảng 3,83 triệu hộ kinh doanh cá thể trên toàn quốc, trong đó hơn 883.000 hộ có doanh thu từ 200 triệu đến 3 tỉ đồng/năm dự kiến sẽ chịu tác động chính từ các thay đổi chính sách thuế mới. Các hộ có doanh thu trên 3 tỉ đồng đã của quá trình kê khai và ít bị ảnh hưởng hơn.

Kinh nghiệm quốc tế cho thấy các nước đều hướng tới tạo điều kiện tối đa về thủ tục, thuế suất thấp và có lộ trình chuyển các hộ quy mô lớn vào khuôn khổ doanh nghiệp chính thức. Các biện pháp hỗ trợ còn bao gồm miễn giảm thuế, đơn giản hóa thủ tục và xây dựng hệ thống quản lý điện tử giúp theo dõi doanh thu, chống thất thu và đảm bảo sự công bằng trong thu thuế.

Việc nâng ngưỡng doanh thu chịu thuế không chỉ là chính sách để giảm gánh nặng cho hộ kinh doanh nhỏ, mà còn là bước đi chiến lược, khuyến khích họ chuyển đổi hình thức, nâng cao năng lực và phù hợp với xu hướng phát triển chung của nền kinh tế số và công nghệ.