TẠI SAO KẸT XE HÀNG THẬP NIÊN Ở TP.HCM VẪN CHƯA CÓ HƯỚNG GIẢI?

Trong những năm qua, tình hình ùn tắc giao thông tại TP.HCM vẫn duy trì ở mức đáng báo động, gây ảnh hưởng trực tiếp đến sinh hoạt của người dân và cản trở quá trình phát triển kinh tế của thành phố. Theo số liệu của UBND TP, hiện còn đến 336 điểm có nguy cơ ùn tắc, dẫn đến tình trạng kẹt xe kéo dài hàng giờ, ảnh hưởng nghiêm trọng đến mọi mặt đời sống.

NGUYÊN NHÂN VÌ SAO VẮNG HẸN GIẢI QUYẾT?

Theo Sở Xây dựng TP.HCM, nguyên nhân chủ yếu dẫn đến tình trạng này là do sự gia tăng đáng kể của lưu lượng phương tiện sau các cuộc sáp nhập với Bình Dương và Bà Rịa-Vũng Tàu. Hiện tại, TP quản lý hơn 12,7 triệu phương tiện, trong đó có hơn 1,4 triệu ô tô và 11,3 triệu xe máy. Tuy nhiên, hệ thống hạ tầng giao thông chưa theo kịp tốc độ tăng này.

Trong khi đó, các dự án trọng điểm như mở rộng đường, xây cầu mới liên tục được triển khai, nhưng lại thiếu sự phối hợp đồng bộ. Nhiều tuyến đường được mở rộng cục bộ khi vừa mới hoàn thành, người dân lại đổ về, khiến kẹt xe trở nên trầm trọng hơn. Thêm nữa, ý thức chấp hành giao thông của một bộ phận người dân còn hạn chế, với tình trạng lấn chiếm vỉa hè, lòng đường để kinh doanh hoặc đỗ xe bất hợp pháp, gây cản trở lưu thông. Các tai nạn cũng diễn ra nhiều hơn, chưa kể đến tình trạng hạ tầng xuống cấp nhanh chóng do mưa kéo dài cùng triều cường gây ngập, làm trầm trọng thêm vấn đề ùn tắc.

Chuyên gia ý kiến: Nguyên nhân thực sự là gì?

PGS-TS Hồ Thanh Phong, nguyên Hiệu trưởng Trường ĐH Quốc tế – ĐH Quốc gia TP.HCM, nhận định: Nguyên nhân tăng số lượng phương tiện sau sáp nhập không phải là yếu tố chính gây ùn tắc như nhiều người vẫn nghĩ. Lượng phương tiện đúng là có tăng, nhưng phần lớn các tuyến trọng điểm vùng lõi vẫn tồn tại tình trạng kẹt xe, cho thấy nhu cầu đi lại của người dân đã vượt quá khả năng cung ứng của hệ thống giao thông.

Chuyên gia này nhấn mạnh, nguyên nhân chính là do cung không đủ cầu. Kinh tế phát triển, nhu cầu di chuyển tăng lên nhưng hệ thống hạ tầng, đặc biệt các phương thức vận tải công cộng, chưa theo kịp. Các tuyến metro đưa vào khai thác mới phần nào giúp giảm tải, nhưng không thể giải quyết hoàn toàn vấn nạn này.

Ngoài ra, việc mở rộng đường, xây cầu không đồng bộ, không có chiến lược rõ ràng, cộng với quản lý phương tiện xe máy chưa hiệu quả đã khiến tình trạng ùn tắc càng thêm trầm trọng. Công tác điều tiết giao thông chủ yếu dựa vào lực lượng CSGT, thiếu các hệ thống kết nối, tự động hoá và tối ưu hoá chu kỳ đèn, dẫn tới việc kẹt nhỏ lan ra lớn.

Thêm vào đó, công nghệ và quy hoạch đô thị còn nhiều hạn chế. Hệ thống camera thông minh chủ yếu dùng để xử phạt nguội chứ chưa hỗ trợ hiệu quả trong điều tiết lưu lượng. Các dự án quy hoạch xây dựng chưa tính toán kỹ tác động đến giao thông, dẫn tới tình trạng vừa làm xong đã xuống cấp hoặc gây nghẽn tắc.

Chuyên gia cảnh báo: Đây vẫn là hình ảnh cũ mà TP.HCM đã hình thành từ nhiều năm trước, chưa có giải pháp căn cơ nào thực sự đi vào lõi vấn đề.

DỰ ÁN ĐẦU TƯ CHẬM TRỆ, ĐỀ ÁN CẤP BÁCH CHƯA ĐỔI

Trong khi TP đã huy động hàng tỷ USD vào các dự án hạ tầng, hầu hết đều chậm tiến độ, gây lãng phí vốn và kéo dài nỗi khổ của người dân. Đặc biệt, dự án metro suốt hai thập niên vẫn chưa hoàn thành tuyến đầu, dù đã nhiều lần hứa hẹn. Dự kiến tuyến metro số 2 khởi công trong năm nay, nhưng ngoài dự kiến bị hoãn tới tháng 1.2026.

Tương tự, các dự án quan trọng như mở rộng quốc lộ 13, quốc lộ 1, Vành đai 2 đều chậm trễ. Dù có các cơ chế đặc thù được ban hành để đẩy nhanh tiến độ, nhưng đến nay vẫn còn nhiều công trình chưa thể khởi công hoặc hoàn tất. Một số tuyến đường đã thi công dang dở, hạ tầng xuống cấp nhanh chóng, gây khó khăn trong di chuyển và khiến kẹt xe kéo dài không thể giải quyết triệt để.

Chuyên gia khẳng định: Sự thiếu quyết liệt, chậm trễ trong thực thi các dự án lớn là nguyên nhân chính khiến thành phố vẫn trong tình trạng bị kẹt xe suốt hàng chục năm. Các đề xuất, giải pháp đã có, nhưng chưa được hiện thực hoá đúng mức.

Chưa kể, việc xây dựng mạng lưới đường sắt đô thị theo đúng nguyên tắc, có tính toán dựa trên các luồng di chuyển chính của người dân cũng còn nhiều hạn chế. Điều này khiến các phương án giảm tải chưa đủ hiệu quả để ứng phó với nhu cầu ngày càng tăng.

Chuyên gia khẳng định: Để đổi thay diện mạo giao thông, TP cần quyết liệt hơn trong thực hiện các dự án đã có trong kế hoạch, đồng thời xây dựng bộ máy quản lý đồng bộ, khoa học. Khi đó, TP.HCM mới có thể hy vọng thoát khỏi cảnh kẹt xe hàng thập kỷ.