GẤP RÚT ĐÀO TẠO NHÂN LỰC CHUYÊN MÔN CAO CHO HỆ THỐNG ĐƯỜNG SẮT ĐÔ THỊ

UBND TP.HCM vừa công bố kế hoạch đào tạo và bồi dưỡng hàng vạn nhân lực có chuyên môn cao để phục vụ dự án phát triển hệ thống đường sắt đô thị đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Mục tiêu của đề án là bổ sung nguồn nhân lực kỹ thuật và vận hành nhằm đảm bảo cho 7 tuyến metro đi vào hoạt động trước năm 2035, và mở rộng mạng lưới lên 10 tuyến vào năm 2045. Theo tính toán, đến năm 2025, TP.HCM cần khoảng 720 nhân sự vận hành, khai thác metro. Đến năm 2035, khi 7 tuyến metro chính thức vận hành, số lượng nhân sự này sẽ tăng lên hơn 11.800 người. Đến năm 2045, khi mạng lưới mở rộng đến 10 tuyến, tỉnh thành dự kiến cần khoảng 17.730 nhân sự hoạt động, khai thác.

ĐANG KHÓ KHĂN VỀ NHẬN LỰC CHUYÊN MÔN CAO

Hiện tại, TP.HCM đang thiếu hàng nghìn nhân sự có trình độ cao trong lĩnh vực đường sắt đô thị. Cụ thể, đối với cán bộ, công chức, viên chức quản lý nhà nước về lĩnh vực này, TP đặt mục tiêu đến năm 2030 có ít nhất một nửa số người được đào tạo chuyên sâu, trong đó có từ 5 đến 10 người đạt trình độ thạc sĩ. Giai đoạn 2030-2035, tỷ lệ đào tạo chuyên sâu sẽ tăng lên 80%, trong đó tối thiểu 30% cán bộ đạt trình độ thạc sĩ và khoảng 10% tiếp tục học tiến sĩ. Đến giai đoạn 2035-2045, toàn bộ cán bộ quản lý sẽ được chuẩn hóa về đào tạo, với hơn một nửa có trình độ thạc sĩ và 10-20% đạt tiến sĩ.

Với viên chức quản lý dự án đường sắt, dự kiến năm 2025-2030 sẽ có khoảng 160 người đạt trình độ đại học phù hợp, trong đó ít nhất một nửa được đào tạo chuyên sâu và từ 10 đến 15 người học thạc sĩ. Đến năm 2035, đội ngũ này sẽ tăng lên 310 người, trong đó 80% được đào tạo chuyên sâu, tối thiểu 30% có trình độ thạc sĩ và khoảng 10% đạt tiến sĩ. Đến năm 2045, số lượng sẽ lên tới 400 người, toàn bộ được đào tạo chuyên sâu, hơn một nửa có trình độ thạc sĩ, và 20% đạt tiến sĩ.

Chương trình đào tạo dành cho lãnh đạo và cán bộ quản lý gồm các lớp bồi dưỡng nâng cao về quản lý, pháp luật, công nghệ, phù hợp với 11 chuyên ngành cốt lõi, bao gồm hạ tầng, tín hiệu điều khiển, điện khí hóa, phương tiện vận tải, và các lĩnh vực liên quan như quản lý vận hành, bảo trì, công nghệ thông tin, quy hoạch đô thị TOD và an toàn hệ thống.

Ngoài ra, TP.HCM hướng tới việc cử ít nhất 50% cán bộ quản lý, lãnh đạo doanh nghiệp đường sắt đô thị đi bồi dưỡng, học tập tại các quốc gia có hệ thống metro tiên tiến để nâng cao năng lực và hiểu biết thực tiễn.

NHU CẦU NHÂN LỰC LỚN CHO CÁC GÓI CÔNG VIỆC KHÁC NHAU

Bên cạnh lực lượng vận hành chính, một số lượng lớn kỹ sư, công nhân sẽ tham gia vào quá trình thiết kế, xây dựng, bảo trì, quản lý các dự án metro. Dự kiến, nhóm kỹ sư và công nhân phục vụ thi công và lắp đặt hệ thống metro sẽ cần hơn 21.000 người vào năm 2035, và hơn 20.000 người vào năm 2045.

GẤP RÚT ĐÀO TẠO GỐC RỄ VÌ ĐÃ ĐẾN LÚC CHẠY ĐUA

TP.HCM rốt ráo thúc đẩy đào tạo nguồn nhân lực để đáp ứng tiến trình phát triển metro ngày càng nhanh. Theo kế hoạch, đến 2035, TP sẽ hoàn thành 9 tuyến metro, gồm 6 tuyến trung tâm, 2 tuyến tại Bình Dương và 1 tuyến hướng Vũng Tàu, mở ra một mạng lưới giao thông công cộng hiện đại, đồng bộ.

Thành phố đã ủy quyền cho Chủ tịch UBND thực hiện các nhiệm vụ đặc biệt theo Nghị quyết 188 của Quốc hội nhằm đẩy nhanh tiến độ các dự án. Nỗ lực này nhằm tháo gỡ các vướng mắc thủ tục, tăng tốc triển khai, góp phần hiện thực hóa giấc mơ về hệ thống metro đa dạng, hiệu quả.

Không chỉ dựa vào các nhà đầu tư lớn, TP.HCM còn đón nhận sự góp mặt của nhiều doanh nghiệp tư nhân, trong đó có các dự án lớn như tuyến metro Bến Thành – Cần Giờ dự kiến khởi công vào tháng 12 tới, sẽ góp phần tạo thêm gần 53 km đường sắt đô thị vào năm 2028. Tuyến metro số 2 (Bến Thành – Tham Lương) cũng dự kiến khởi công vào đầu năm 2026 và hoàn thành vào năm 2030.

Tuy nhiên, UBND thành phố nhận thấy đội ngũ cán bộ quản lý hiện nay còn thiếu và thiếu chuyên nghiệp, phần lớn phải điều động từ các lĩnh vực khác như giao thông, xây dựng, quy hoạch đô thị. Nguồn nhân lực này thiếu kiến thức sâu về lĩnh vực metro, vẫn phụ thuộc nhiều vào chuyên gia quốc tế trong các giai đoạn thiết kế, chuyển giao công nghệ, vận hành thử nghiệm và giám sát.

Vì vậy, việc đào tạo bài bản, theo tiêu chuẩn quốc tế cho cán bộ quản lý và nhân sự liên quan được xem là yếu tố tiên quyết để nâng cao năng lực nội bộ, chủ động thực thi các dự án, hạn chế phụ thuộc vào chuyên gia nước ngoài. Đây cũng là bước đệm để xây dựng hệ thống giao thông đô thị thông minh, bền vững và hiệu quả hơn.

Theo TS Nguyễn Quốc Hiển, Phó trưởng Ban quản lý Đường sắt đô thị TP.HCM, đường sắt đô thị là hệ thống rất đặc thù, không chỉ là xây dựng đường ray và vận hành tàu đơn thuần, mà còn là một hệ sinh thái phức hợp gồm các chuyên gia, tổ chức, doanh nghiệp đủ năng lực và tâm huyết. Mỗi bước trong chuỗi cung ứng, từ huy động vốn, phát triển quy hoạch TOD, thiết kế, thi công, cung cấp trang thiết bị, vận hành đều cần có sự phối hợp nhịp nhàng, chủ động và đồng bộ, tránh tình trạng phân tán, chồng chéo dự án.

Việc xây dựng một “hệ sinh thái” chuyên nghiệp, toàn diện và chủ động này là chìa khóa để TP.HCM không chỉ hoàn thiện các dự án metro mà còn đảm bảo vận hành hiệu quả, bền vững trong tương lai.