Các nhà khoa học huyền thoại chặn đứng ung thư do HPV nhận giải thưởng VinFuture 2025 trị giá 3 triệu USD

Bốn nhà khoa học xuất sắc – những người hùng đã góp phần làm nên cuộc cách mạng trong lĩnh vực phòng ngừa ung thư liên quan đến HPV – vừa được vinh danh tại Giải thưởng VinFuture 2025, trị giá 3 triệu USD. Những công trình của họ không chỉ gây chấn động giới khoa học mà còn mở ra hy vọng mới cho hàng triệu người trên thế giới.

TỰ HÀO VÀ NGẠC NHIÊN TRƯỚC SỰ CÔNG NHẬN QUỐC TẾ

Trong số đó, TS Douglas R.Lowy, Viện Ung thư Quốc gia Mỹ, chia sẻ cảm xúc chân thành: Dù đã từng có những công trình mang tính bước ngoặt về vắc xin mRNA nhận giải Nobel, nhưng ông vẫn không ngờ lại được vinh danh trong lĩnh vực dịch tễ học – lĩnh vực ít khi nhận giải thưởng lớn. “Sau khi biết tin, tôi hoàn toàn bị sốc. Đây thực sự là một điều bất ngờ và vinh dự lớn”, ông nói.

GS Maura L.Gillison, Trung tâm Ung thư MD Anderson, Đại học Texas, không giấu nổi sự xúc động khi nhận giải: “Khi nghe tin, tôi không tin vào tai mình. Tôi phải hỏi lại: Hãy chờ đã, bạn có thể giải thích rõ hơn không? Khi biết mình thuộc về đội ngũ này, tôi cảm thấy vô cùng tự hào và may mắn khi cùng các đồng nghiệp cao quý này góp mặt trên sân chơi quốc tế”.

TS John T.Schiller của Viện Ung thư cũng khẳng định: “Việc được Hội đồng Giải thưởng VinFuture ghi nhận là điều vinh dự nhất trong sự nghiệp của tôi”. Trong khi đó, TS Aimée R.Kreimer chia sẻ: “Đây là giải thưởng có ý nghĩa vô cùng lớn, tôi chưa từng kỳ vọng sẽ nhận được”.

NHIỀU NGHIÊN CỨU VẪN CHỈ LÀ BẮT ĐẦU

Hội đồng VinFuture đánh giá cao các nghiên cứu nền tảng về protein capsid của HPV do TS Lowy và TS Schiller thực hiện, đã dẫn đến các loại vắc xin HPV hiệu quả cao, giúp ngăn chặn hàng triệu ca ung thư cổ tử cung. Đặc biệt, TS Kreimer đã đề xuất phác đồ tiêm chủng liều đơn, mở rộng khả năng tiếp cận vắc xin tới cộng đồng, còn giáo sư Gillison cùng TS Kreimer đã xác định mối liên hệ giữa HPV và ung thư đầu – cổ, một lĩnh vực quan trọng trong phòng bệnh.

HÀNH TRÌNH 25 NĂM GẬY ĐỠ CÙNG ĐỒNG NGHIÊN CỨU

Câu chuyện bắt đầu từ hơn 25 năm trước, khi GS Maura L.Gillison quyết tâm nghiên cứu dịch tễ học ung thư máu muốn mở rộng khả năng phòng ngừa thay vì chỉ chữa trị. Năm 1996, bà theo học tiến sĩ dịch tễ tại ĐH Johns Hopkins, Mỹ, và đến năm 2000, công bố nghiên cứu xác nhận mối liên hệ giữa HPV và ung thư miệng, mở ra bước ngoặt lớn trong ngành y học.

Aimée Kreimer là nghiên cứu sinh đầu tiên của bà Gillison. Từ đó, họ bắt tay phát triển vắc xin dự phòng HPV, kết hợp giữa nghiên cứu phòng thí nghiệm và y tế cộng đồng. TS Lowy và TS Schiller – hai nhà sinh học y học – bắt đầu công việc gần như từ con số 0, nhưng nhờ đam mê và sự tự do nghiên cứu, họ đã theo đuổi mục tiêu tới cùng.

Gặp nhau hơn 20 năm trước về đam mê chung với vắc xin HPV, các nhà khoa học đặc biệt nhớ về lần gặp đầu tiên tại hội nghị quốc tế, khi GS Gillison trình bày dữ liệu gây sốc về HPV và ung thư đầu cổ. Chính sự kiên trì và niềm tin vào nghiên cứu đã giúp họ vượt qua những ý kiến hoài nghi ban đầu.

HỌ LÀM NHIỀU HƠN CẢ MONG ĐỢI

TS Lowy chia sẻ: “Chúng tôi biết từ lâu rằng sẽ làm được”. Dù không có nền tảng về dịch tễ, nhưng việc tự do nghiên cứu và được cấp ngân sách đã giúp họ tiến xa. TS Schiller nói thêm: “Tôi thích thử thách những điều chưa biết; và khi nghĩ về việc ngăn chặn chủng HPV gây ung thư, chúng tôi nghĩ: Tại sao không lấy toàn bộ protein của vi rút để tự lắp ráp thành cấu trúc giống virus? Chính cấu trúc này giúp tạo ra lượng lớn kháng thể chống lại virus và ngăn ngừa bệnh ngay từ lần thử nghiệm đầu tiên”.

Trong khi đó, GS Gillison tiết lộ, ban đầu không ít đồng nghiệp phản đối hay cười nhạo dự án của bà, bởi họ không tin vi rút HPV liên quan bệnh ung thư đầu cổ. Tuy nhiên, nhờ sự tin tưởng của cố GS Martin Abeloff, trung tâm Johns Hopkins đã cấp ngân sách để duy trì và phát triển nghiên cứu cho đến khi thành công rực rỡ.

CƠ HỘI CHO NGÀNH Y TẾ DỊCH TỄ VIỆT NAM

Khi đề cập đến khả năng hợp tác phát triển vắc xin HPV tại Việt Nam, cả bốn nhà khoa học đều tỏ rõ sự hào hứng. TS Schiller chia sẻ: “Chúng tôi đang cố gắng thúc đẩy sản xuất vắc xin ngay tại các nước có thu nhập trung bình để giảm chi phí. Chúng tôi sẵn sàng giúp các nhà sản xuất địa phương xây dựng nhà máy hay cơ sở sản xuất tại Việt Nam”.

TS Aimée Kreimer bổ sung: “Chúng tôi rất cởi mở hợp tác với các nhà nghiên cứu dịch tễ Việt Nam. Đó là cách để chúng tôi học hỏi, cùng phát triển. Tôi sẵn lòng làm việc với Bộ Y tế hoặc các tổ chức chính phủ Việt Nam để phổ biến dữ liệu, hỗ trợ các quyết định về chính sách y tế trong phòng chống HPV”.

Các nhà khoa học đều chung niềm tin rằng sự cộng tác giữa cộng đồng quốc tế và Việt Nam sẽ mở ra nhiều cơ hội mới trong lĩnh vực phòng chống ung thư liên quan HPV, góp phần nâng cao sức khỏe cộng đồng.

Chương trình hợp tác và nghiên cứu này mang lại hy vọng thực sự về một tương lai không còn lo ngại về ung thư do HPV gây ra tại Việt Nam và thế giới.