CẦN HƠN 221 NGHÌN TỶ ĐỒNG ĐỂ GIẢI CỨU ĐÔ THỊ VEN KÊNH SÔNG TP.HCM

KHU VỰC CŨ TỪNG GHI DẤU THÀNH CÔNG VỚI DỰ ÁN NHIÊU LỘC – THỊ NGHÈ VÀ TÂN HÓA – LÒ GỐM

Trong quá khứ, khu vực trung tâm TP.HCM đã gặt hái thành công lớn với các dự án chỉnh trang như Nhiêu Lộc – Thị Nghè và Tân Hóa – Lò Gốm, góp phần thay đổi diện mạo đô thị. Tuy nhiên, còn gần 40.000 căn nhà nằm dọc các tuyến kênh như Bến Nghé – Tàu Hủ, Tham Lương – Bến Cát, Hy Vọng, Xuyên Tâm… vẫn tồn tại nhiều năm do thiếu vốn thực hiện bồi thường và tái định cư. Hậu quả là ô nhiễm môi trường nghiêm trọng và dòng chảy bị thu hẹp, khiến hệ thống thoát nước suy giảm, gây ngập úng. Nguy cơ mất an toàn phòng cháy chữa cháy và cấu trúc nhà ở xuống cấp vẫn luôn rình rập.

Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP.HCM, chia sẻ: Thực tế 30 năm di dời nhà ven kênh rạch đã cho thấy rõ xu hướng chậm lại. Giai đoạn 2001-2005 đạt đỉnh với hơn 15.500 căn di dời, thì các giai đoạn sau giảm dần. Kế hoạch 6.500 căn cho năm 2021-2025 hiện mới đạt gần 3.000 căn, tức khoảng 85% mục tiêu. Nguyên nhân chính nằm ở chế độ bồi thường chưa đủ khả năng thu hút người dân di dời, đặc biệt nhóm yếu thế, gặp khó khăn về tài chính để nộp tiền đất và phí tái định cư.

Trong suốt gần 30 năm qua, TP.HCM đã di dời khoảng 44.338 căn nhà trên các tuyến kênh chính và chi lưu, song hiện còn 398 dự án chưa thực hiện tại 15 quận, huyện cũ, ảnh hưởng tới 39.600 căn nhà trong các khu vực có áp lực thoát nước lớn. Để xử lý dứt điểm, TP cần khoảng 221.370 tỉ đồng cho các gói kinh phí bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, xây dựng nhà ở xã hội và hạ tầng, trong đó dự kiến thu lại 164.111 tỉ đồng từ quỹ đất sau đấu thầu và đấu giá.

Chính quyền thành phố đề xuất tập trung nguồn vốn trung hạn 2026-2030, xây dựng chính sách thúc đẩy hợp tác công tư (PPP), rà soát quỹ đất còn lại để khai thác tối đa, đồng thời phát triển nhà ở xã hội chất lượng cao, phù hợp với tiêu chuẩn thẩm mỹ. Điều này nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các dự án và giảm thiểu các rủi ro kéo dài.

Gần đây, Phó chủ tịch UBND TP.HCM Bùi Xuân Cường đã gửi đề xuất tới Bộ Nông nghiệp-Môi trường hỗ trợ 10.000 tỉ đồng từ ngân sách trung ương nhằm sửa đổi hệ thống sông, kênh, rạch; đảm bảo an toàn, giảm thiểu ô nhiễm và sạt lở, đồng thời nâng cao khả năng thoát nước, chống ngập tại các khu vực đặc thù.

Mục tiêu đến năm 2030 của TP.HCM là di dời 20.000 căn nhà ven kênh rạch, chiếm khoảng 50% tổng số nhà hiện còn lại, góp phần nâng cao chất lượng môi trường và khả năng chống chịu biến đổi khí hậu. Các chuyên gia nhận định, việc chuyển đổi này không chỉ giúp giải quyết tồn tại kéo dài mà còn tạo điều kiện để biến các không gian ven kênh thành các công viên, không gian đi bộ, đạp xe hiện đại, thân thiện với môi trường.

Việc tạo lập không gian mới sẽ giúp cải thiện điều kiện sống cho hàng chục nghìn hộ dân sống trong các căn nhà tạm bợ, thiếu nước sạch. Đồng thời, các tuyến kênh trong sạch sẽ góp phần hoạt động hiệu quả của hệ thống thoát nước đô thị, giảm thiểu ngập lụt, nâng cao mỹ quan và giá trị đô thị toàn diện.

Chính quyền cần duy trì nguồn vốn liên tục, đảm bảo quá trình thực hiện không bị gián đoạn. Công khai minh bạch về giá bồi thường, thúc đẩy xã hội hóa đúng quy hoạch là yếu tố then chốt để tránh các tranh chấp kéo dài. Khuyến khích tái định cư tại chỗ, giảm tải cho các khu vực tiếp nhận dân để không gây quá tải hạ tầng.

Nếu giải pháp được thực thi hiệu quả, TP.HCM hoàn toàn có khả năng biến các dòng kênh ô nhiễm thành những trục cây xanh, các dự án đô thị sầm uất, hiện đại, góp phần xây dựng thành phố văn minh, thịnh vượng hơn trong tương lai.