KỸ NĂNG CHẠY LŨ RỒI DỌN LŨ: BỨC TRANH LẶNG LÓNG TRONG MÙA TRẬN ĐẦY BIẾN ĐỘNG

Hơn nửa tháng sau trận lũ lịch sử, thôn Thạnh Hội vẫn ngổn ngang như vừa trải qua một cơn cuồng phong dữ dội. Trên các tuyến đường liên thôn, người dân hối hả dọn bùn đất, dựng lại hàng rào, phơi những vật dụng còn sót lại trong vô vọng. Nơi đây nằm giữa ba nhánh sông Ba, sông Hinh và sông Con; chính là vùng “họng” hứng lũ từ hồ thủy điện Sông Ba Hạ và một phần xả lũ của hồ thủy điện Sông Hinh. Chỉ trong vòng vài ba giờ sau mỗi lần các hồ thủy điện xả lũ, Thạnh Hội có thể bị nhấn chìm trong biển nước dữ.

Thôn Thạnh Hội nằm bên dòng sông Ba, lấy vị trí như một thung lũng nhỏ, dễ bị nước lũ đe dọa mỗi mùa mưa đến. Nhìn cảnh tượng sau trận mưa lớn, người dân nơi đây không khỏi xót xa: Những năm trước, họ đã quen đối mặt với hiểm họa này, chuẩn bị sẵn gạo, muối, mì tôm, áo quần và chờ nước rút để trở lại cuộc sống bình thường. Nhưng năm nay, mọi kinh nghiệm đều trở thành vô ích trước cơn lũ dữ dội hơn nhiều lần.

Bà Võ Thị Thao, 64 tuổi, nói trong xúc động khi nhận hàng cứu trợ: Nước dâng cao vượt mức năm 1993, khiến toàn bộ nhà cửa, đồ đạc bị cuốn trôi. “Năm nay, nước lên tới mái nhà, nhấn chìm tất cả. Trước đây, mỗi mùa lũ, gia đình tôi chỉ cần kê cao đồ đạc, rồi đi sơ tán, nhưng trận lũ này quá nhanh, quá mạnh,” bà kể. Bà cùng mẹ mù lòa phải chạy trốn qua nhà em gái, rồi lại tiếp tục hứng chịu đợt triều cường mới, buộc phải nhờ lực lượng cứu hộ đưa đi nơi an toàn. Bà Thao thổ lộ: “Chưa từng thấy sợ như trận lũ này.”

Bà Võ Thị Long, 57 tuổi, một cư dân khác của vùng rốn lũ chia sẻ về cuộc sống quá đỗi chênh vênh bên dòng sông Ba: “Chỉ đến mùa, chúng tôi mới chạy lũ. Chính quyền luôn thông báo trước, rồi trưởng thôn đi từng nhà vận động sơ tán. Nhờ thế, những trận lũ lớn 1993, 2017, 2021 giảm thiểu thiệt hại, mọi người còn kịp thời ứng phó. Nhưng lần này, nước về quá nhanh, khiến tất cả chuẩn bị đều mất tác dụng. Chúng tôi chỉ biết động viên nhau: còn người là còn của.”

Dù trời đã hửng nắng nhiều ngày, tuyến đường liên thôn vẫn còn lớp bùn non dày đặc, rác thải ngổn ngang mắc thành từng đám lớn. Những chuyến xe cứu trợ vẫn đều đặn lặng lẽ vào thôn, trao gửi những gói mì, chai nước, gạo – những phần quà nhỏ bé nhưng chứa đựng tình nghĩa lớn trong những ngày gian khó.

Trong cơn hoạn nạn, tình nghĩa đồng bào nơi đây càng thêm sâu đậm. Người dân sống chủ yếu bằng nghề trồng mía, lúa nước và keo tràm. Trận lũ gây sạt lở mạnh bờ sông, thu hẹp đất canh tác, nhiều ruộng mía, ruộng lúa đang chuẩn bị thu hoạch bị cát bồi lấp hơn một mét. Theo ông Nguyễn Thanh Tri, trưởng thôn Thạnh Hội, hơn 700 hộ trong tổng số hơn 900 hộ bị ảnh hưởng, nhưng nhờ sơ tán kịp thời, không có thiệt hại về người. Ông chia sẻ: “Thấy người dân nhận được quà, dù chỉ gói mì hay chai nước, họ vui mừng là tôi cũng cảm thấy ấm lòng.”

Một số hộ đã chủ động nhường phần hỗ trợ còn lại cho những gia đình nghèo khổ hơn. Bà Hồ Thị Lượm, 51 tuổi, vừa xếp lại đồ đạc, vừa chia sẻ: “Nhà tôi đã đủ rồi, để dành phần cho những người khó khăn hơn. Còn gượng được là còn giúp đỡ nhau.” Chính thông điệp “Có đủ rồi thì chia sẻ cho người khác” ấy đã trở thành kim chỉ nam giữa hoạn nạn và hoà vào nhịp sống mới của cộng đồng.

Lực lượng chức năng địa phương ngay sau khi nước rút đã tích cực huy động toàn bộ lực lượng, từ quân đội, công an, thanh niên đến dân quân, hỗ trợ người dân dọn dẹp sạch sẽ môi trường để hạn chế dịch bệnh. Ông Sô Minh Chiến, Chủ tịch UBND xã Sơn Hòa, cho biết: “Chúng tôi đã tổ chức thu gom rác thải, hỗ trợ hộ nghèo dọn dẹp nhà cửa, đồng thời tiến hành thống kê thiệt hại để có phương án hỗ trợ phù hợp.” Ngoài ra, các phần quà cứu trợ vẫn liên tục đến tay người dân để nhanh chóng giúp họ ổn định cuộc sống.

Dù đã bước qua những ngày đỉnh điểm của thiên tai, nỗi ám ảnh về trận lũ vẫn còn hiện hữu trong tâm trí người dân Thạnh Hội. Thế nhưng, bên cạnh đó là niềm tin vững chắc vào sức mạnh cộng đồng, vào tình làng nghĩa xóm, vào sự sẻ chia và đùm bọc. Trên những bãi bồi còn ẩm ướt sau lũ, bà con tất bật chuẩn bị cho vụ mùa mới, với lời nhắc nhở “Còn người là còn của” trở thành nguồn động lực để họ bắt đầu lại cuộc đời.

Ngày 19.11, hồ thủy điện Sông Ba Hạ xả lũ với lưu lượng hơn 16.000 m³/giây đã gây ra trận lũ lịch sử ở nhiều địa phương. Tính đến hiện tại, thiệt hại tại tỉnh Đắk Lắk đã lên đến hàng chục người chết và mất tích, hàng nghìn ngôi nhà hư hại, hàng triệu gia súc, thủy sản bị cuốn trôi, cùng nhiều tuyến đường, công trình hư hại nặng. Gần 5.500 tỉ đồng là con số thiệt hại sơ bộ, một lời nhắc nhở cần hành động bền bỉ và trách nhiệm hơn nữa để giảm thiểu những mất mát trong tương lai.