Dữ liệu – Tài sản chiến lược để thúc đẩy kinh tế số Việt Nam

Trong diễn đàn quốc gia phát triển Kinh tế số và xã hội số lần thứ 3 sáng nay ngày 20.12, thiếu tướng Nguyễn Ngọc Cương, Giám đốc Trung tâm Dữ liệu quốc gia, nhấn mạnh tầm quan trọng của dữ liệu như một tài sản kinh tế đặc biệt của quốc gia. Ông khẳng định rằng việc xác định kinh tế dữ liệu là một đột phá chiến lược sẽ góp phần đưa Việt Nam bước vào kỷ nguyên số thành công.

Cơ sở dữ liệu quốc gia – Nền tảng cho chuyển đổi số

Theo thiếu tướng Cương, công tác xây dựng cơ sở dữ liệu tổng hợp quốc gia đang diễn ra và phát huy vai trò ngày càng lớn. Trong đó, dữ liệu quốc gia về dân cư do Bộ Công an quản lý đã không chỉ phục vụ quản lý hành chính mà còn nâng cao khả năng cạnh tranh quốc gia trong lĩnh vực số hóa. Vệ tinh VNeID đã trở thành nền tảng phương thức định danh điện tử, kết nối với 15 bộ ngành và 34 địa phương, cùng với việc tiếp nhận 2,1 tỷ lượt yêu cầu xác thực.

Ứng dụng VNeID đã có 67 triệu tài khoản, tích hợp hơn 50 tiện ích, cùng với cổng dịch vụ công quốc gia xử lý hơn 11,5 triệu hồ sơ trực tuyến trong năm 2025 cùng khả năng tiết kiệm hơn 4.000 tỷ đồng chi phí xã hội. Hệ thống này còn chi trả hơn 33 nghìn tỷ đồng tiền an sinh xã hội cho khoảng 675.000 người.

Tuy nhiên, thiếu tướng Cương cũng nhìn nhận rằng Việt Nam đang mới chỉ dừng lại ở bước xây dựng nền móng ban đầu của nền kinh tế dữ liệu. Để đạt mục tiêu tăng trưởng GDP hai con số trong giai đoạn 2026 – 2030, cần tháo gỡ ba điểm nghẽn chính.

3 ĐIỂM NGHẼN TRỌNG ĐỐI VỚI PHÁT TRIỂN KINH TẾ DỰ LIỆU

Thứ nhất, còn thiếu dữ liệu sống động: hiện mới chỉ có 12 cơ sở dữ liệu trọng điểm và 8 trong số đó chưa có nền tảng dữ liệu cơ bản hoặc còn rất thấp về độ hoàn thiện.

Thứ hai, nền tảng dữ liệu chưa hình thành hệ sinh thái đầy đủ: dù VNeID có 67 triệu tài khoản, nhưng chưa thực sự trở thành một “siêu nền tảng” để người dân có thể sử dụng đồng bộ nhiều dịch vụ, trải nghiệm liền mạch còn chưa thực sự hình thành.

Thứ ba, chưa xác định rõ mô hình kinh tế dữ liệu quốc gia. Thế giới hiện có ba mô hình chính là Mỹ với thị trường tự do, Trung Quốc với vai trò điều phối của nhà nước, và EU hướng tới lợi ích của người dân. Việt Nam vẫn đang ở giai đoạn đầu của sự phát triển này, chưa có mô hình riêng rõ ràng.

ĐẤU MỚI CHO VƯỜN ƯƠM SÁNG TẠO DOANH NGHIỆP

Để giải quyết những điểm nghẽn này và tạo bước tiến đột phá, Bộ Công an đề xuất năm chiến lược trọng điểm phù hợp mục tiêu phát triển kinh tế số và xã hội số. Trong đó, nổi bật là xây dựng nghị quyết của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế dữ liệu và tạo dựng hệ sinh thái dữ liệu mở để kích thích đổi mới sáng tạo, hỗ trợ doanh nghiệp.

Thiếu tướng Cương thông tin, Bộ đang tham mưu xây dựng nghị định về cơ chế đột phá phát triển hoạt động sáng tạo khai thác dữ liệu từ trung tâm dữ liệu quốc gia. Vườn ươm sáng tạo này sẽ cung cấp các dịch vụ toàn diện như trang thiết bị, kết nối nguồn vốn, tư vấn chuyên môn nhằm thúc đẩy khởi nghiệp, thương mại hóa sản phẩm và hình thành các ngành công nghiệp dữ liệu trị giá hàng tỉ USD, góp phần đưa GDP số của Việt Nam chiếm đến 30% vào năm 2030.

Đặc biệt, dự kiến nâng cấp VNeID thành một “siêu nền tảng” số quốc gia trung tâm của hệ sinh thái số quốc gia, giúp chuyển đổi VNeID từ ứng dụng định danh sang điểm truy cập duy nhất, liên kết chặt chẽ giữa nhà nước, doanh nghiệp và người dân.

Bộ Công an cũng đề xuất chiến lược phát triển công dân số quốc gia, xây dựng khung kiến trúc dữ liệu quốc gia, nhằm tạo ra cơ chế thúc đẩy đột phá và phát huy tối đa tiềm năng của dữ liệu để thúc đẩy kinh tế số phát triển bền vững.