Cảnh Vệ Sinh Thị Trường Hay Dấu Hiệu Của Một Thị Trường Kinh Doanh Đang Chuyển Biến?
Trong những ngày cuối năm, không khí mua sắm vẫn nhộn nhịp tại Hà Nội, nhưng khắp các tuyến phố lớn nhỏ như Bà Triệu, Đại Cồ Việt, Chùa Bộc, Đào Tấn, Cầu Giấy, Đội Cấn… vẫn dễ dàng bắt gặp hình ảnh các cửa hàng treo biển thanh lý hàng hóa hoặc cho thuê mặt bằng.
Thực hư chuyện hộ kinh doanh đua nhau trả mặt bằng do lo ngại thuế
Nhiều hộ kinh doanh đã nhanh chóng rút lui khỏi mặt bằng trước kỳ hạn, chủ nhà đã đăng ký cho thuê lại khi chưa kịp thanh lý hàng tồn kho. Anh Trần Văn Nam, người đã thuê mặt bằng trên phố Đại Cồ Việt suốt 15 năm để kinh doanh đồ thể thao, cho biết: Chi phí thuê mặt bằng khoảng 9 triệu đồng mỗi tháng cùng các khoản chi phí cố định khác khiến các chủ hộ rất khó khăn, đặc biệt trong bối cảnh doanh thu giảm mạnh. Anh quyết định chuyển sang mô hình kinh doanh online từ năm tới để giảm bớt gánh nặng tài chính.
Trong khi đó, chị Đỗ Hương Lan, chủ quán cà phê tại phố Đội Cấn, vừa hoàn tất trả lại mặt bằng tháng 11 vừa qua sau hơn hai năm dự án. Dù ban đầu kinh doanh khá thuận lợi, nhưng về sau sự cạnh tranh khốc liệt cùng khó khăn về tài chính đã khiến việc giữ mặt bằng không còn khả thi. Ngành dịch vụ ăn uống theo chuỗi trở thành xu hướng chủ đạo, giúp kiểm soát chi phí và rủi ro, nhưng lại tạo ra áp lực cho các hộ kinh doanh nhỏ lẻ.
Chị Lan chia sẻ: Thay đổi chính sách thuế như xóa thuế khoán chuyển sang kê khai thường xuyên khiến nhiều hộ kinh doanh lo lắng về khả năng tuân thủ. “Chúng tôi luôn cố gắng rõ ràng trong nghĩa vụ thuế, nhưng chưa thể phủ nhận việc luật còn nhiều vướng mắc, dẫn đến nỗi lo bị xử phạt,” chị nói.
ĐẬP VỮA MÔI TRƯỜNG KINH DOANH TRUYỀN THỐNG
TS Trần Xuân Lượng, Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu đánh giá thị trường bất động sản Việt Nam, cho biết hiện tượng các hộ trả mặt bằng hàng loạt phản ánh rõ nét thực trạng của thị trường bán lẻ trong thời điểm này. Chủ yếu do tác động của nền kinh tế khó khăn, thu nhập của người dân giảm sút khiến sức mua giảm rõ rệt. Thêm vào đó, giá thuê mặt bằng vẫn giữ ở mức cao dựa trên kỳ vọng của giai đoạn tăng trưởng nóng trước đây. Các hợp đồng thuê dài hạn, tiền đặt cọc lớn khiến chủ hộ gặp rủi ro khi doanh thu giảm đột ngột.
Thành phần chính của chi phí là thuê mặt bằng chiếm khoảng 30%, gây áp lực không nhỏ đối với các hộ kinh doanh nhỏ dựa vào dòng tiền ngắn hạn. Mỗi khi doanh thu sụt giảm vài tháng, việc cắt giảm chi phí thuê mặt bằng trở thành biện pháp hợp lý nhất.
Ông cũng nhấn mạnh: khi doanh thu giảm mạnh, các chủ hộ luôn nghĩ tới giải pháp cắt giảm chi phí mặt bằng trước tiên. Đồng thời, xu hướng kinh doanh trực tuyến ngày càng phát triển mạnh mẽ, gây ra áp lực cạnh tranh lớn đối với các mô hình kinh doanh truyền thống. Các thay đổi về chính sách thuế, như yêu cầu hóa đơn chứng từ và nguồn gốc hàng hóa rõ ràng, cũng khiến các hộ gặp khó khăn trong quá trình thích nghi, tạo ra tâm lý lo lắng về sai sót bị xử phạt.
Trong dự báo, chuyên gia cho rằng xu hướng co cụm các hoạt động kinh doanh, trả mặt bằng vẫn sẽ tiếp diễn ít nhất đến nửa đầu năm 2026. Khi các quy mô kinh doanh ế ẩm kéo dài, mặt bằng cho thuê có thể sẽ buộc phải giảm giá, tạo ra mức thuê phù hợp hơn thị trường thực tế.
Luật sư Nguyễn Văn Được, Tổng giám đốc Công ty TNHH Kế toán và Tư vấn Thuế Trọng Tín, nhận định: “Kinh tế khó khăn, sức mua yếu cùng các rào cản pháp lý về thuế làm giảm lợi nhuận của các hộ kinh doanh và khiến họ ngần ngại mở rộng hoặc duy trì hoạt động. Các yêu cầu về hóa đơn, chứng từ, nguồn gốc hàng hóa càng làm các hộ lo lắng hơn về khả năng tuân thủ luật pháp mà vẫn duy trì hiệu quả kinh doanh.”
Ông cảnh báo: Chính sách thuế và quy định kiểm soát chặt chẽ hơn sẽ khiến nhiều hộ kinh doanh vẫn còn e dè, và chính quyền cần có các biện pháp hỗ trợ, truyền thông phù hợp để giảm thiểu nỗi lo sai phạm, giúp họ thích nghi tốt hơn trong giai đoạn này.
Hình ảnh thị trường đang chuyển mình, các chuyên gia đều chung nhận định: trạng thái co cụm kinh doanh, trả mặt bằng không chỉ phản ánh khó khăn tạm thời, mà còn là dấu hiệu cho thấy một bối cảnh kinh doanh đang chuyển đổi mạnh mẽ.