HÀ NỘI ĐỐI MẶT VỚI BÃO CHUYỂN DỊCH TRONG THỊ TRƯỜNG KINH DOANH

Trong những ngày cuối năm, không khí mua sắm dường như giảm sút rõ rệt tại các tuyến phố trung tâm của Hà Nội như Bà Triệu, Đại Cồ Việt, Chùa Bộc, Đào Tấn, Cầu Giấy, Đội Cấn… Thay vào đó, dễ dàng bắt gặp những biển hiệu thanh lý, cho thuê mặt bằng tràn lan trên các cửa hàng, phản ánh rõ nét xu hướng thay đổi của thị trường bán lẻ và các hộ kinh doanh nhỏ lẻ.

Nhiều chủ mặt bằng đã nhanh chân đăng thông báo cho thuê khi chưa kịp giải quyết lượng hàng tồn hoặc chuyển đổi mô hình kinh doanh. Tình trạng này phần nào phản ánh thực trạng của nền kinh tế đang chịu nhiều tác động, kéo theo các hộ kinh doanh nhỏ phải đối mặt với khó khăn ngày càng gia tăng.

Anh Trần Văn Nam, người đã có hơn 15 năm thuê mặt bằng kinh doanh đồ thể thao tại phố Đại Cồ Việt, chia sẻ: “Hiện chi phí thuê mặt bằng khoảng 9 triệu đồng một tháng. Các khoản chi cố định như điện nước, thuế phí… rất khó cắt giảm, mà doanh thu lại giảm mạnh, khiến chúng tôi không còn khả năng trụ vững.” Anh dự định chuyển sang kinh doanh online từ năm tới để giảm bớt gánh nặng tài chính.

Trong khi đó, chị Đỗ Hương Lan cùng vài người bạn mới đây hoàn tất việc trả lại mặt bằng quán cà phê tại phố Đội Cấn sau hơn hai năm kinh doanh. “Thời gian đầu còn khả quan, nhưng dần dần, chúng tôi thất thu nhiều hơn lời, nhất là trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng khốc liệt trong ngành nhà hàng, đồ uống,” chị nói. Thêm vào đó, những thay đổi về chính sách thuế như chuyển từ thuế khoán sang kê khai đã khiến các hộ gặp khó khăn trong việc thích nghi, lo ngại việc sai sót có thể bị xử phạt.

Các chuyên gia nhận định, hiện tượng các hộ kinh doanh đua nhau trả mặt bằng phần lớn xuất phát từ nguyên nhân kinh tế vĩ mô thiếu ổn định, thu nhập người dân giảm, lượng khách hàng sụt giảm. Đồng thời, giá thuê mặt bằng vẫn còn cao do hợp đồng dài hạn, dẫn đến áp lực tài chính lớn đối với các hộ nhỏ dựa vào dòng tiền ngắn hạn.

TS Trần Xuân Lượng, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Đánh giá Thị trường Bất động sản Việt Nam, phân tích: “Giá thuê mặt bằng vẫn dựa trên kỳ vọng tăng trưởng nóng của giai đoạn trước, trong khi thực tế hiện tại, giá thuê và chi phí còn quá cao so với năng lực của các hộ. Các xu hướng kinh doanh mới như thương mại điện tử cũng tạo ra áp lực cạnh tranh lớn, khiến các hộ nhỏ càng khó giữ vững hoạt động.”

Chuyên gia cũng cảnh báo, trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt và các chính sách thuế thay đổi, nhiều hộ kinh doanh sẽ tiếp tục co cụm hoặc chuyển đổi hình thức trong thời gian tới. Khi ế ẩm kéo dài, các chủ mặt bằng buộc phải giảm giá thuê để thu hút khách hàng mới, qua đó tạo ra mặt bằng giá mới phù hợp hơn với thực tế thị trường.

Luật sư Nguyễn Văn Được, Tổng giám đốc Công ty TNHH Kế toán và Tư vấn Thuế Trọng Tín, nhận định: “Nguyên nhân chính vẫn là vì kinh tế khó khăn, sức mua yếu. Chưa kể, các chính sách thuế mới yêu cầu minh bạch, đầy đủ chứng từ khiến các hộ kinh doanh nhỏ cảm thấy bị đe dọa, bớt lợi nhuận và tâm lý lo lắng về các rủi ro pháp lý.” Ông đề xuất cơ quan chức năng cần có chính sách hỗ trợ, truyền thông rõ ràng để giúp các hộ kinh doanh thích nghi, tránh xử phạt nặng hoặc hình sự hóa trong giai đoạn đầu.

Trong bối cảnh hiện tại, xu hướng co cụm, trả mặt bằng có thể còn diễn biến phức tạp trong nửa đầu năm 2026. Khi những khó khăn kéo dài chưa có dấu hiệu kết thúc, các mặt bằng thuê sẽ phải trở về mức giá phù hợp, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ vượt qua khó khăn.

Nhìn chung, thực trạng này cho thấy sự thay đổi mạnh mẽ của thị trường bán lẻ và ngành dịch vụ tại Hà Nội. Các chính sách, điều kiện kinh doanh cần có sự điều chỉnh phù hợp nhằm hỗ trợ các hộ kinh doanh nhỏ, giúp họ thích nghi và vượt qua giai đoạn thử thách này.