ÁP LỰC NẶNG NỀ KHI DẠY CON TRONG THỚI ĐẠI CÔNG NGHỆ

Cuộc chiến giữa yêu thương và áp lực trong cách dạy con đang trở thành chủ đề nóng bỏng trong xã hội hiện đại. Trong bối cảnh công nghệ phát triển không ngừng, những phương pháp nuôi dạy con truyền thống đang đối mặt với thách thức lớn, khiến nhiều phụ huynh rơi vào trạng thái căng thẳng, bối rối về cách làm sao để giữ vững nguyên tắc mà vẫn đảm bảo sự phát triển toàn diện cho trẻ.

Phỏng vấn những người làm cha làm mẹ thuộc các độ tuổi khác nhau, chúng tôi nhận thấy không khí ục ịch của những cảm xúc trái chiều. Chị M., mẹ đơn thân ở TP.HCM, kể về quãng thời gian khó khăn cách đây hai năm khi con gái chuẩn bị thi vào lớp 10: bé thích chơi game và xem điện thoại tới khuya, còn chị thì lo lắng, dễ nổi giận. Chị kể: “Tôi nói nhẹ cũng không nghe, gào khóc cũng không xong, có lúc tôi đánh con để mong con tỉnh ngộ. Nhưng rồi cả đêm tôi mất ngủ, nghĩ liệu như vậy có đúng đắn không. Tôi sợ rằng nếu im lặng, con sẽ càng trượt dài.”

Một ông bố tên S. cũng chia sẻ cảm xúc day dứt về việc đã từng phải đánh con do bé cãi lời bà nội, dù biết rằng điều đó không phải là cách tốt nhất.

Trong khi đó, cô H.L., cán bộ quản lý một trường tiểu học, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hiểu tâm lý tuổi dậy thì của trẻ. “Đây là giai đoạn tính cách, suy nghĩ thay đổi nhiều. Phụ huynh cần bình tĩnh, đồng hành và hiểu con hơn thay vì chỉ la mắng hay trừng phạt,” cô nói. Cô chia sẻ rằng trong thời đại AI và mạng xã hội, trẻ dễ bị cuốn vào thế giới ảo, bị ảnh hưởng bởi những thông điệp sai lệch từ các nền tảng như TikTok hay các trợ lý ảo như ChatGPT. Để thành công trong việc nuôi dạy con, cha mẹ cần lắng nghe, hiểu và quan tâm đúng mức, không bỏ mặc con trong cảm xúc và công nghệ.

Chị Nguyễn Thùy Liên, sáng lập dự án Trường Nhà Hạnh Phúc, nhấn mạnh rằng nhiều phụ huynh rơi vào trạng thái kiệt quệ, không biết nên hành xử thế nào để cân bằng giữa yêu thương và kỷ luật. “Chúng ta cần hiểu rằng đánh mắng chỉ mang lại sự sợ hãi tạm thời, nhưng không xây dựng được sự tự giác hay lòng tin. Thay vì đó, hãy trở thành người thầy, người bạn đồng hành thực sự của con,” chị nói.

Chuyên gia Đỗ Đình Đảo, hiệu trưởng một trường trung học tại TP.HCM, cảnh báo rằng trong xã hội hiện đại, nhiều người vẫn còn bị cuốn vào lối tư duy cũ về giáo dục dựa trên đòn roi. “Trẻ bị đánh có thể sợ hãi nhất thời, nhưng trong tâm hồn, chúng tích tụ oán giận, dễ lớn lên với vết thương tâm lý,” thầy nhận định. Thay vào đó, ông nhấn mạnh vai trò của kỷ luật từ yêu thương, nhất quán và rõ ràng, chứ không phải là hình thức trừng phạt.

Trong bối cảnh đó, các chuyên gia cảnh báo về nguy cơ của việc nuôi dạy con theo kiểu “kỷ luật không nước mắt” nhưng thực chất chỉ là tôn trọng hình thức. Chị Liên chia sẻ: “Có cha mẹ cố gắng nhẹ nhàng, dịu dàng nhưng ánh mắt, cảm xúc của họ đều thể hiện sự căng thẳng, thất vọng thì trẻ cũng dễ cảm nhận và phản hồi theo kiểu không tự nhiên.” Các phụ huynh cần trung thực với chính mình, hiểu rõ lý do vì sao nổi nóng hoặc cảm thấy bất lực, từ đó điều chỉnh cách ứng xử phù hợp.

Không cần phải quá cầu toàn hay theo đuổi sự hoàn hảo theo sách vở, cha mẹ cần sống thật với chính mình, thể hiện rõ cảm xúc, đặt ra mục tiêu rõ ràng và phù hợp với con. “Hãy cho phép bản thân được nghỉ ngơi, khóc, được là chính mình. Khi cha mẹ cân bằng cảm xúc, sẽ dễ dàng hơn trong việc xây dựng mối quan hệ tin cậy, dạy con bảo vệ giá trị đạo đức và nhân cách,” chị Liên nhấn mạnh.

Vấn đề không phải là chọn con đường nào phù hợp nhất, mà là cách cha mẹ thể hiện tình yêu, sự bình an nội tâm để con cái cảm nhận và hình thành nhân cách qua từng hành động, lời nói. Trước các thử thách của thời đại số, giáo dục gia đình vẫn là nền tảng vững chắc, quan trọng nhất để xây dựng thế hệ trẻ tự lập, trân trọng giá trị nhân văn mà không cần dựa vào bạo lực hay hình thức.