ZALO ĐẶT ÁP LỰC VỀ QUYỀN RIÊNG TƯ DÂN DỤNG TRONG ĐIỀU KHOẢN MỚI: SỰ NGHI NGỜ VÀ NGUY CƠ

Trong những ngày gần đây, cộng đồng hàng chục triệu người dùng Zalo tại Việt Nam đã xôn xao trước thông báo thay đổi các điều khoản sử dụng dịch vụ. Đặc biệt, phần cập nhật liên quan đến quyền tự chủ dữ liệu cá nhân khiến nhiều người lo lắng về quyền riêng tư, khi việc từ chối đồng ý đồng nghĩa với việc không thể tiếp tục sử dụng ứng dụng này.

Trong đó, điều khoản số 5 về “Thu thập, Bảo vệ và Sử dụng thông tin người dùng” quy định rằng, khi người dùng đăng nhập tài khoản, họ đồng nghĩa với việc cho phép VNG – công ty phát hành Zalo – có toàn quyền sử dụng các biện pháp kỹ thuật để thu thập và xử lý dữ liệu liên quan đến tài khoản. Các loại dữ liệu này có thể bao gồm số điện thoại, căn cước công dân, họ tên, tuổi, giới tính, thông tin gia đình, email, hình ảnh cá nhân…

Các quy định này khiến người dùng lo ngại về quyền riêng tư, khi mà việc không chấp thuận điều khoản mới đồng nghĩa họ sẽ không thể tiếp tục sử dụng Zalo. Điều khoản số 8 về “Quyền của chủ thể dữ liệu” cho phép người dùng rút lại sự đồng ý đã cho trước đó, song VNG có quyền từ chối thực hiện yêu cầu này nếu không phù hợp với điều kiện của hãng, đồng thời, việc rút lại sự đồng ý không ảnh hưởng đến các dữ liệu đã bị xử lý trước đó.

Ngoài ra, điều 14 về “Từ chối trách nhiệm đảm bảo” cũng quy định rằng, dù đã nỗ lực duy trì dịch vụ ổn định, VNG vẫn có thể không đáp ứng hết mọi kỳ vọng của người dùng trong quá trình vận hành.

Dù nhiều người tỏ ra không đồng tình hoặc e ngại, khả năng người dùng chọn không đồng ý trực tiếp để giữ quyền riêng tư gần như là điều bất khả thi, bởi nó đồng nghĩa với việc họ phải từ bỏ hoàn toàn ứng dụng đang ngày ngày phục vụ công việc, giao tiếp của mình.

Theo các chuyên gia công nghệ, việc bắt buộc người dùng đồng ý với các điều khoản pháp lý khi sử dụng dịch vụ là thực trạng phổ biến và không có gì lạ. Tuy nhiên, thói quen bỏ qua phần này vì nội dung dài, phức tạp và thường bằng tiếng Anh là nguyên nhân khiến nhiều người không nhận thức rõ những ràng buộc về dữ liệu của mình. Còn với Zalo, điều khoản bằng tiếng Việt và mức độ phổ biến trong nước khiến người dùng đặc biệt chú ý hơn.

Các dịch vụ quốc tế như Facebook, Telegram, TikTok hay Gmail đều có những quy định về quyền sử dụng dữ liệu khá dài và phức tạp, khi người dùng đồng ý chỉ bằng một cú nhấn “Đồng ý” mà không đọc kỹ nội dung. Việc này phản ánh một thực tế trong xã hội số hiện đại, nơi dữ liệu cá nhân coi như “tài nguyên mới” mang lại lợi nhuận và lợi thế cạnh tranh cho các nhà cung cấp dịch vụ.

Tuy nhiên, không phải tất cả các điều khoản đều hợp lệ hoặc đúng đắn. Ví dụ, vào năm 2024, Adobe đã gây tranh cãi lớn trong cộng đồng sáng tạo khi cập nhật điều khoản cho phép sử dụng dữ liệu của khách hàng để huấn luyện các mô hình AI—điều này dẫn đến làn sóng phản đối mạnh mẽ và tẩy chay hãng của nhiều người dùng, đặc biệt là nhà sáng tạo nội dung.

Trong khi đó, vụ việc của Zalo phản ánh rõ nét hơn về cuộc chiến giữa quyền riêng tư cá nhân và lợi ích của các doanh nghiệp công nghệ trong thời đại số. Người dùng thường khó lòng kháng cự trước các điều khoản pháp lý, thay vào đó vẫn chấp nhận hoặc bỏ qua, vì mục đích duy trì liên lạc, làm việc hàng ngày qua một ứng dụng quen thuộc. Tuy vậy, việc này đặt ra câu hỏi lớn về việc bảo vệ quyền riêng tư của người tiêu dùng trong bối cảnh các tập đoàn công nghệ ngày càng mở rộng quyền kiểm soát dữ liệu cá nhân.