LUẬT THUẾ THU NHẬP CÁ NHÂN ĐỔI MỚI: TẠO ĐIỀU KIỆN THUẬN LỢI CHO NGƯỜI LAO ĐỘNG VÀ NGUỒN NGHỊCH ĐỐI VỚI NGƯỜI ĐẠI TRIỆU PHẨM

Theo quy định hiện hành, biểu thuế lũy tiến từng phần áp dụng cho thu nhập từ tiền lương, tiền công gồm 7 bậc thuế với các mức 5%, 10%, 15%, 20%, 25%, 30% và 35%. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng, biểu thuế này đã lạc hậu so với thực tế kinh tế, khi mức lạm phát và mức sống của người dân liên tục tăng trong nhiều năm qua.

Trong hồ sơ dự án luật Thuế thu nhập cá nhân (thay thế) đang lấy ý kiến, Bộ Tài chính đề xuất hai phương án chỉnh sửa biểu thuế lũy tiến xuống còn 5 bậc, nhằm đơn giản hóa và phù hợp hơn với đời sống người nộp thuế. Cả hai phương án đều giữ mức thuế suất 5% cho thu nhập tính thuế đến 10 triệu đồng mỗi tháng. Mức thuế suất cao nhất vẫn là 35%, nhưng phương án 1 áp dụng từ thu nhập trên 80 triệu đồng/tháng, còn phương án 2 từ trên 100 triệu đồng/tháng.

Chuyên gia thuế Nguyễn Ngọc Tú, Trường đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội, bày tỏ sự lo ngại về mức thuế cao và hệ thống thuế hiện tại. Ông nhấn mạnh rằng, từ khi luật ra đời, các chỉ số kinh tế như CPI hay GDP đều tăng mạnh nhưng biểu thuế lại không có sự điều chỉnh phù hợp. Ông Tú cho rằng, hệ thống thuế hiện tại làm giảm khả năng thu hút nhân tài và hạn chế nguồn lực phát triển kinh tế.

Ông đề xuất thiết kế biểu thuế mới gồm 5 bậc, cụ thể là: thu nhập đến 30 triệu đồng/tháng chịu thuế 5%; trên 30 đến 70 triệu, 10%; trên 70 đến 120 triệu, 15%; trên 120 đến 200 triệu, 20%; trên 200 triệu trở lên, 25%. Ông nhấn mạnh cần xây dựng một biểu thuế phù hợp, bền vững và có thể điều chỉnh theo lạm phát để đảm bảo công bằng và phát huy hiệu quả thu ngân sách.

Cũng chung quan điểm, ông Phan Hữu Nghị, Phó viện trưởng Viện Ngân hàng – Tài chính (Đại học Kinh tế quốc dân), nhận xét rằng các phương án của Bộ Tài chính đã loại bỏ các mức thuế 10% và 20%, vốn là các bậc quan trọng trong hệ thống thuế lũy tiến. Điều này dẫn đến sự chênh lệch lớn giữa các bậc trung bình và cao, gây áp lực về thuế suất đối với nhóm người có thu nhập trung bình. Ông đề nghị mức thuế tối đa nên điều chỉnh xuống còn 25%, đồng thời đề xuất biểu thuế mới phù hợp hơn, cụ thể như sau: thu nhập đến 10 triệu đồng, chịu thuế 5%; trên 10-30 triệu, 10%; trên 30-70 triệu, 15%; trên 70-150 triệu, 20%; trên 150 triệu trở lên, 25%.

PGS-TS Nguyễn Hữu Huân, Trường đại học Kinh tế TP.HCM, phản ánh rằng các phương án sửa đổi hiện nay sẽ khiến người thu nhập 1 tỉ đồng/năm phải chịu thuế suất 35%, quá cao và gây cản trở động lực làm giàu. Ông kêu gọi xem xét lại biểu thuế để phù hợp hơn với thực tế kinh tế, đồng thời đề xuất áp dụng cơ chế điều chỉnh ngưỡng chịu thuế theo lạm phát hằng năm, giúp duy trì công bằng và khuyến khích tích lũy, phát triển bền vững.

Trong giai đoạn 2020-2023, các số liệu cho thấy phần lớn nguồn thu từ thuế thu nhập cá nhân tập trung vào các bậc cao, đặc biệt là mức thuế 35%, chiếm hơn 50% tổng thu ngân sách từ thuế này. Điều này phản ánh rõ ràng sự cần thiết của việc điều chỉnh phù hợp biểu thuế, nhằm thúc đẩy công bằng xã hội và tối ưu nguồn thu cho ngân sách nhà nước.