Ly Thân – Xu Hướng Mới Trong Quan Hệ Hôn Nhân Và Những Vướng Mắc Chưa Có Định Pháp Rạch Ròi

Trong báo cáo tổng kết thi hành luật Hôn nhân và gia đình, Bộ Tư pháp cho biết, ly thân đã được xem như một giai đoạn tạm thời của hôn nhân. Giai đoạn này giúp các cặp đôi cân nhắc khả năng đoàn tụ hoặc tiến tới ly hôn. Các văn bản pháp lý mới còn đề xuất giải pháp khi hai vợ chồng sống ly thân hơn 3 năm mà vẫn không thể hòa hợp sẽ được phép ly hôn, giảm thiểu những tranh chấp kéo dài.

Hiện tượng ly thân ngày càng phổ biến trong đời sống, song chưa được công nhận là một chế định pháp lý độc lập, gây ra nhiều tranh cãi về quyền lợi và nghĩa vụ của các bên. TAND tối cao đề xuất, nếu vợ chồng đã sống ly thân hơn 3 năm và không thể hòa giải, tòa án có thể giải quyết cho ly hôn mà không cần phải xem xét các các yếu tố khách quan khác.

Tại sao cần có quy định rõ ràng về ly thân? Theo Bộ Tư pháp, thực trạng này dẫn tới những hệ quả tiêu cực như các bên vẫn phải duy trì nghĩa vụ tài chính, bảo vệ quyền lợi về tài sản, nuôi dưỡng con theo quy định của pháp luật trong thời gian hôn nhân chưa chấm dứt. Nhiều vụ việc cho thấy, dù tài sản hình thành trong thời gian sống ly thân, pháp luật vẫn coi đó là tài sản chung của vợ chồng, gây khó khăn trong phân chia khi ly hôn. Đồng thời, các vấn đề về nghĩa vụ cấp dưỡng và quyền nuôi con cũng gặp nhiều vướng mắc do thiếu chế độ pháp lý rõ ràng.

Đại diện TAND tối cao nhận định, mặc dù luật chưa quy định cụ thể về ly thân, nhưng thực tiễn lại cho thấy nhiều cặp đôi đã sống ly thân nhiều năm trước khi chính thức ly hôn, gây nên những bất cập trong quá trình giải quyết tranh chấp. Việc không có quy định rõ ràng khiến các tòa án phải dựa trên từng trường hợp cụ thể, dễ dẫn đến tình trạng linh hoạt nhưng thiếu đồng bộ trong xử lý.

Tòa án đề xuất, nếu vợ chồng sống ly thân hơn 3 năm và không thể hàn gắn, có thể được phép ly hôn mà không cần phải chứng minh tình trạng trầm trọng của hôn nhân, qua đó rút ngắn thời gian xử lý và giảm bớt thủ tục hành chính.

Luật sư Nguyễn Ngọc Hùng, Đoàn luật sư TP.Hà Nội, ủng hộ đề xuất này. Ông cho biết, trong thực tế, ly thân đã trở thành một căn cứ được thẩm phán linh hoạt áp dụng để chấp thuận yêu cầu ly hôn, dù chưa chính thức được pháp luật quy định. Tuy nhiên, ông cũng cảnh báo, việc quy định rõ ràng về ly thân cần có quy trình, điều kiện cụ thể và hệ quả pháp lý rõ ràng liên quan đến tài sản, con cái để tránh những tranh chấp, lợi dụng.

Nhiều người đồng tình rằng ly thân là phương pháp giúp vợ chồng có thêm thời gian suy nghĩ, nhìn nhận lại mối quan hệ, giảm thiểu căng thẳng và các xung đột. Ngoài ra, quy định này còn giúp đơn giản thủ tục ly hôn về sau. Trong trường hợp vợ chồng vẫn muốn ly hôn sau thời gian ly thân, chính quyền có thể chấp thuận dựa trên các chứng cứ cho thấy đã cố gắng hàn gắn mà không thành, tạo điều kiện thuận lợi cho việc chấm dứt hôn nhân.

Tuy nhiên, cũng có ý kiến lo ngại về việc ly thân mang tính cá nhân, dễ bị lợi dụng để “bảo trì” hôn nhân mà không có thực sự mong muốn hàn gắn, gây thiệt thòi cho phụ nữ và trẻ em. Bên cạnh đó, quy định này có thể khiến các cặp đôi bỏ qua nỗ lực hòa giải, sống tách rời nhau lâu dài mà không đối diện với trách nhiệm hoặc các quy định phân chia tài sản, quyền lợi.

Từ góc nhìn của các chuyên gia và thẩm phán, việc xác lập chế định ly thân rõ ràng là cần thiết để thúc đẩy quá trình xử lý các vụ tranh chấp hôn nhân công bằng, hợp lý hơn. Đồng thời, việc này cũng góp phần hạn chế các trường hợp “hôn nhân treo” kéo dài, gây ảnh hưởng tiêu cực đến đời sống của các thành viên trong gia đình.