NGÀY 13.1: BỘ TƯ PHÁP VÀ BỘ CÔNG AN HỘI VÀO CUỘC THẨM ĐỊNH DỰ THẢO NGHỊ QUYẾT VỀ PHÁT TRIỂN CÔNG DÂN SỐ

Trong bối cảnh chuyển đổi số cậptỷ, Bộ Tư pháp phối hợp với Bộ Công an tổ chức hội đồng thẩm định dự thảo nghị quyết về phát triển công dân số với mong muốn thúc đẩy quyền lợi và năng lực số của người dân mà không làm ảnh hưởng tới quyền và lợi ích hợp pháp của công dân. Dự thảo này do Bộ Công an chủ trì soạn thảo, đề xuất hệ thống điểm công dân số dựa trên nền tảng định danh điện tử VNeID.

Hệ thống điểm công dân số phân loại người dân thành ba nhóm: chưa tham gia với dưới 100 điểm, tham gia cơ bản từ 100 đến 349 điểm, tham gia tích cực từ 350 điểm trở lên. Điểm số được xác định qua các hoạt động tham gia trực tuyến của công dân. Theo đó, công dân có điểm số càng cao, mức ưu đãi về phí, lệ phí khi thực hiện thủ tục hành chính càng lớn. Bộ Công an khẳng định điểm công dân số nhằm khuyến khích người dân tích cực tham gia phát triển dân số, không áp dụng để xử phạt hay hạn chế quyền lợi.

HÒA HẢO GIỮA THỤ HƯỞNG VÀ NGHĨA VỤ

Tại buổi thẩm định, các thành viên đều nhìn nhận việc ban hành nghị quyết là cần thiết để thúc đẩy phát triển dân số, bảo vệ quyền lợi, nâng cao năng lực số trong thời đại số. Tuy nhiên, một số ý kiến lo ngại về những điểm chưa rõ ràng trong hệ thống điểm công dân số.

Bà Mai Thị Thanh Bình, đại diện Bộ Khoa học và Công nghệ, đề xuất cần nghiên cứu, cân nhắc kỹ về việc sử dụng thuật ngữ “xếp hạng, phân loại công dân” để đảm bảo phù hợp pháp luật và quyền con người. Đồng thời, các tiêu chí phân loại cần phải công bằng, khả thi, cân nhắc đến từng đối tượng dựa trên độ tuổi, trình độ, điều kiện kinh tế-xã hội. Đại diện Cục Kiểm tra văn bản thuộc Bộ Tư pháp cũng nhận định, việc quy định điểm công dân số có thể tạo ra tâm lý phản ứng tiêu cực, nên tập trung vào công dân cơ bản khi tham gia các dịch vụ công.

Một số ý kiến còn lo ngại về việc phân chia thành các nhóm “tích cực”, “cơ bản”, “phổ thông” để hưởng các chính sách ưu đãi có thể dẫn đến bất bình đẳng, đặc biệt là lợi thế của những người am hiểu công nghệ, có điều kiện tiếp cận tốt hơn với các lợi ích này.

Theo đó, các thành viên đề xuất cần làm rõ hơn khái niệm “công dân số” để tránh gây nhầm lẫn với các khái niệm đã tồn tại; xem xét lại các quy định về nghĩa vụ của công dân, để đảm bảo thúc đẩy sự phát triển, thay vì bắt buộc quá mức. Các quy định về chấm điểm, phân loại cần dựa trên cơ sở rõ ràng, khách quan nhằm hạn chế các tác động tiêu cực.

THAY VÌ CHẤM ĐIỂM, NÊN CHUYỂN SANG MÔ HÌNH KHYẾN KHÍCH

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú nhấn mạnh, việc sử dụng các khái niệm như “điểm”, “xếp hạng” hiện đang tạo ra sự hiểu lầm và chưa thống nhất. Chính vì vậy, cơ quan chủ trì đề xuất sửa đổi thành các thuật ngữ như “ngưỡng” hoặc “mức khuyến khích” để phù hợp hơn với tinh thần của pháp luật, nhằm thúc đẩy sự tích cực của người dân mà không gây cảm giác bắt buộc hay hạn chế quyền.

Ông cũng cảnh báo, cần xem xét kỹ các chính sách liên quan đến ưu đãi về thuế, phí, lệ phí, bởi đây là lĩnh vực phức tạp, cần có lộ trình rõ ràng, phương án thực thi khả thi. Việc phối hợp giữa nghị quyết này với các luật liên quan như luật Thuế, luật Phí và lệ phí, luật Tổ chức Chính phủ cần được làm rõ, tránh gây mâu thuẫn hay chồng chéo quyền hạn.

Ý kiến của các chuyên gia chỉ rõ, chính sách giảm thuế hay các ưu đãi dựa trên điểm công dân số cần được xây dựng rõ ràng để không gây ra những hệ quả ngoài mong đợi, đồng thời bảo đảm tính khả thi trong quản lý nhà nước và bảo vệ quyền lợi chính đáng của công dân.