CÔNG NGHỆ CAO VẬN HÀNH VÀ MỞ RỘNG ĐẾN VIỆT NAM: BƯỚC CHUYỂN MÌNH CỦA KIM CHỈ TIỀN TỐC ĐỘ TOÀN CẦU

Trong tuần qua, cuộc gặp giữa Thủ tướng Phạm Minh Chính và ông Eduard Stiphout, Phó chủ tịch Tập đoàn ASML (Hà Lan) đã mở ra một trang mới cho lĩnh vực công nghệ cao tại Việt Nam. Ông Eduard Stiphout cho biết, tập đoàn bán dẫn hàng đầu thế giới này đang xem xét khả năng mở rộng chuỗi cung ứng tại Việt Nam, với các dự án hợp tác xây dựng trung tâm đào tạo, nghiên cứu và phát triển (R&D). Các kế hoạch còn bao gồm cả khả năng thành lập hiện diện chính thức cũng như cung cấp thiết bị cho các khách hàng tiềm năng tại Việt Nam. Nhà lãnh đạo cao cấp của ASML đánh giá cao chiến lược phát triển dựa trên trí tuệ nhân tạo, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, trong đó có việc phát triển ngành bán dẫn của Việt Nam. Tập đoàn này khẳng định sẵn sàng trở thành một phần không thể thiếu trong ngành công nghiệp bán dẫn của đất nước.

TẬP ĐOÀN ASML VÀ SỨ MỆNH CHUYỂN HƯỚNG CÔNG NGHỆ

ASML giữ vị trí độc tôn trên thị trường thế giới nhờ công nghệ quang khắc cực tím EUV – công nghệ lõi quyết định năng lực sản xuất các dòng chip tiến tiến phục vụ trí tuệ nhân tạo, 5G, điện toán hiệu năng cao. Với hơn 40.000 nhân sự tại 60 cơ sở toàn cầu, ASML đóng vai trò trung tâm trong chuỗi giá trị của ngành bán dẫn và chi phối hướng đi của nhiều tập đoàn công nghệ lớn khác nhau.

Theo Hiệp hội doanh nghiệp FDI (VAFIE), kết quả giải ngân vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) trong giai đoạn 2019-2025 tại Việt Nam vẫn duy trì ổn định, phản ánh sức hấp dẫn đầu tư ngày càng cao của đất nước trong bối cảnh toàn cầu biến động. Cơ cấu vốn chuyển dịch theo hướng tăng cường đầu tư vào các lĩnh vực công nghệ cao, công nghiệp xanh, năng lượng tái tạo và kinh tế số, đồng thời các cải cách thể chế và hạ tầng đã tạo tiền đề cho dòng vốn này tiếp tục bứt phá. Dự báo, nếu tiếp tục duy trì đà này, năm 2026 Việt Nam hoàn toàn có thể ghi nhận mức giải ngân FDI cao kỷ lục mới.

HÀNG LOẠT TẬP ĐOÀN CÔNG NGHỆ GẤP RÚT ĐẦU TƯ VÀO VIỆT NAM

Không chỉ ASML, các tên tuổi lớn trong ngành công nghệ cũng đã đầu tư đáng kể vào Việt Nam. Sau các khoản đầu tư của Intel, Samsung, thị trường này đã chứng kiến làn sóng dòng vốn FDI vào lĩnh vực công nghiệp cao. Từ Luxshare-ICT đầu tư 300 triệu USD cho dự án sản xuất điện thoại tại Bắc Ninh, Goertek nâng vốn lên 540 triệu USD cho dự án điện tử tại Khu công nghiệp Nam Sơn – Hạp Lĩnh, cho đến Samsung Display với hơn 1 tỷ USD đầu tư mới tại Yên Phong. Đáng chú ý, các tập đoàn như NVIDIA, Qualcomm gần đây đã quyết định đầu tư vào hoạt động nghiên cứu và phát triển trong lĩnh vực bán dẫn, trí tuệ nhân tạo tại Việt Nam. Một số doanh nghiệp lâu năm như Marvell, Foxconn, Amkor, HanaMicron cũng đã hiện diện từ nhiều năm trước, tạo nên hệ sinh thái công nghệ ngày càng mở rộng tại đất nước.

Ngành chip bán dẫn của Việt Nam đã có những bước tiến quan trọng thông qua hơn 170 dự án trị giá gần 11,6 tỷ USD của hơn 60 doanh nghiệp, trong đó có 13 doanh nghiệp Việt Nam. Đây là minh chứng rõ nét cho quá trình hình thành trung tâm đóng gói, kiểm thử chip thứ ba thế giới, cùng với đội ngũ kỹ sư chuyên ngành dồi dào, gần 6.000 người, và các cơ sở nghiên cứu, đào tạo đại học trọng điểm đang phát triển mạnh mẽ.

NGHIÊN CỨU VÀ ỨNG DỤNG KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ BỨT PHÁ

GS-TS Võ Xuân Vinh, Viện trưởng Viện Nghiên cứu kinh doanh (ĐH Kinh tế TP.HCM), nhấn mạnh: Sự xuất hiện của các dự án FDI công nghệ cao đã giúp Việt Nam nâng tầm vị thế trên bản đồ công nghệ toàn cầu, trở thành một mắt xích không thể thiếu trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Theo một nghiên cứu của Savills Việt Nam năm 2025, đất nước đã chuyển mình từ mô hình sản xuất truyền thống, chủ yếu dựa vào chi phí lao động thấp, sang mô hình công nghệ cao, chuyên sâu hơn và có năng suất cao hơn. Điều này thể hiện rõ qua dòng vốn đầu tư, các dự án công nghệ cao và tăng trưởng xuất khẩu vẫn duy trì đà phát triển.

XUẤT KHẨU PMU VÀ ĐIỆN TỬ ĐẠT MỨC KỶ LỤC

Kim ngạch xuất khẩu nhóm hàng công nghệ, điện tử tại Việt Nam vẫn liên tục tăng trưởng mạnh mẽ. Tháng 12/2025, tổng kim ngạch xuất khẩu đạt 44,05 tỷ USD, tăng gần 5 tỷ USD so với tháng trước, lập kỷ lục mới và lần đầu tiên vượt mức này trong một tháng. Đặc biệt, nhóm máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện đã vượt mốc 10 tỷ USD tháng, đạt 10,74 tỷ USD, góp phần lớn vào tổng kim ngạch cả năm 2025 là 107,75 tỷ USD. Nhóm này chiếm khoảng 23% tổng kim ngạch xuất khẩu, tăng 48,4% so với năm 2024. Xuất khẩu sang Mỹ đạt hơn 42 tỷ USD, tăng 81,4% so với cùng kỳ.

Trong đó, nhóm hàng máy tính, điện tử và linh kiện đã trở thành ngành hàng dẫn đầu về trị giá xuất khẩu, liên tục duy trì vị trí số một kể từ giữa năm 2023. Ngoài ra, xuất khẩu điện thoại và linh kiện cũng đạt 56,71 tỷ USD, tăng 5,2%, góp phần nâng tổng kim ngạch của nhóm hàng điện tử lên mức đỉnh mới, gần 164,5 tỷ USD, thể hiện sự bùng nổ của lĩnh vực này. Các thị trường lớn như Mỹ, Trung Quốc, EU, Nhật Bản và Hàn Quốc đều duy trì tăng trưởng đều đặn.

KHOA HỌC CÔNG NGHỆ LÀ ĐỘT PHÁ CHO TĂNG TRƯỞNG BỀN VỮNG

Trong bối cảnh phát triển mới, Việt Nam xác định hướng phát triển bền vững dựa trên đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển ngành công nghệ cao, nhằm xây dựng nền kinh tế tự lực, tự cường và hội nhập sâu rộng vào chuỗi giá trị toàn cầu.

GS-TS Võ Xuân Vinh nhận định: Việc tăng cường dòng vốn FDI trong lĩnh vực công nghệ cao đã nâng tầm vị thế quốc gia, góp phần kiến tạo nền kinh tế tăng trưởng hai con số trong thời gian tới. Đặc biệt, các chính sách thu hút đầu tư, ưu đãi thuế và hỗ trợ nghiên cứu, phát triển đã tạo đà thúc đẩy mạnh mẽ cho chính sách đột phá này.

Thủ tướng Phạm Minh Chính đã khẳng định, việc khởi công dự án nhà máy chế tạo chip bán dẫn công nghệ cao của Viettel không chỉ là dấu mốc quan trọng, mà còn phản ánh rõ chiến lược làm chủ công nghệ của Việt Nam trong kỷ nguyên số. Các doanh nghiệp trong nước như Vingroup, FPT, VNG cũng đã tăng cường các dự án nghiên cứu, sản xuất trong lĩnh vực robot, AI, dữ liệu lớn, minh chứng cho sự tham gia ngày càng sâu rộng của doanh nghiệp nội địa.

Nhận định của các chuyên gia cho thấy, các chính sách hỗ trợ và dòng vốn đầu tư ngày càng tập trung vào lĩnh vực công nghệ sẽ giúp Việt Nam trở thành một trung tâm công nghệ khu vực, thúc đẩy tăng trưởng cao và bền vững trong những năm tới.