VIRUS NIPAH KHÔNG PHẢI MỐI ĐE DỌA MỚI XUẤT HIỆN: SỰ THẬT CẦN NHẬN THỨC ĐÚNG ĐẮN

Bác sĩ chuyên khoa 2 Nguyễn Minh Tiến, Phó giám đốc Bệnh viện Nhi đồng Thành phố TP.HCM, cho biết virus Nipah là một loại virus truyền nhiễm lây từ động vật sang người, không phải là mối đe dọa mới. Đây là một loại virus đã tồn tại từ lâu và gây ra các đợt viêm não. Malaysia và Singapore ghi nhận đợt bùng phát đầu tiên vào cuối những năm 1998-1999, xảy ra trên người và heo. Sau đó, virus đã xuất hiện tại Bangladesh, Tây Bengal (Ấn Độ), Philippines, Kerala (Ấn Độ) và gần đây tái phát theo các đợt dịch mới.

Theo bác sĩ Trương Hữu Khanh, Phó chủ tịch thường trực Hội Truyền nhiễm TP.HCM, virus Nipah không phải là hiện tượng mới nổi. Thực tế, virus đã xuất hiện từ khá lâu và được biết đến là nguyên nhân gây ra các đợt viêm não.

Về nguồn gốc tên gọi, bác sĩ Nguyễn Minh Tiến giải thích rằng tên virus được đặt theo tên làng Nipah ở Malaysia, nơi dịch bệnh đầu tiên được phát hiện. Ban đầu, các cơ quan y tế Malaysia nhầm lẫn giữa virus Nipah với viêm não Nhật Bản, tuy nhiên, các nghiên cứu dịch tễ học cho thấy nhiều người mắc bệnh đã tiêm phòng vắc xin viêm não Nhật Bản.

Virus Nipah: Lây lan nhanh, ủ bệnh kéo dài, phòng bệnh nhưng không nên hoang mang

Biểu hiện của người nhiễm virus Nipah thường bắt đầu với sốt đột ngột, kèm theo nhức đầu, đau cơ, buồn nôn, nôn, các triệu chứng liên quan đến hệ thần kinh như cổ cứng, sợ ánh sáng, khó thở, đau ngực, tổn thương phổi qua chụp X-quang. Ngoài ra, bệnh nhân có thể gặp tổn thương tim, rối loạn chức năng cơ tim. Tỷ lệ diễn tiến nhanh, khoảng 60% bệnh nhân rơi vào trạng thái hôn mê trong vòng 5-7 ngày, có thể kèm theo co giật toàn thân (20%).

Thời gian ủ bệnh kéo dài từ 7-14 ngày khiến việc giám sát gặp khó khăn. Một số trường hợp ban đầu không có biểu hiện rõ ràng hoặc nhẹ, sau đó phát triển các triệu chứng thần kinh như sốt, nhức đầu, co giật. Các tổn thương phát hiện qua MRI có thể dạng mảng rải rác khắp não bộ. Bệnh nhân còn có thể kéo dài cảm giác mệt mỏi, rối loạn giấc ngủ.

Các biểu hiện nặng hơn bao gồm rung giật các chi, cơ cổ, cơ hoành, mất điều hòa vận động, rối loạn phản xạ, tổn thương cuống não với các dấu hiệu như đồng tử co nhỏ không phản ứng với ánh sáng, phản xạ mắt búp bê, kèm nhịp tim nhanh và tăng huyết áp.

Chủ động phòng bệnh nhưng không hoang mang quá mức

Tính đến ngày 26.1.2026, Bộ Y tế Việt Nam chưa ghi nhận ca mắc virus Nipah. Bộ đã chỉ đạo các địa phương tăng cường kiểm tra tại các cửa khẩu, cơ sở y tế và cộng đồng, sẵn sàng các phương án chữa trị và ứng phó dịch. Song song đó, Bộ Y tế phối hợp với Tổ chức Y tế Thế giới và các quốc gia lân cận liên tục theo dõi và cập nhật tình hình.

Để phòng tránh nhiễm virus Nipah, Bộ Y tế đưa ra các khuyến cáo cho người dân:

– Hạn chế đi đến các khu vực đang có dịch nếu không thực sự cần thiết.
– Trong vòng 14 ngày trở về từ vùng dịch, nếu xuất hiện các triệu chứng như đau đầu, đau cơ, buồn nôn, chóng mặt, buồn ngủ, lú lẫn hoặc co giật, cần đến cơ sở y tế ngay lập tức, hạn chế tiếp xúc với người khác và khai báo đầy đủ lịch trình di chuyển.
– Thực hiện tốt vệ sinh cá nhân như ăn chín uống sôi, rửa sạch và gọt vỏ trái cây, tránh tiêu thụ trái cây bị dơi hoặc chim cắn hoặc gặm nhấm.
– Tránh tiếp xúc gần với dơi ăn quả; rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn sau khi tiếp xúc với động vật hoặc chế biến thức ăn.
– Khi chăm sóc người nghi mắc hoặc mắc bệnh, cần đeo khẩu trang, găng tay, dụng cụ phòng hộ và giữ vệ sinh tay sạch sẽ.

Theo bác sĩ Trương Hữu Khanh, đường lây của virus Nipah không mới, và người dân cần chủ động phòng bệnh một cách hợp lý. Không nên hoang mang quá mức, bởi hiểu rõ sự thật giúp bảo vệ sức khỏe tốt hơn cho cộng đồng.