MỤC VỤ ĐÁNH BÓNG LƯ ĐỒNG 20 NĂM: GIỮ GÌN KÝ ỨC, TRUYỀN TẢI NGHỀ TRUYỀN THỐNG GIỮA THỜI ĐẠI MỚI

Trong một sáng cuối năm âm lịch 2025, chúng tôi lặn lội tìm đến tiệm đánh bóng lư đồng của ông Trần Thành Tiến, người đã gắn bó hơn hai thập kỷ với nghề truyền thống này tại quận Bình Thạnh cũ, TP.HCM. Thật bất ngờ khi hay tin, ông Tiến hiện không còn có nhà, chỉ còn lại hình bóng của các người thợ trung thành đang âm thầm giữ nghề.

Tiệm đánh bóng của ông Tiến không còn đơn thuần là nơi làm sạch đồ thờ cũ, mà còn là nơi lưu giữ ký ức của biết bao gia đình Việt qua những bộ lư đồng sáng bóng, giữ vẹn nguyên giá trị tinh thần. Anh Phan Tấn Vũ, 49 tuổi, từng là người phụ việc nhỏ, nay đã trở thành “đệ tử chân truyền” của nghề này suốt hơn 20 năm. Anh Vũ kể rằng ban đầu chỉ phụ giúp dịp cận Tết, rồi dần trở thành người đánh bóng chính, quen tay từ những công đoạn nhỏ nhất.

Hàng ngày, anh Vũ tháo từng bộ phận của lư đồng như đỉnh, nắp, chân, rồi rửa sạch bằng nước và xà phòng để loại bỏ bụi bẩn lâu ngày. Công đoạn đánh bóng không hề dễ dàng, đòi hỏi sự tỉ mỉ và kỹ lưỡng. Anh sử dụng cục lơ – loại vật liệu như cao su hình chữ nhật – để đánh bóng bề mặt đồng, rồi lau chùi bằng bột năng trước khi xịt lại lần cuối, giúp chiếc lư đồng trở nên sáng bóng, gần như mới nguyên. Bột năng, thứ quen thuộc trong gian bếp của nhiều người, lại trở thành bí quyết để làm sáng các bộ lư đồng vốn đã cũ kỹ.

Trong suốt hơn hai mươi năm làm nghề, anh Vũ đã gặp không ít các khách hàng, từ người dễ tính đến những khách hàng cực kỳ kỹ tính, đặc biệt những bộ lư mang giá trị lớn hoặc gia truyền. Một lần nhớ mãi là vụ khách lớn tuổi mang bộ lư đồng nhiều đời, màu sẫm đen, sau khi đánh bóng cũng sáng rõ, khiến khách tưởng nhầm là đồ mới, rồi nghi ngờ bị tráo đổi. Phải gọi con cháu gia đình họ ra để nhận ra đúng là bộ lư cũ, kỷ vật truyền đời, những thứ không thể đo đếm bằng tiền.

Anh Vũ tâm sự rằng đa phần khách hàng đều nhớ rõ từng chi tiết của bộ lư, coi đó như một phần ký ức, di sản của gia đình. Sau dịch Covid-19, lượng khách đến tiệm không những không giảm mà còn tăng đều, đặc biệt trong dịp Tết Nguyên đán, khi các gia đình muốn giữ gìn và làm mới đồ thờ cúng để đón mùa lễ mới. Những cuộc gọi từ xa, từ các tỉnh, từ miền Bắc gửi lư đồng vào TP.HCM qua xe khách hay chạy xe máy hơn 100 km đã trở thành chuyện thường ngày.

Chủ tiệm, ông Trần Thành Tiến, chia sẻ rằng lư đồng ngày nay phần lớn là loại đồng pha, không còn “đồng xanh” như trước nữa, nên việc đánh bóng đòi hỏi cẩn trọng hơn. Trong đó, những bộ lư cổ, có giá trị lớn, còn mang tính gia truyền, không thể so sánh bằng tiền. Ông nhấn mạnh việc mỗi công đoạn đều rất quan trọng, vì lư đồng là vật truyền từ đời này sang đời khác, chứa đựng giá trị tinh thần thiêng liêng. “Làm nghề này cũng là góp phần giữ gìn truyền thống, giữ gìn ký ức của các gia đình.”

Anh Vũ kể rằng nghề này có vẻ đơn giản nhưng thực chất cần tay nghề cao, kinh nghiệm lâu năm. Ông Tiến cũng nói rõ họ chỉ tin tưởng anh Vũ, coi như người đệ tử ruột truyền nghề, vì “nhiều khi sơ suất, làm sai một ly đi một dặm”. Không chỉ giữ gìn nghề cha truyền con nối, họ còn góp phần giữ gìn nét đẹp văn hoá thờ cúng của người Việt qua từng bộ lư đồng sáng bóng, tinh xảo.

Dù xã hội hiện đại ngày càng phát triển, nghề đánh bóng lư đồng của ông Tiến và anh Vũ vẫn tồn tại âm thầm, là cầu nối giữa quá khứ và hiện tại. Những bộ lư được làm sạch, sáng bóng sau công đoạn tỉ mỉ không chỉ là vật phẩm thờ cúng, mà còn là sợi dây gắn kết các thế hệ gia đình, giữ gìn giá trị truyền thống không thể phai nhạt theo thời gian.