VẤN ĐỀ THÔNG QUAN ĐANG NGĂN CHẶN HÀNG HÓA, GÂY ÁP LỰC LÊN NGÀNH THỰC PHẨM

Vướng mắc về thủ tục và giấy phép lưu hành đang gây khó khăn lớn cho hoạt động xuất nhập khẩu thực phẩm, đặc biệt là ngành sữa, trong bối cảnh các quy định mới được ban hành theo Nghị định 46 và Nghị quyết 66.13 của Chính phủ. Hiệp hội sữa Việt Nam đã chính thức gửi kiến nghị khẩn cấp lên Thủ tướng để tháo gỡ các bất cập này nhằm duy trì hoạt động sản xuất và đảm bảo an toàn thực phẩm trong mùa cao điểm cuối năm.

Theo phản ánh từ Hiệp hội sữa Việt Nam, hiện hầu hết các lô hàng thực phẩm nhập khẩu, kể cả nguyên liệu và thành phẩm, đều đang tồn tại tại các cảng biển, không thể thông quan do sự thiếu hướng dẫn cụ thể từ UBND các tỉnh thành về việc kiểm tra, lấy mẫu, và cấp giấy xác nhận chất lượng nhập khẩu. Việc chuyển đổi kiểm tra từ trung ương về địa phương kể từ ngày 27.1 theo Nghị định 46 đã khiến quá trình kiểm tra bị kéo dài, gây ra tình trạng tồn đọng hàng hóa hàng nghìn tấn, gây thiệt hại lớn cho doanh nghiệp, cùng với chi phí lưu kho tăng cao.

Hiệp hội sữa cũng chỉ rõ việc quy trình kiểm tra tiêu chuẩn chất lượng đã bị nâng cấp thành 3 bước thay vì 1 như trước, khiến thời gian xếp hàng, lấy mẫu và chờ kết quả kéo dài hơn nhiều. Điều này ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động sản xuất kinh doanh, đặc biệt trong giai đoạn mua sắm chuẩn bị cho Tết Nguyên đán đang đến gần.

Chưa kể, quy định mới yêu cầu các nguyên liệu, bao bì dùng cho sản xuất nội bộ phải làm thủ tục công bố hợp quy, thay vì miễn trừ như trước theo Nghị định 15. Điều này làm tăng thời gian chuẩn bị hồ sơ và thẩm định, gây ra sự chậm trễ trong quá trình thông quan, ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng của ngành thực phẩm, trong đó có ngành sữa.

Trong nội bộ ngành sữa, Nghị định 46 còn gây ra các vướng mắc khác như việc các địa phương tạm ngưng tiếp nhận các thay đổi về bao bì, nhãn mác do xảy ra thay đổi địa giới hành chính, và các sản phẩm dinh dưỡng dành cho trẻ nhỏ gặp khó khăn trong việc đăng ký hợp quy do quy định chồng chéo và thiếu hướng dẫn rõ ràng về thủ tục chuyển đổi.

PGS-TS Trần Quang Trung, Chủ tịch Hiệp hội sữa Việt Nam, nhận định rằng quy định gây bất cập như hiện nay không những cản trở hoạt động xuất nhập khẩu, mà còn tác động tiêu cực tới việc đảm bảo an toàn thực phẩm theo cam kết quốc tế của Việt Nam trong WTO.

Trước tình hình đó, Hiệp hội sữa đề xuất Thủ tướng chỉ đạo kéo dài thời gian kiểm tra tại địa phương thêm ít nhất 6 tháng, để các doanh nghiệp có đủ thời gian thích nghi và chuẩn bị hồ sơ theo quy định mới. Ngoài ra, cần cắt giảm thủ tục kiểm tra, chỉ duy trì một giấy phép đối với mỗi sản phẩm, đồng thời rút ngắn thời gian chuyển đổi từ tự công bố sang đăng ký công bố nhằm hỗ trợ doanh nghiệp vượt qua giai đoạn khó khăn.

Bên cạnh đó, đề xuất cũng bao gồm việc chỉ đạo để giấy chứng nhận an toàn thực phẩm trong nước chỉ áp dụng cho các cơ sở chuẩn quốc tế và giữ nguyên quy định đăng ký hợp quy cho các sản phẩm từ nước ngoài, phù hợp với các cam kết quốc tế của Việt Nam. Về phần quảng cáo thực phẩm, cần có quy định rõ ràng về thời gian chuyển đổi nội dung quảng cáo từ không cần đăng ký thành phải đăng ký để doanh nghiệp không bị gián đoạn hoạt động.

Hiệp hội sữa mong muốn các bộ ngành liên quan nhanh chóng phối hợp, tổ chức huấn luyện và hướng dẫn doanh nghiệp sau Tết Nguyên đán để đảm bảo quá trình chuyển đổi diễn ra suôn sẻ, đặc biệt trong thời điểm cao điểm sản xuất cuối năm. Việc tháo gỡ vướng mắc hiện tại sẽ góp phần quan trọng duy trì chuỗi cung ứng, đảm bảo an toàn thực phẩm và hỗ trợ ngành sữa cùng các ngành thực phẩm khác phát triển bền vững.