QUÁ KHỨ – HIỆN TẠI: HÀNH TRÌNH GÁNH HÀNG RONG CHIẾN CHỐNG BẾ TẮC THỊ TRƯỜNG VỀ ĐÊM Ở TRUNG TÂM TP.HCM

Trong phút chốc khi thành phố mở ra những con đường vắng bóng xe cộ, chúng tôi dấn bước qua những con đường vẫn còn sáng đèn, tìm đến nơi quen thuộc trên đường Nguyễn Trãi (quận 1 cũ, nay thuộc phường Bến Thành). Ngay vòng xoay Cống Quỳnh, dưới ánh đèn vàng vọt, khoảng 10 người bán hàng rong nép mình bên những quang gánh, âm thầm gỡ rối cuộc đời.

Hầu hết họ đều có quê quán tại Hoài Nhơn (Bình Định cũ, nay là Gia Lai), rời xứ từ đôi mươi, lần theo hy vọng mưu sinh tại thành phố này. Những người đàn ông, người phụ nữ ấy đều cùng chung một lý tưởng: “kiếm sở mần”. Dưới ánh đèn vàng, họ lặng lẽ quây quần, hình ảnh bình dị nhưng không kém phần xúc động về cuộc đời người bán rong giữa lòng thành phố sầm uất.

Hơn 20 năm gánh hàng rong, bà Võ Thị Liên (53 tuổi, quê Bình Định cũ) kể lại hành trình của mình: từ những ngày đầu dắt díu nhau vào TP.HCM với chiếc quang gánh, bán dạo từng bữa, chỉ mong nuôi con lớn khôn. Trong đêm khuya khoắt, những hàng hóa như bánh tráng, phồng tôm, tré, nem… bày trước mặt, bà Liên ngáp dài vì khách hàng thưa thớt. Khi được hỏi về kết quả của ngày bán hàng, bà trả lời: “Không kiếm được mấy, đợi tới 1 giờ sáng mới biết”. Đối với bà, bán hết hàng mới được coi là có lãi, còn nếu ế ẩm, coi như công cốc.

Dù các con đã trưởng thành và có cuộc sống ổn định, bà Liên vẫn chưa nghĩ đến chuyện về quê hẳn. Bà cười hiền, chia sẻ: “Khi nào già, đi không nổi nữa thì tính. Giờ còn sức thì cứ làm, để dành chút tiền lo cho bản thân. Sau này ốm đau cũng đỡ phiền con cháu”. Dự kiến, nàng bà sẽ về quê trong dịp Tết năm nay vào ngày 20 tháng chạp, để tránh cảnh mua vé cao hơn trong mấy ngày cận kề giao thừa.

Gần đó, những gian hàng tấp nập của đồng hương Bình Định vẫn âm thầm chờ khách giữa đêm khuya. Những người bán rong tụ họp trong “xóm Bình Định” hay còn gọi là “xóm 77”, nằm rải rác trên những con đường Nguyễn Trãi, Nguyễn Văn Cừ và quanh khu vực quận 3 cũ, gần cầu Ông Lãnh. Đây là nơi cùng đồng hương san sẻ khó khăn, sinh sống chung một mái nhà nhỏ chật chội, thuê theo ngày, rồi lại trở ra phố bán hàng.

Bà Bùi Thị Ánh Tuyết, 53 tuổi, nói khẽ khi gánh hàng rong bước về phòng trọ lúc 1 giờ sáng: “Chỗ này cho thuê 40.000 đồng/ngày, đã bao điện nước. Nửa tháng tính tiền một lần”. Phòng trọ khoảng 100 m2, chia thành từng khoang nhỏ để ngủ, quần áo treo lủng lẳng, vật dụng sinh hoạt đều tập trung tại đây. Người bán rong sống chen chúc, san sát nhau, tấm chiếu trải sát nền nhà. Những chiếc túi áo quần treo lủng lẳng như những chấm nhỏ giữa không gian chật chội của người lao động đêm đêm.

Chỉ còn sức, còn gắn bó, đó là suy nghĩ của họ khi đối diện với cuộc sống. Ông Sơn, chủ khu trọ, cho biết: “Tại đây, mỗi người trả 40.000 đồng/ ngày, đã bao điện nước. Khoảng 30 người đang sinh sống, mỗi sáng sớm họ lại gánh hàng rong đi khắp phố, tối về tá túc”. Những căn phòng nhỏ chứa đựng cả giấc mơ và hy vọng của những người người con quê xa lạ, nơi họ cố giành chút thời gian nghỉ ngơi sau những đêm dài thức trắng.

Trong cuộc hành trình trở về quê ngày Tết, bà Sáu (65 tuổi, quê Bình Định) may mắn xin được vé xe miễn phí từ mối hàng quen, để trở về nhà ngày 26 tháng chạp. Bà tâm sự đơn giản: “Năm nào tôi cũng về xe miễn phí để tiết kiệm. Không có nhiều tiền, về là đủ rồi”. Với bà, Tết chỉ là những ngày sum họp, con cái ở nhà lo lắng, còn bà, những quang gánh bước đi vẫn là chốn về bình yên sau những tháng ngày mưu sinh không ngơi nghỉ.

Trên đường trở về, hình ảnh các hàng rong vẫn lặng lẽ, âm thầm trong cõi đêm. Dưới cái nắng của ngày mai, họ vẫn tiếp tục gánh hàng, rong ruổi để giữ lấy miếng cơm, giữ lấy niềm tin vào ngày mai tươi sáng hơn dù đêm tối vẫn còn bao trùm. Những con người ấy, những mảnh đời sống chen chúc giữa lòng thành phố, đều mang trong mình khát vọng vươn lên, dù con đường có chông gai.