GIẢI TỎA NỖI LO VỀ HÓA ĐƠN CHO HỘ KINH DOANH: BỘ TÀI CHÍNH ĐỀ XUẤT NÂNG CAO ĐƠN GIẢN HÓA THỦ TỤC

Bộ Tài chính đang lấy ý kiến cho dự thảo sửa đổi, bổ sung Nghị định 123/2020 về hóa đơn và chứng từ, đã được cập nhật bởi Nghị định số 70/2025. Một trong những điểm đáng chú ý là đề xuất khôi phục cơ chế lập hóa đơn tổng cuối ngày cho nhiều loại hình dịch vụ có tần suất giao dịch cao nhưng giá trị nhỏ lẻ. Theo đó, các đơn vị cung cấp dịch vụ ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm, chuyển tiền qua ví điện tử, dịch vụ ngừng và cấp điện trở lại, giữ xe, chiếu phim, thương mại điện tử có hệ thống phần mềm quản lý chi tiết sẽ được phép phát hành hóa đơn tổng cuối ngày hoặc cuối tháng.

Ngoài ra, lĩnh vực vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt và taxi sử dụng phần mềm tính tiền cũng được đề xuất áp dụng hình thức này cho khách hàng cá nhân không kinh doanh. Bộ Tài chính nhấn mạnh: các đơn vị cung cấp dịch vụ có trách nhiệm đảm bảo tính chính xác của số liệu và cung cấp bảng tổng hợp chi tiết khi có yêu cầu từ cơ quan chức năng.

Động thái này xuất phát từ thực tế, do Nghị định 70/2025 đã bãi bỏ cơ chế hóa đơn tổng trước đó, khiến các ngành có giao dịch nhỏ lẻ gặp nhiều khó khăn. Số lượng hóa đơn điện tử trong hệ thống đã tăng nhanh, vượt quá khả năng thiết kế ban đầu của hạ tầng công nghệ, gây áp lực lớn cho hệ thống xử lý dữ liệu. Nhiều doanh nghiệp và hiệp hội phản ánh yêu cầu lập hóa đơn cho từng giao dịch nhỏ (kể cả các cá nhân không kinh doanh) gây nhiều bất cập, nhất là đối với các ngành có tần suất giao dịch cao.

Chuyên gia thuế Đinh Thị Huyền, Giám đốc Công ty Cổ phần Tư vấn Thuế Savitax, nhận xét rằng đề xuất này giúp cộng đồng doanh nghiệp, đặc biệt các hộ kinh doanh, giảm bớt gánh nặng tâm lý và chi phí tuân thủ thủ tục. Bà nói: “Việc buộc bán hàng nào xuất hóa đơn ngay tức thì giống như gánh nặng đè lên vai người kinh doanh, nhất là với hoạt động thương mại điện tử hoặc bán nhỏ lẻ vào ban đêm, gây khó khăn về nhân sự và chi phí.”

Các doanh nghiệp bán lẻ xăng dầu cũng từng kiến nghị nhiều lần về việc xuất hóa đơn cuối ngày thay vì lập từng hóa đơn cho mỗi lần bán hàng. Đại diện các trạm xăng cho biết phần lớn khách không yêu cầu hóa đơn, và việc xuất hóa đơn phù hợp nhất là cuối ngày để tiết kiệm chi phí vận hành hệ thống. Đến nay, các doanh nghiệp này vẫn thực hiện theo cách đó mà chưa bị xử phạt.

Chuyên gia thuế Nguyễn Xuân Thắng, Giám đốc Công ty TNHH Hải Âu Phát, cho biết: “Việc xuất hóa đơn ngay sau mỗi lần bán chỉ phù hợp với khách cần quyết toán thuế. Còn lại, việc ghi nhận doanh thu toàn bộ tại cuối ngày và xuất hóa đơn tổng hợp sẽ hợp lý hơn, giảm chi phí vận hành và tránh gây khó dễ cho các hộ nhỏ.” Ông khẳng định, ngành xăng dầu mong muốn mở rộng cơ chế này vì phù hợp với đặc thù kinh doanh của họ.

Bà Đinh Thị Huyền cũng kiến nghị mở rộng áp dụng hóa đơn tổng cuối ngày cho các cửa hàng tạp hóa, văn phòng phẩm, nơi khách hàng thường mua hàng nhỏ lẻ mà không yêu cầu hóa đơn. Bà nói: “Thực tế, khách mua hàng với trị giá nhỏ, như gói mì hoặc chai nước, ít ai chờ lấy hóa đơn, nhưng quy định hiện hành bắt buộc vẫn đòi hỏi doanh nghiệp phải xuất từng hóa đơn, tạo ra sự cực đoan và bất cập.”

Việc mở rộng đối tượng áp dụng hóa đơn tổng cuối ngày sẽ giảm thiểu gánh nặng cho doanh nghiệp nhỏ, đồng thời tạo ra hành lang pháp lý rõ ràng hơn. Bà Huyền đánh giá rằng, đây là bước tiến đúng đắn của ngành thuế, hướng tới quản lý theo dòng dữ liệu thay vì đối phó từng thủ tục, giúp giảm thiểu rủi ro sai phạm và tăng khả năng kiểm soát chính xác doanh thu của doanh nghiệp.

Hệ thống quản lý dựa trên dữ liệu số cũng giúp cơ quan thuế có thể theo dõi và kiểm soát toàn bộ hoạt động kinh doanh qua các dấu vết điện tử để đảm bảo thu đủ thuế mà không cần kiểm tra từng tờ hóa đơn riêng lẻ. Quy trình này vừa tối ưu hóa công tác quản lý, vừa giảm tải cho các doanh nghiệp nhỏ, hướng tới thúc đẩy chuyển đổi số và hiện đại hóa hệ thống thuế quốc gia.