NHỮNG NGÀY CUỐI NĂM, BỨC TRANH ĐẮC ÁI CỦA VUÔNG TÔM CÀ MAU TRONG GIAI ĐOẠN CHUẨN BỊ VỤ MỚI

Khi con nước ròng xuống thấp, những ngày cận tết, các vuông tôm quảng canh ở Cà Mau đồng loạt tiến hành cải tạo ao để chuẩn bị cho vụ nuôi mới. Trong quá trình này, bắt cá tự nhiên trở thành hoạt động quen thuộc, giúp bà con vừa tăng thu nhập, vừa giữ gìn vệ sinh môi trường vuông tôm.

CÁ CHẼM – LOÀI CÁ KHÓ ƯA NHẤT TRONG VUÔNG TÔM

Trong các vùng nuôi tôm quảng canh, cá chẽm thường theo con nước tự nhiên vào vuông rồi sinh sống lâu năm. Loài cá này có thể thích nghi với môi trường nước mặn và nước lợ, nhu cầu tiêu thụ trong nội địa và xuất khẩu đều ổn định, giá trị kinh tế cao. Tuy nhiên, với người nuôi tôm, cá chẽm lại là loài “kẻ thù”, vì tập tính săn mồi rất dữ dội, có thể tấn công con mồi cùng cỡ hoặc nhỏ hơn cơ thể chúng.

Trong bộ sưu tập cá trong vuông tôm Cà Mau, cá chẽm nổi bật với kích cỡ lớn, có thể đạt từ 7 đến 10 kg nếu lâu ngày chưa bị bắt. Sự xuất hiện của các cá lớn này không chỉ là mối lo về hao hụt sản lượng tôm mà còn là cơ hội để người dân thu về khoản lợi nhuận lớn khi bán cá cho thương lái, đặc biệt trong dịp cận Tết.

Theo khảo sát, giá bán cá chẽm thương phẩm dao động từ 70.000 đến 100.000 đồng/kg, tùy kích cỡ và thời điểm thu mua. Nhiều vuông tôm lâu năm chưa từng khai thác cá thay vì để cá phát triển tự do, lại trở thành nguồn thu nhập bổ sung quý giá khi tiết giao mùa.

CÁC PHƯƠNG PHÁP BẮT CÁ HIỆU QUẢ TRƯỚC VỤ MỚI

Để bắt cá, người dân thường dùng rễ cây thuốc cá tự nhiên đã xay sẵn trong hôm trước rồi tạt khắp vuông tôm vào sáng sớm. Sau hơn một giờ, cá bắt đầu nổi lên mặt nước để vớt. Theo kinh nghiệm của địa phương, hoạt chất trong rễ thuốc cá chỉ tác động đến các loài cá thở bằng mang có máu đỏ như cá, còn tôm, cua hầu như không bị ảnh hưởng. Đây là bước “lập trình” để loại bỏ các loài cá dữ, ăn tôm con, giúp bảo vệ thành quả nuôi trong vụ mới.

Ông Quách Văn Công, ngụ ấp Công Nghiệp, xã Phú Tân, Cà Mau, chia sẻ: “Công đoạn ‘thuốc cá’ phải thực hiện vào những ngày nước thấp, khi mực nước ngoài sông xuống, thuận tiện để xổ cạn nước trong vuông. Rễ thuốc cá xay sẵn để chiều hôm trước, sáng hôm sau bắt đầu tạt. Khoảng 8-9 giờ thì cá bắt đầu nổi lên, đem đi bán, đợt này gia đình thu hơn 10 triệu đồng tiền cá.”

Sau khi tạt thuốc, cá chết dần và nổi lên mặt nước, người dân dùng vợt hoặc dụng cụ vớt cá đưa lên xuồng. Sản lượng cá thu hoạch phụ thuộc diện tích vuông và lượng cá tự nhiên theo dòng nước vào. Thường xuyên, bà con chỉ làm việc này khoảng hai năm một lần để tránh gây ảnh hưởng lớn đến hệ sinh thái và tôm giống.

NHỮNG LOÀI CÁ ĐẶC BIỆT TRONG VUÔNG TÔM

Ngoài cá chẽm, trong vuông tôm còn có cá phi và nhiều loại cá khác, như cá ngát, cũng là những “phần thưởng” đặc biệt của tự nhiên. Cá phi được thương lái mua với giá từ 15.000 đến 25.000 đồng/kg, còn cá ngát cũng có thị trường tiêu thụ riêng nhờ thịt chắc, ngon.

Đặc biệt, các loài cá này thường được săn mua khi chúng đạt kích cỡ lớn, góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế cho bà con, giúp giảm rủi ro trong quá trình nuôi tôm. Ông Công kể: “Những cá chẽm lớn như vậy không chỉ bán trong tỉnh mà còn được nhà hàng, quán ăn ưa chuộng, giá trị thương phẩm cao hơn nhiều.”

GÌN GIỮ SỰ CÂN BẰNG TRƯỚC KHI VỤ MỚI BẬT ĐẦU

Việc bắt cá trong vuông tôm phải thực hiện đúng kỹ thuật, chọn thời điểm nước thấp, nhằm giảm chi phí và đảm bảo cá có thể nổi dễ dàng sau khi xử lý. Nhiều hộ nuôi tôm cho biết, trung bình mỗi hai năm mới làm một lần, để tránh tác động quá lớn đến hệ sinh thái tự nhiên, đồng thời bảo vệ nguồn cá săn mồi như cá chẽm, cá ngát.

Sản phẩm sau thu hoạch được bán tận tay cho thương lái hoặc vận chuyển đi các tỉnh lân cận. Những con cá kích cỡ lớn còn được các nhà hàng, quán ăn đặt mua để phục vụ thực khách, góp phần bổ sung nguồn thu đáng kể cho bà con, nhất là trong dịp cuối năm chuẩn bị đón Tết.

Trong bức tranh nuôi tôm quảng canh tại Cà Mau, hoạt động bắt cá tự nhiên không chỉ đơn thuần là công đoạn kỹ thuật, mà còn mang lại khoản thu nhập đầy ý nghĩa, giúp người dân vượt lên khó khăn, mở ra hy vọng về những vụ mùa thành công tiếp theo.