TRUNG QUỐC GẬP GÂN VỀ THẬNG DƯ THƯƠNG MẠI KHỦNG VÀ NGUY CƠ CHO HỆ THỐNG TOÀN CẦU

Tại Hội nghị an ninh Munich ngày 13.2, Tổng giám đốc Tổ chức Thương mại Thế giới Ngozi Okonjo-Iweala đã lên tiếng cảnh báo về tình hình thương mại của Trung Quốc, nhấn mạnh rằng mức thặng dư thương mại kỷ lục của nước này là không bền vững và có thể mang lại những hệ quả tiêu cực cho nền kinh tế toàn cầu.

Bà Okonjo-Iweala nhấn mạnh rằng việc Trung Quốc ủng hộ hệ thống thương mại đa phương xuất phát từ lợi ích rõ ràng mà họ đã hưởng từ cơ chế này. Tuy nhiên, bà cảnh báo rằng dựa vào mô hình tăng trưởng dựa trên xuất khẩu trong suốt 40 năm qua đã giúp Trung Quốc phát triển, nhưng không thể tiếp tục là động lực chính trong thập kỷ tới. Mức thặng dư thương mại 1.200 tỷ USD của Trung Quốc năm 2025, mặc dù đạt đỉnh điểm, lại phản ánh sự mất cân đối lớn trong thương mại toàn cầu. Bà nói: “Phần còn lại của thế giới không thể hấp thụ con số đó, nếu không có hành động, sẽ xuất hiện nhiều rào cản hơn trong thương mại.”

Thâm hụt thương mại của Trung Quốc đã khiến nước này đạt mức thặng dư kỷ lục đỉnh điểm, bất chấp sự sụt giảm trong giao thương với Mỹ do cuộc chiến thương mại leo thang giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới. Trong năm 2025, xuất khẩu của Trung Quốc vẫn tăng 5,5%, trong khi nhập khẩu gần như đi ngang, do các đối tác khác của Bắc Kinh đã bù đắp lại phần sụt giảm này. Nền kinh tế Trung Quốc dự kiến tăng trưởng khoảng 5% trong năm, mức thấp nhất trong nhiều thập niên, khi đối mặt với các vấn đề nội tại như tiêu dùng trong nước trì trệ và khủng hoảng nợ trong lĩnh vực bất động sản.

Trong bối cảnh đó, mối quan hệ thương mại giữa Trung Quốc và các đối tác như Mỹ và Liên minh châu Âu ngày càng căng thẳng. Tháng 10.2025, Mỹ đã đạt thỏa thuận đình chiến thương mại với Trung Quốc. Song đến tháng 1, chính quyền Trump tuyên bố sẽ áp thuế đối với các quốc gia có quan hệ thương mại với Iran, trong đó Trung Quốc là đứng đầu trong nhóm này, đồng thời cảnh báo sẽ bảo vệ lợi ích quốc gia của mình khi đối mặt với các biện pháp của Mỹ. Trong khi đó, các thị trường lớn khác như EU lo ngại về nhận thức nhập khẩu và lượng dư thừa sản phẩm Trung Quốc, kêu gọi Bắc Kinh thúc đẩy tiêu dùng nội địa để cân bằng thương mại.

Trung Quốc vẫn chưa đưa ra phản hồi chính thức nào về những phát biểu của Tổng giám đốc WTO Ngozi Okonjo-Iweala, nhưng rõ ràng, những cảnh báo này đang đặt ra những câu hỏi lớn về tương lai của nền kinh tế quốc gia này trong bối cảnh toàn cầu ngày càng cạnh tranh và phức tạp hơn.