TRUNG QUỐC VƯƠN LÊN VỚI THẶNG DƯ THƯƠNG MẠI KỶ LỤC, BÁO ĐỘNG VỀ RỦI RO

Tại Hội nghị an ninh Munich ngày 13.2, Tổng giám đốc Tổ chức thương mại thế giới (WTO) Ngozi Okonjo-Iweala đã lên tiếng cảnh báo về tình hình kinh tế của Trung Quốc trong bối cảnh thặng dư thương mại đạt mức kỷ lục mới. Bà nhấn mạnh rằng mô hình tăng trưởng dựa vào xuất khẩu đã giúp Trung Quốc phát triển trong suốt 40 năm qua, nhưng hiện tại, điều này không còn là điểm tựa vững chắc cho nền kinh tế lớn thứ hai thế giới.

Theo bà, mức thặng dư thương mại của Trung Quốc hiện nay ước tính khoảng 1.200 tỷ USD vào năm 2025, một con số không bền vững khi phần lớn các đối tác thương mại lớn như Mỹ, EU đều phải đối mặt với những thách thức trong cân đối cán cân xuất nhập khẩu. Bà chỉ rõ rằng phần còn lại của thế giới khó có thể tiếp nhận mức dư thừa khổng lồ này, nếu Trung Quốc không có sự điều chỉnh, nhiều rào cản hơn sẽ xuất hiện trong tương lai.

Dù đạt mức kỷ lục về thặng dư thương mại, Trung Quốc vẫn đang đối mặt với những khó khăn nội tại. Nền kinh tế của nước này tăng trưởng khoảng 5% trong năm 2025, mức thấp nhất trong nhiều thập niên, do tiêu dùng nội địa trì trệ và khủng hoảng nợ trong lĩnh vực bất động sản ngày càng nghiêm trọng. Trong bối cảnh đó, các thị trường lớn như Mỹ, EU vẫn tiếp tục tranh cãi về cân đối thương mại và cần thiết phải điều chỉnh chính sách để giảm thiểu sự mất cân đối này.

Tình hình trên xảy ra bất chấp việc Mỹ đã đạt được thỏa thuận đình chiến thương mại với Trung Quốc vào tháng 10.2025. Tuy nhiên, chỉ chưa đầy ba tháng sau, ông Donald Trump tuyên bố sẽ áp thuế đối với các quốc gia có quan hệ thương mại với Iran, trong đó Trung Quốc nằm trong danh sách ưu tiên. Các đối tác thương mại khác như Liên minh châu Âu cũng đã bày tỏ lo ngại về việc Trung Quốc duy trì thặng dư quá lớn, kêu gọi Bắc Kinh thúc đẩy tiêu dùng nội địa để cân đối thị trường.

Cho đến nay, Trung Quốc vẫn chưa đưa ra phản hồi chính thức về các lời cảnh báo của Tổng giám đốc WTO. Trong khi đó, các chuyên gia và nhà phân tích dự báo rằng, nếu không có các chính sách điều chỉnh phù hợp, những diễn biến tích cực trong cân đối thương mại của Trung Quốc có thể còn nhiều biến động, ảnh hưởng lớn đến nền kinh tế toàn cầu.