CHUYẾN VÀO MÙA LÀM CÁ KHO TRUYỀN THỐNG MỸ NHIỆT VÙNG VEN SÔNG HỒNG

Những ngày cuối tháng Chạp, từ xa đã có thể thấy từng dải khói trắng liên tục bay lên trên làng Vũ Đại, một trong những điểm nức tiếng của Hà Nam cũ, nay thuộc Ninh Bình. Sân nhà nào cũng đỏ lửa, niêu đất xếp kín lối đi, người lớn trẻ nhỏ tất bật chuẩn bị cho mùa Tết cổ truyền. Không phải trong vụ gốm hay đốt rơm rạ, đây là hình ảnh quen thuộc của công đoạn chế biến món cá kho truyền thống – một đặc sản đặc trưng mỗi dịp cuối năm.

NƠI GÂY THỨC DẬY VỀ PHẨM CHẤT VÀ NGHỀ NGHIỆP TRUYỀN THỐNG

Theo phản ánh từ báo Hà Nam, từ khoảng 20 tháng Chạp, lượng đơn đặt hàng cá kho tại làng Vũ Đại tăng đột biến. Không khí trong làng thay đổi rõ rệt: niêu đất được vận chuyển liên tục, củi nhãn, củi vải chất đống cao, các gia đình phân công rõ ràng từng người sơ chế cá, chuẩn bị gia vị, canh lửa. VietnamPlus thông tin, có hơn 100 hộ gia đình tham gia sản xuất cá kho vào thời điểm cận Tết, trong đó một số cơ sở lớn mỗi năm xuất bán hàng nghìn niêu, chủ yếu để cung cấp cho thị trường miền Bắc và xa hơn nữa.

Các thợ lành nghề phải chia ca trực đêm, bởi một mẻ cá kho thường kéo dài từ 12 đến 16 tiếng hoặc hơn. “Kho cá không thể bỏ lửa nửa chừng,” chủ cơ sở chia sẻ, nhấn mạnh sự kỳ công của nghề này. Khói bếp thường xuyên phủ kín cả xóm, tạo nên hình ảnh đặc trưng mỗi độ xuân về – đó không chỉ là biểu tượng của mùa làm ăn lớn mà còn là tín hiệu của sự chuẩn bị đón Tết.

NGHỀ CHẾ BIẾN TỐN NHIỀU CÔNG SỨC VÀ TỐI ƯU KIỂU CHẾ BIẾN

Cá kho Vũ Đại nổi bật bởi quá trình chế biến công phu và kỹ thuật cao. Nguyên liệu chính là cá trắm đen, thường nặng từ 3-7kg, đã qua chọn lọc cẩn thận. Sau khi làm sạch, cá được cắt thành khúc lớn, xếp chặt vào niêu đất dày đặc, cùng các loại gia vị như riềng, gừng, hành khô, ớt, nước mắm ngon. Nhiều nơi còn thêm vào nước dừa hoặc xương hầm để tăng phần ngọt tự nhiên.

Điểm đặc biệt là cách kho: niêu cá đặt trên bếp củi, lửa đều và duy trì liên tục nhiều giờ đồng hồ. Để giữ nhiệt, lửa phải đủ lớn nhưng không quá to, và phải duy trì liên tục để cá săn chắc, màu nâu cánh gián đẹp mắt. Xương mềm, thịt chắc, thành phẩm đạt chuẩn là khi cá có màu sắc bóng đẹp, thịt săn và thấm đẫm gia vị; thành quả đó còn phản ánh sự tỉ mỉ, cầu kỳ của từng công đoạn.

Giá trị có phần vượt xa món cá kho gia đình, với mỗi niêu lớn có thể lên tới hàng triệu đồng. Người chế biến cho biết, ngoài chi phí nguyên liệu còn có niêu đất, củi, thời gian và công sức bỏ ra. Những cơ sở lớn mỗi mùa Tết có thể đạt doanh thu hàng trăm triệu đồng, sản phẩm không chỉ bán trong tỉnh mà còn được gửi đi khắp các tỉnh phía Nam hay xuất khẩu thành quà biếu sang trọng.

NIÊU CÁ KHO ĐẮT GIÁ – GIẢI PHÁP TĂNG THU NHẬP CHO NGƯỜI TRONG LÀNG

Trong bối cảnh hiện đại, cá kho Vũ Đại vẫn giữ vững vị thế của mình nhờ vào giá trị truyền thống và chất lượng đặc biệt. Thường thì mỗi niêu cá kho khoảng 500.000 đến 1,5 triệu đồng, có thể cao hơn theo yêu cầu đặc biệt hoặc kích thước lớn. Dù giá cao nhưng nhờ quá trình chế biến tỉ mỉ, nguyên liệu chọn lọc cùng công sức bỏ ra, sản phẩm vẫn luôn thu hút khách hàng, bao gồm cả các đơn đặt hàng lớn từ các tỉnh miền Nam và nước ngoài.

Nhiều cơ sở còn ghi nhận doanh thu hàng trăm triệu đồng mỗi mùa Tết, trở thành nguồn thu ổn định giúp nông dân nơi đây có thể gắn bó với nghề truyền thống lâu đời này. Nghề làm cá kho không chỉ là nghề kiếm sống, mà còn là nét đẹp văn hóa, giữ gìn hương vị Tết cổ truyền của dân tộc, góp phần truyền tải giá trị truyền thống đến mọi thế hệ và mọi miền đất nước.