CẬP NHẬT QUY CHẾ TUYỂN SINH: HỌC BẠ TRỞ THÀNH PHẦN MỀM, ĐÓN ĐỢI BƯỚC CHUYỂN HÓA

Theo quy chế tuyển sinh mới, phương thức xét tuyển dựa trên kết quả học tập trung học phổ thông (học bạ) yêu cầu tổ hợp xét tuyển phải sử dụng điểm trung bình của ít nhất 6 học kỳ (lớp 10, 11 và 12) của tối thiểu 3 môn. Đặc biệt, trong tổ hợp này bắt buộc phải có môn toán hoặc ngữ văn, và hai môn này phải đóng góp ít nhất một phần ba trọng số tính điểm xét tuyển.

Điều đáng chú ý là, dù xét điểm học bạ, thí sinh vẫn phải có tổng điểm thi tốt nghiệp THPT của 3 môn trong tổ hợp đạt tối thiểu 15 điểm mới đủ điều kiện vào đại học. Chẳng hạn, nếu xét theo tổ hợp B00 (toán, hoá, sinh), thí sinh phải có tổng điểm thi ba môn này đạt từ 15 điểm trở lên. Như vậy, học bạ không còn là “tấm vé độc lập” mà trở thành phần trong đánh giá toàn diện, gắn chặt với kết quả kỳ thi tốt nghiệp THPT.

Thay đổi này khiến nhiều thí sinh và phụ huynh lo lắng, nhất là những người coi xét học bạ là phương án “‘an toàn” trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng quyết liệt. Tuy nhiên, các chuyên gia nhận định, đây cũng là cơ hội để người học nhìn nhận rõ chiến lược chọn ngành, trường và bậc học một cách thực tế hơn.

Không còn “phương án an toàn”: chủ động thích nghi thay vì chờ đợi

Thạc sĩ Phan Thị Lệ Thu, Phó Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Viễn Đông, nhấn mạnh rằng quan trọng nhất là thí sinh nhận diện đúng năng lực của bản thân, không nên lựa chọn trường học theo cảm tính hoặc theo trào lưu. “Hãy xác định rõ mình phù hợp ngành gì, bậc học nào, khả năng tài chính ra sao rồi mới quyết định. Chọn đúng ngay từ đầu sẽ tránh lãng phí thời gian, công sức và tiền bạc,” bà nói.

Theo hiệu trưởng Trường Cao đẳng Du lịch Sài Gòn, thạc sĩ Ngô Thị Quỳnh Xuân, thí sinh cần thực hiện ba bước chính: thứ nhất, tự đánh giá năng lực học tập của chính mình; thứ hai, xác định ngành nghề phù hợp với sở trường, nhu cầu xã hội và khả năng tài chính; thứ ba, cân nhắc toàn diện các yếu tố về chi phí học tập, sinh hoạt. Bà Quỳnh Xuân khuyên rằng nhiều bạn có xu hướng chọn trường rồi mới chọn ngành, nhưng thực tế nên làm ngược lại để đảm bảo chọn đúng đắn.

Chuyên gia cũng nhấn mạnh, mỗi người cần hiểu rõ khả năng của bản thân phù hợp với bậc học nào. Học đại học chưa chắc đã thành công, cũng như học cao đẳng không hề kém cạnh. Điều quan trọng là phù hợp với năng lực và mục tiêu cá nhân.

Tiến sĩ Đinh Văn Đệ, quyền Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Lý Tự Trọng TP.HCM, khuyến nghị thí sinh nên thường xuyên cập nhật thông tin tuyển sinh của các trường, bởi nhiều trường đại học đã giảm chỉ tiêu hoặc không còn xét học bạ. Bên cạnh chuẩn bị tốt cho kỳ thi tốt nghiệp, các em nên xem xét đăng ký các kỳ thi đánh giá năng lực hoặc mạnh dạn xác định hướng học nghề, liên thông lên đại học phù hợp.

Chuyên gia cũng cảnh báo rằng thành công không chỉ dựa vào tấm bằng đại học. Việc biết rõ bản thân phù hợp với bậc học nào mới quyết định khả năng theo đuổi và phát triển lâu dài. Trong bối cảnh thay đổi về quy chế tuyển sinh, cách tiếp cận “đại học bằng mọi giá” ngày càng có nhiều rủi ro.

CƠ HỘI MỚI CHO ĐÀO TẠO CAO ĐẲNG

Tiến sĩ Hoàng Trọng Vinh, nguyên Vụ trưởng Vụ Giáo dục nghề nghiệp, Bộ GD-ĐT, phân tích việc nhiều trường đại học đã bỏ xét tuyển bằng học bạ, khiến học sinh và phụ huynh dịch chuyển trọng tâm sang các phương thức tuyển sinh chuẩn hóa như thi tốt nghiệp THPT và các kỳ đánh giá năng lực. Điều này khiến áp lực ôn luyện, chi phí học tập tăng cao, cộng thêm rủi ro tuyển sinh lớn hơn, đặc biệt khi người học có ít lựa chọn dự phòng và thường chốt ngành, chọn trường sát giới hạn nộp hồ sơ.

Xu hướng này mở ra cơ hội lớn cho các trường cao đẳng, từ nhóm học sinh không chắc chắn vào đại học hoặc muốn theo lộ trình học nhanh, chi phí thấp, ra trường sớm để tiếp tục liên thông. Tuy nhiên, các trường cao đẳng cần thay đổi chiến lược, không thể dựa vào “xét tuyển dễ” bằng học bạ để thu hút thí sinh nữa.

Thay vào đó, họ phải nâng cao chất lượng đào tạo, chứng minh qua chương trình học thực tiễn, thời lượng thực hành đủ lớn, đội ngũ giảng viên có kinh nghiệm và mối liên kết chặt chẽ với doanh nghiệp. Khi chất lượng đào tạo rõ ràng thông qua đầu ra việc làm và năng lực nghề nghiệp, thí sinh và phụ huynh sẽ xem cao đẳng như là con đường lựa chọn chính thức, chứ không phải phương án dự phòng sau đại học.

Ngoài ra, các trường cần linh hoạt trong tuyển sinh, vì nhiều thí sinh có thể chờ kết quả đại học rồi mới quyết định vào cao đẳng. Chính sách tư vấn sớm, tuyển sinh qua nhiều đợt và cung cấp thông tin minh bạch về lộ trình liên thông, cơ hội việc làm sẽ giúp các trường thu hút hiệu quả hơn.

Chất lượng đào tạo trở thành yếu tố quyết định

Thạc sĩ Lệ Thu nhấn mạnh, cuộc chơi của các trường cao đẳng đang chuyển từ việc “dễ đậu” sang yêu cầu chứng minh thực chất năng lực đào tạo. Các trường phải xây dựng chương trình học phù hợp, gắn kết thực tiễn, đảm bảo thời lượng thực hành lớn, có đội ngũ giảng viên kinh nghiệm và liên kết với doanh nghiệp để đảm bảo đầu ra có năng lực nghề nghiệp rõ ràng.

Khi chất lượng đào tạo được chứng minh qua kết quả việc làm và năng lực nghề nghiệp, thí sinh và phụ huynh sẽ tự tin chọn con đường cao đẳng chính thống, thay vì xem đó như phương án dự phòng. Chính sách tuyển sinh cũng cần linh hoạt hơn, tạo điều kiện cho các em chờ đợi kết quả đại học để quyết định, qua các đợt tuyển sinh nhiều lần, kèm theo minh bạch thông tin về lộ trình liên thông, cơ hội nghề nghiệp để thu hút học viên.

Tóm lại, những thay đổi trong quy chế tuyển sinh đã tạo ra nhiều thách thức, nhưng cũng mở ra nhiều cơ hội mới cho cả hệ thống giáo dục, trong đó đặc biệt là phân luồng rõ ràng giữa các bậc học, giúp thí sinh lựa chọn con đường phù hợp và phát triển bền vững hơn.