TAND TỐI CAO CÔNG BỐ ÁN LỆ MỚI VỀ XÁC ĐỊNH TÀI SẢN CHUNG TRƯỚC KHI ĐĂNG KÝ KẾT HÔN

Gần đây, Tòa án nhân dân tối cao đã công bố 10 án lệ mới nhằm làm rõ các vấn đề liên quan đến tranh chấp tài sản sau ly hôn, trong đó nổi bật là án lệ số 82/2025 về xác định tài sản chung của vợ chồng trước khi đăng ký kết hôn.

Một trong những trường hợp điển hình được nhắc đến là vụ án liên quan đến ông Evil (quốc tịch nước ngoài) và bà Chung (quốc tịch Việt Nam). Năm 2013, họ đăng ký kết hôn tại Việt Nam và sau đó, ông Evil cho rằng mình đã chuyển tiền mua gần 1.900 m2 đất cùng một căn nhà cấp 4, đồng thời đề nghị chia đôi tài sản sau ly hôn.

Tuy nhiên, quá trình xét xử đã gặp nhiều vướng mắc. Ban đầu, TAND tỉnh Bình Thuận xác định các tài sản này là của chung vợ chồng, giao cho bà Chung sử dụng và yêu cầu bà thanh toán hơn 1,5 tỉ đồng cho ông Evil. Sau đó, cấp phúc thẩm xác định một phần tài sản là của riêng bà Chung do có nguồn gốc từ các tài sản của gia đình chị gái và anh trai bà, dẫn đến giảm giá trị tài sản chung còn hơn 1,8 tỉ đồng và chia theo tỷ lệ 70/30, có nghĩa vụ thanh toán cho ông Evil hơn 426 triệu đồng.

Không đồng ý với phán quyết này, ông Evil đề nghị giám đốc thẩm. Tháng 11.2021, Chánh án TAND tối cao ban hành quyết định kháng nghị toàn diện các bản án trước đó.

Trong phiên giám đốc thẩm, Hội đồng thẩm phán TAND tối cao nhận thấy các thửa đất mang tên bà Chung hoặc anh chị của bà, đều hình thành trong thời kỳ hôn nhân hoặc sau khi hai người đã chung sống, và có xác nhận từ các bên liên quan về nguồn gốc tiền bạc. Các tài liệu chứng minh cho thấy, các chuyển nhượng đều có sự xác nhận của ông Evil và bà Chung, trong đó ông Evil và bà Chung là người quản lý, sử dụng các tài sản này.

Vì vậy, các căn cứ này chứng minh rằng toàn bộ diện tích đất và nhà ở đều là tài sản chung của vợ chồng, phù hợp với quy định của pháp luật về tài sản chung trong quan hệ hôn nhân. Trong khi đó, vì các bản án trước đó chưa xem xét đầy đủ nguồn gốc pháp lý của các tài sản, Hội đồng thẩm phán quyết định hủy bỏ và yêu cầu xét xử lại từ đầu.

Án lệ số 82/2025 đặt ra tiền đề quan trọng rằng khi một bên trong vụ tranh chấp đã chuyển nhượng hoặc sở hữu đất đai trong thời kỳ hôn nhân, và không có chứng cứ rõ ràng chứng minh đó là tài sản riêng, tòa án phải xác định đây là tài sản chung của vợ chồng, đặc biệt là trong các vụ kiện có yếu tố quốc tịch nước ngoài.

Tòa cũng nhấn mạnh rằng, trong các trường hợp người nước ngoài hoặc người Việt Nam đứng tên sở hữu đất đai trước khi đăng ký kết hôn, quyền sử dụng đất này vẫn có thể trở thành tài sản chung của vợ chồng nếu có căn cứ chứng minh双方 cùng quản lý, sử dụng trong thời kỳ hôn nhân.

Điều này giúp làm rõ các vấn đề pháp lý phức tạp liên quan đến quyền sở hữu đất đai của người nước ngoài, đồng thời hướng dẫn các toà án cách xác định tài sản chung phù hợp với luật pháp hiện hành.

Trong bối cảnh các vụ tranh chấp tài sản ngày càng phức tạp, án lệ mới này sẽ góp phần tạo ra hướng đi rõ ràng, giúp các bên đương sự và cán bộ tư pháp áp dụng đúng quy định của pháp luật, đảm bảo quyền lợi chính đáng của các bên liên quan.