TĂNG VAI TRÒ CÔNG ĐOÀN TRONG XÂY DỰNG CHÍNH SÁCH VỀ LƯƠNG TỐI THIỂU NĂM 2026

Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam vừa công bố kế hoạch tổ chức các hoạt động tham gia vào Hội đồng tiền lương quốc gia năm 2026, trong đó đặc biệt nhấn mạnh việc xây dựng phương án đề xuất điều chỉnh mức lương tối thiểu vùng. Đây là bước đi quan trọng nhằm đảm bảo quyền lợi người lao động, cân đối lợi ích và ổn định quan hệ lao động trong bối cảnh sắp xếp, sáp nhập đơn vị hành chính đang diễn ra mạnh mẽ.

Trong giai đoạn từ tháng 2 đến tháng 5 năm 2025, Tổng liên đoàn sẽ tiến hành khảo sát, đánh giá tình hình lao động, thu nhập, chi tiêu và đời sống của người lao động tại các doanh nghiệp. Kết quả này sẽ là cơ sở để xây dựng báo cáo và đề xuất mức điều chỉnh lương tối thiểu vùng theo tháng và theo giờ, dự kiến trình trong các tháng 5-6 để phục vụ cho các cuộc đàm phán tại Hội đồng Tiền lương quốc gia.

Trong quá trình xây dựng đề xuất, công đoàn sẽ tổ chức hội nghị lấy ý kiến cán bộ, người lao động về việc thực hiện Nghị định 74/2024/NĐ-CP liên quan đến mức lương tối thiểu vùng đối với lao động hợp đồng, đồng thời tổ chức ba cuộc họp kỹ thuật về phương án này trong khoảng thời gian từ tháng 4 đến tháng 7. Các hoạt động này do Ban Quan hệ lao động chủ trì phối hợp cùng các ban ngành, cơ sở công đoàn địa phương.

Việc tham gia các phiên họp chính thức của Hội đồng Tiền lương quốc gia cũng như lấy ý kiến trong hệ thống công đoàn sẽ bắt đầu từ tháng 2 đến tháng 9 theo chương trình đã đề ra. Theo bà Hồ Thị Kim Ngân, Phó trưởng ban Quan hệ lao động, việc công đoàn chủ động phát hiện, phối hợp kịp thời với các cơ quan chính quyền và doanh nghiệp sẽ giúp chính sách đi trước một bước, hạn chế tranh chấp và góp phần duy trì ổn định trong quan hệ lao động.

Trong bối cảnh địa phương đang sắp xếp lại hệ thống hành chính, bà Ngân nhấn mạnh các địa phương cần rà soát kỹ việc phân vùng lương tối thiểu để tránh chênh lệch lớn giữa các khu vực.

Người đứng đầu các tổ chức công đoàn cũng đề xuất một số giải pháp pháp lý và thực tiễn nhằm nâng cao vai trò của công đoàn trong vấn đề xây dựng chính sách. Trong đó, phải quy định rõ nguyên tắc phân vùng: vùng giáp ranh chỉ chênh lệch tối đa một phân vùng lương; đặc biệt đối với các khu vực có chi phí sinh hoạt cao hoặc đặc thù như hải đảo. Cũng cần có cơ chế chuyển tiếp phù hợp đối với các khu công nghiệp, khu chế xuất sau sắp xếp hành chính để tránh gây sốc cho doanh nghiệp.

Ngoài ra, ông Lê Văn Hòa, Phó chủ tịch LĐLĐ TP.HCM, kiến nghị chế định thể chế mạnh mẽ hơn cho vai trò của đại diện người lao động trong quy trình xây dựng và sửa đổi chính sách lương tối thiểu. Cụ thể, cần bắt buộc tham vấn ý kiến của Tổng LĐLĐ Việt Nam, LĐLĐ các tỉnh, thành phố và có thể thí điểm mô hình Hội đồng tiền lương vùng hoặc đô thị đặc biệt, trong đó công đoàn tham gia thường trực.

Công đoàn cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của truyền thông, giúp người lao động và doanh nghiệp hiểu rõ rằng lương tối thiểu là mức thấp nhất để làm căn cứ ký thỏa thuận, còn việc phân vùng chỉ mang tính quản lý nhà nước. Điều này không bắt buộc doanh nghiệp phải tăng lương cho toàn bộ lao động cùng tỷ lệ.

Các đại diện công đoàn khẳng định rằng khi tổ chức này chủ động đề xuất dựa trên dữ liệu thực tế, lập luận rõ ràng và lắng nghe doanh nghiệp, chính sách về tiền lương không chỉ bảo vệ quyền lợi người lao động mà còn góp phần ổn định môi trường đầu tư, kinh doanh.

Ngược lại, chính phủ đã ban hành Nghị định số 293/2025/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 1.1.2026, quy định mức lương tối thiểu vùng mới tăng từ 250.000 đến 350.000 đồng/tháng, tương đương mức tăng bình quân 7,2%. Phó chủ tịch Tổng LĐLĐ Việt Nam Ông Ngọ Duy Hiểu cho biết mức đề xuất này vừa đáp ứng mong muốn của người lao động, vừa thể hiện sự chia sẻ đối với khó khăn của doanh nghiệp. Đây được xem như mức tham khảo chung để xây dựng chính sách lương phù hợp cho các nhóm lao động hưởng mức tối thiểu và các nhóm có mức lương cao hơn.