Chính phủ ra nghị định mới siết chặt hoạt động của quỹ xã hội, quỹ từ thiện để đảm bảo minh bạch và trách nhiệm

TỪ 1.3, QUỸ TỪ THIỆN BẮT BUỘC CÔNG KHAI THÔNG TIN VỀ “NHẬN VÀ CHI”

Chính phủ vừa ban hành Nghị định 03/2026 quy định rõ mới về tổ chức và hoạt động của các quỹ xã hội, quỹ từ thiện, nhằm thúc đẩy tính minh bạch và trách nhiệm giải trình trong lĩnh vực này. Nghị định này có hiệu lực thi hành từ ngày 1.3.2026, đánh dấu bước tiến quan trọng trong công tác quản lý các tổ chức thiện nguyện.

Theo đó, các quỹ bắt buộc phải công khai toàn diện về “đầu vào” và “đầu ra” tài chính. Cụ thể, quỹ phải công bố các khoản tài trợ, đóng góp đã nhận, nguồn tài trợ của tổ chức cũng như số lượng, đối tượng được hỗ trợ. Điều này nhằm đảm bảo cộng đồng có thể dễ dàng giám sát các khoản tài chính của quỹ, từ đó nâng cao tính minh bạch trong hoạt động.

Nghị định quy định 13 nhóm nghĩa vụ mà các quỹ cần tuân thủ, trong đó việc công khai kết quả hoạt động, tài chính và các khoản chi tiêu là bắt buộc. Quỹ hoạt động trong lĩnh vực nào sẽ chịu sự quản lý của cơ quan nhà nước ngành đó, phù hợp với nội dung điều lệ. Đặc biệt, các quỹ không tổ chức quyên góp, nhận tài trợ trực tiếp thì hàng năm phải dành ít nhất 5% tài sản để hỗ trợ các chương trình phù hợp với mục tiêu hoạt động.

Luật sư Nguyễn Ngọc Hùng, Đoàn luật sư Hà Nội, nhận định việc mở rộng phạm vi công khai “kết quả sử dụng” sẽ giúp nâng cao sự minh bạch, tạo điều kiện cho cộng đồng giám sát hoạt động của quỹ tốt hơn. Ông nhấn mạnh rằng những quy định này góp phần hạn chế các vấn đề liên quan đến lợi dụng hoạt động từ thiện để tư lợi hoặc thực hiện các hành vi phi pháp.

NGHIÊM CẤM TƯ LỢI, GÂY ÁP LỰC VỀ TÀI CHÍNH VÀ KIỂM SOÁT HOẠT ĐỘNG

Ngoài ra, nghị định cũng quy định rõ trách nhiệm của hội đồng quản lý và giám đốc các quỹ trong việc khai báo hàng quý, hàng năm về tình hình tài chính, tài sản. Các nội dung cần công khai gồm danh sách, số tiền, hiện vật đóng góp, đối tượng nhận hỗ trợ, kết quả sử dụng nguồn lực và quyết toán thu chi, cùng báo cáo tình hình tài chính theo luật Kế toán.

Không chỉ vậy, các khoản chi theo từng đợt vận động cũng bắt buộc được báo cáo đầy đủ theo quy định để đảm bảo minh bạch, hạn chế tiêu cực. Các quỹ phải công khai các báo cáo tài chính, quyết toán và kết luận kiểm toán (nếu có) trên phương tiện truyền thông đại chúng hàng năm.

Nghị định còn quy định rõ các hành vi bị cấm tuyệt đối, trong đó có việc lợi dụng hoạt động của quỹ để trục lợi, lừa đảo, giả mạo giấy tờ, rửa tiền, tài trợ khủng bố hoặc các hoạt động trái pháp luật khác. Các hành vi nhận gửi tiền, cho vay, góp vốn, hoặc sử dụng giấy phép thành lập quỹ một cách trái phép đều bị cấm nghiêm ngặt.

Những điều chỉnh này nhằm mục tiêu siết chặt quản lý, tăng cường trách nhiệm của các tổ chức xã hội, đồng thời tạo ra môi trường hoạt động từ thiện minh bạch, tin cậy hơn trong xã hội.