Thiếu hụt kinh phí gây trở ngại lớn trong hoạt động giám định tư pháp tại TP.HCM

Ngày 1.8, Bộ Tư pháp đã tổ chức một cuộc họp lấy ý kiến cho dự thảo luật Giám định tư pháp (sửa đổi) tại TP.HCM. Sự kiện nhằm đề xuất các giải pháp tháo gỡ khó khăn trong lĩnh vực này, đặc biệt liên quan đến vấn đề tài chính.

Trong năm 2024, tổng số vụ việc giám định mà Trung tâm Pháp y TP.HCM thực hiện vượt quá 6.600 vụ, trong khi sáu tháng đầu năm 2025 đã có hơn 3.400 vụ. Đây là đơn vị sự nghiệp y tế công lập trực thuộc Sở Y tế thành phố, có nhiệm vụ quan trọng trong hoạt động giám định pháp y và độc chất, ADN, cũng như các lĩnh vực khác liên quan đến pháp luật.

Các loại hình giám định được Trung tâm Pháp y TP.HCM thực hiện gồm có giám định trên người sống như xác định tỷ lệ tổn thương cơ thể, trạng thái sức khoẻ, trẻ em bị ngược đãi, độ tuổi, giới tính, mang thai, xâm hại tình dục, vật gây thương tích; giám định tử thi qua hồ sơ hoặc mô bệnh học; giám định độc chất; và giám định ADN. Ngoài ra, Phòng Kỹ thuật hình sự của Công an TP.HCM cũng tham gia vào công tác giám định tư pháp với trung bình khoảng 25.000 vụ/năm, trong đó 2024 dự kiến tiếp nhận hơn 24.000 vụ và 6 tháng đầu năm 2025 đã tiếp nhận hơn 14.000 vụ.

Tuy nhiên, tình trạng thiếu hụt kinh phí đang gây nhiều khó khăn. Văn phòng Cơ quan Cảnh sát điều tra TP.HCM cho biết, công tác bồi dưỡng giám định còn nợ Trung tâm Pháp y gần 10 tỷ đồng, trong đó trước 2025 là 3,5 tỷ, và gần 6,85 tỷ kể từ đầu năm 2025 đến nay. Trong khi đó, kinh phí phân bổ từ ngân sách của công an thành phố chỉ còn hơn 200 triệu đồng, quá ít so với yêu cầu, khiến hoạt động giám định không đủ khả năng thực hiện đầy đủ các nhiệm vụ trong nửa cuối năm 2025.

Thượng tá Phạm Thị Thanh Huyền, Phó trưởng phòng Kỹ thuật hình sự, chia sẻ rằng việc thiếu hụt ngân sách, thủ tục thanh toán phức tạp khiến tiến độ thanh toán tiền giám định bị chậm trễ. Đồng thời, đơn vị này chưa triển khai công tác giám định độc chất phủ tạng do thiếu kinh phí, phải trưng cầu từ Trung tâm Pháp y và gây ảnh hưởng đến tiến độ công việc.

Các ý kiến đề xuất tại tọa đàm cũng nhấn mạnh nhu cầu có cơ chế hỗ trợ rõ ràng từ Bộ Tư pháp để đảm bảo thanh toán kịp thời, thống nhất cho các đơn vị trưng cầu giám định. Bác sĩ Nguyễn Hà Phương, Giám đốc Trung tâm Pháp y TP.HCM, bày tỏ lo ngại về các quy định trong dự thảo luật chưa rõ ràng về nghĩa vụ tạm ứng, thanh toán của người trưng cầu; đặc biệt khi người trưng cầu chưa thực hiện đầy đủ nghĩa vụ này thì tổ chức giám định có thể bị từ chối nhiệm vụ, gây bất lợi cho quá trình tố tụng.

Ngoài ra, nhiều đại biểu còn đề xuất áp dụng nguyên tắc “tiền trao, cháo múc” để đảm bảo quyền lợi cho người thực hiện công tác giám định, tránh tình trạng bị nợ tiền kéo dài. Sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan liên quan trong lĩnh vực giám định đã góp phần nâng cao chất lượng điều tra, xử lý các vụ án về an ninh, tội phạm. Từ năm 2020 đến tháng 6.2025, các cơ quan này đã tiếp nhận gần 72.000 yêu cầu trưng cầu giám định và hơn 9.600 yêu cầu định giá tài sản, thể hiện vai trò quan trọng trong hoạt động tố tụng của thành phố.