HẠ CỐT NỀN ĐƯỜNG ĐANG GÂY NGUY CƠ CHẾT NGƯỜI DÂN: TRÁCH NHIỆM AI ĐỨNG SAU?

Nhiều hộ dân nằm bên mặt tiền đường ĐT.753 ở xã Tân Lợi, tỉnh Đồng Nai, đang sống trong nỗi lo sợ vì hậu quả của việc thi công hạ cốt nền tuyến đường này. Trong quá trình nâng cấp, mở rộng đường, các vách đất dựng đứng, chênh vênh bên mép vực sâu đã tạo ra những rủi ro chết người trực tiếp đe dọa cuộc sống của cư dân xung quanh.

Theo đại diện Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng tỉnh Đồng Nai, dự án nâng cấp đường ĐT.753 đã được UBND tỉnh cũ Bình Phước phê duyệt cuối năm 2024, với chiều dài khoảng 13 km, vận tốc thiết kế ban đầu là 60 km/giờ, tổng vốn đầu tư 480 tỷ đồng. Tuy nhiên, do những thay đổi mới trong quy mô công trình, Sở Xây dựng đã đề xuất điều chỉnh, nâng vận tốc tối đa lên 80 km/giờ và mở rộng mặt đường, điều chỉnh độ dốc dọc để phù hợp với mục tiêu kết nối mới.

Việc điều chỉnh này đã làm tăng yêu cầu về độ dốc, tầm nhìn và chiều rộng hành lang an toàn đường bộ. Các đơn vị thiết kế phải tính toán kỹ lưỡng khoảng lùi an toàn từ mép taluy đến nhà dân để phòng ngừa sạt lở, sụt lún và đảm bảo an toàn cho người tham gia giao thông. Tuy nhiên, các chuyên gia pháp lý cảnh báo, liệu các quy trình an toàn này có được thực hiện đầy đủ và đúng quy định?

Luật sư Hoàng Hà, đại diện Công ty luật TNHH MTV Thiên Quý, nhấn mạnh: trong bất kỳ dự án hạ tầng nào, việc thẩm tra an toàn giao thông, hành lang an toàn đường bộ cũng như đánh giá tác động môi trường đều bắt buộc phải thực hiện kỹ lưỡng, đặc biệt khi có sự điều chỉnh lớn về thông số kỹ thuật như tăng vận tốc. Đặc biệt với tình trạng vách đất dựng đứng cao từ 6 đến 8,5 mét, nguy cơ sạt lở là rất rõ ràng, đe dọa trực tiếp đến tính mạng của dân cư sống gần đó.

Chuyên gia này chỉ rõ: việc tính toán khoảng lùi an toàn nhằm tránh sạt lở đất đá rơi xuống nhà dân và bảo vệ hành lang an toàn luôn là nghĩa vụ bắt buộc của các đơn vị thiết kế và thi công. Bên cạnh đó, các cơ quan chức năng phải thực hiện đầy đủ các bước đánh giá môi trường, tác động cộng đồng, tính toán các phương án dự phòng, hỗ trợ các hộ dân mất lối thoát hoặc buộc phải tạm dừng thi công khi phát hiện các mối nguy hiểm đe dọa tính mạng.

Khi xuất hiện các vách đất dựng đứng, có nguy cơ gây sạt lở, nhà dân bị nứt và mất lối thoát hiểm, tình thế trở nên cực kỳ nguy hiểm, đòi hỏi chính quyền và cơ quan có thẩm quyền phải hành động ngay. Luật sư Đặng Thị Thúy Huyền – đại diện Công ty luật HPL và cộng sự, khẳng định: pháp luật không chỉ yêu cầu các đơn vị thi công đảm bảo an toàn cho công trình mà còn có nghĩa vụ bảo vệ quyền lợi của các nhà liền kề. Khi các phản ánh về rủi ro chất lượng công trình và nguy cơ sạt lở được gửi đến chính quyền, các cơ quan chức năng có trách nhiệm tổ chức kiểm tra thực địa, đánh giá rủi ro, thi hành các biện pháp tạm thời như dừng thi công, di dời khẩn cấp dân cư hoặc khoanh vùng nguy hiểm.

Trong trường hợp người dân không đồng thuận về phương án bồi thường hoặc chưa bàn giao mặt bằng sạch, chính quyền vẫn có quyền tổ chức đối thoại để vận động dân. Nếu sau khi thực hiện đầy đủ các bước pháp lý, vẫn không nhận được sự hợp tác của cư dân, Chủ tịch UBND cấp huyện hoặc tỉnh có thể ban hành quyết định cưỡng chế nhằm thu hồi đất theo quy định của pháp luật. Tuy nhiên, quyền khiếu nại, khởi kiện vẫn luôn in đậm trong quá trình này để bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người dân.

Các luật sư cũng cảnh báo về những sai sót trong quá trình thi công. Theo đó, việc đào đất, hạ cốt nền đường phải đạt thỏa thuận rõ ràng về bồi thường và bàn giao mặt bằng “sạch” để tránh biến đổi hiện trạng nhà dân, đe dọa tính mạng và tài sản của họ. Thậm chí việc bỏ qua các tiêu chuẩn an toàn tối thiểu trong xây dựng, không triển khai các biện pháp chống đỡ vách đất dựng đứng, đã tạo ra các nguy cơ sạt lở cực kỳ cao.

Luật sư Hoàng Hà nhấn mạnh: nhà thầu thi công là đơn vị trực tiếp gây ra các nguy hiểm, phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại dân sự và có thể bị xử lý hình sự nếu gây hậu quả nghiêm trọng. Chủ đầu tư có trách nhiệm phối hợp, hỗ trợ công tác đền bù, di dời, sử dụng nguồn quỹ dự phòng để kịp thời xử lý các rủi ro, đồng thời chính quyền địa phương cần đình chỉ thi công khi phát hiện các nguy cơ cao, nhằm bảo vệ tính mạng, tài sản của người dân.