TĂNG TRƯỞNG GDP ĐANG GẶP ÁP LỰC LỚN VÌ XUNG ĐỘT TRUNG ĐÔNG

Chiến sự căng thẳng tại Trung Đông đang đặt nền kinh tế Việt Nam vào trạng thái chịu nhiều ảnh hưởng, cả trực tiếp lẫn gián tiếp. Các chuyên gia kinh tế cảnh báo về những rủi ro lớn đối với tăng trưởng và ổn định vĩ mô trong bối cảnh hiện nay.

Báo cáo của TS Cấn Văn Lực và nhóm nghiên cứu Viện Nghiên cứu kinh tế BIDV chỉ ra rằng nền kinh tế mở, hội nhập sâu rộng của Việt Nam khiến đất nước dễ bị tác động mạnh trước các biến cố toàn cầu. Trong đó, lĩnh vực năng lượng chịu ảnh hưởng nặng nề nhất do giá nhiên liệu thế giới leo thang, làm tăng chi phí sản xuất và vận hành.

Thứ hai, ngành thương mại và logistics bị gián đoạn chuỗi cung ứng, dẫn đến chi phí logistics, bảo hiểm và bảo quản lạnh đều tăng cao theo chiều hướng giá xăng dầu chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Đối mặt với diễn biến phức tạp, tỷ giá USD/VND chịu áp lực tăng, dự báo có thể tăng 2-3% trong năm 2026, hoặc lớn hơn nếu chiến sự kéo dài. Trong khi đó, chỉ số giá nhập khẩu tăng nhanh hơn xuất khẩu khiến chính sách điều tiết tỷ giá trở nên thách thức hơn.

Tác động gián tiếp rõ nét nhất là tâm lý thận trọng của doanh nghiệp, nhà đầu tư và người tiêu dùng. Những yếu tố này có thể làm suy yếu cả cung lẫn cầu, kéo dài thời gian thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài, gây giảm điểm thị trường chứng khoán và ảnh hưởng tiêu cực đến các hoạt động sản xuất kinh doanh.

TS Cấn Văn Lực nhấn mạnh rằng, trong tổng thể, mức ảnh hưởng đáng kể nhất sẽ phản ánh qua hai chỉ số chính là lạm phát và tăng trưởng GDP. Do nhiên liệu chiếm khoảng 4% và giao thông 9,67% trong rổ chỉ số CPI, biến động về giá dầu khí thế giới nhanh chóng truyền sang giá tiêu dùng. Nhờ các nỗ lực chuyển đổi năng lượng và tiết kiệm năng lượng, dự báo CPI bình quân năm 2026 sẽ chỉ tăng nhẹ, ở mức 0,3-0,5 điểm phần trăm, duy trì quanh mức mục tiêu 4-4,5%. Tuy nhiên, nếu giá dầu trung bình tiếp tục duy trì trên 95-100 USD/thùng, lạm phát có thể leo lên 4,5-5%.

Tăng trưởng GDP cũng bị tác động mạnh từ xuất khẩu ròng chậm lại, tiêu dùng và đầu tư trong nước suy giảm do chi phí tăng cao và tâm lý thận trọng. Chính phủ cần thiết lập các chính sách hỗ trợ kịp thời để giúp doanh nghiệp vượt khó, giữ vững ổn định vĩ mô và đảm bảo mục tiêu tăng trưởng đã đề ra.

Các chuyên gia đều kiến nghị nhanh chóng xây dựng các gói hỗ trợ kinh tế phù hợp, nhằm giảm tối đa tác động của khủng hoảng hiện tại. Ông Hoàng Minh Hiếu nhấn mạnh rằng cuộc chiến tại Trung Đông đã gây ra cú sốc kép: giá dầu tăng mạnh, USD lên giá, biến động thị trường tài chính diễn ra bất thường, chuỗi cung ứng năng lượng bị đe dọa. Đối với Việt Nam, điều này khiến cả phía cung lẫn cầu yếu đi, làm chậm lại dòng vốn đầu tư và phát triển thị trường chứng khoán, ảnh hưởng tới tốc độ tăng trưởng GDP.

Trong bối cảnh đó, chính sách hiện hành chưa đủ để làm giảm tác động của xung đột. Tỷ giá USD/VND dự báo có thể tăng 2-3%, hoặc hơn nếu chiến sự kéo dài, gây khó khăn cho chính sách tiền tệ. Vì vậy, việc ban hành các gói hỗ trợ phù hợp dựa trên các chính sách tài khóa là rất cần thiết để giữ đà tăng trưởng và hỗ trợ doanh nghiệp vượt qua khó khăn.

Các đề xuất cụ thể bao gồm giảm thuế, phí liên quan đến nhiên liệu, kéo dài thời gian gia hạn nộp thuế và tiền thuê đất, giảm thuế bảo vệ môi trường, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng dầu, đồng thời đa dạng hóa nguồn cung nhiên liệu và thúc đẩy nhập khẩu nguyên liệu chiến lược từ các thị trường khác. Chính phủ cần có các biện pháp linh hoạt như tự điều chỉnh thuế, phí theo diễn biến giá dầu nhằm kiểm soát lạm phát chi phí đẩy, đồng thời giảm bớt gánh nặng tài chính cho doanh nghiệp.

Trong các hoạt động hỗ trợ, các chuyên gia nhấn mạnh vai trò của chính sách tài khóa như giảm thuế thu nhập doanh nghiệp cho các ngành chịu tác động trực tiếp và gia hạn thời gian nộp thuế, tiền thuê đất để duy trì dòng tiền vận hành. Đồng thời, tháo gỡ khó khăn về nguồn vốn bằng các gói vay ưu đãi, giảm lãi suất, đẩy mạnh đầu tư công nhằm kích thích hoạt động sản xuất kinh doanh.

Quá trình rút ngắn thủ tục nhập khẩu, giảm thủ tục hành chính, giúp lưu thông hàng hóa dễ dàng cũng là những giải pháp cấp bách. Các dự án đầu tư công lớn đã sẵn sàng triển khai sẽ là động lực thúc đẩy toàn bộ nền kinh tế phục hồi, nếu được tháo gỡ các vướng mắc về thủ tục và vốn.

Ngoài ra, hoạt động của lĩnh vực bất động sản và các ngành liên quan cũng cần được tháo gỡ khó khăn. Chính sách thắt chặt tín dụng đối với bất động sản đã làm nhiều dự án ngưng trệ, gây ra vòng luẩn quẩn làm đình trệ chuỗi cung ứng vật liệu xây dựng, nội thất. Các chuyên gia đề xuất giảm lãi vay ngành BĐS và các ngành phụ trợ để đẩy mạnh dòng tiền và giữ nhịp tăng trưởng.

Cuộc chiến tại Trung Đông còn đặt ra yêu cầu cấp bách về giảm thuế, phí xăng dầu để tránh đứt gãy chuỗi cung ứng năng lượng, đồng thời xây dựng kịch bản ứng phó phù hợp nhằm giữ ổn định môi trường kinh doanh quốc gia. Chính phủ cần phối hợp chặt chẽ các tổng thể chính sách, đa dạng hóa nhập khẩu dầu khí, kiểm soát đầu cơ, ngăn chặn tăng giá bất hợp lý để hạn chế tác động tiêu cực lên lạm phát và tăng trưởng.

Những phân tích của các chuyên gia đều thống nhất rằng, nếu không có các biện pháp hỗ trợ kịp thời và linh hoạt, Việt Nam có thể đối mặt với khó khăn kéo dài, ảnh hưởng đến mục tiêu tăng trưởng hai chữ số trong giai đoạn 2026-2030. Chính sách cần được xây dựng phù hợp, khoa học, nhằm giúp nền kinh tế vượt qua giai đoạn thử thách này, tiến tới phục hồi và phát triển bền vững trong tương lai.