XUNG ĐỘT TRUNG ĐÔNG: MỖI BƯỚC CHUYỂN ĐỘT NGỘT TRONG CUỘC CHIẾN KINH TẾ VÀ QUYẾT ĐỊNH THỊ TRƯỜNG

Cuộc xung đột kéo dài ở Trung Đông vẫn chưa đi đến hồi kết, bước qua tuần thứ tư với những diễn biến đáng chú ý khi Israel bắt đầu mở rộng chiến lược tấn công nhằm vào các mục tiêu kinh tế của Iran. Hành động này không chỉ làm thay đổi cục diện địa chính trị khu vực mà còn gây chấn động thị trường năng lượng toàn cầu, khi giá dầu khí liên tục tăng vọt trong bối cảnh căng thẳng leo thang.

ISRAEL MỞ MẠNG CHIẾN DỰNG MỤC TIÊU KINH TẾ IRAN

Ngày 18.3, Israel tiến hành vụ không kích trực tiếp vào các cơ sở khí tự nhiên tại Iran, trong đó có mỏ South Pars – trung tâm cung cấp khí chủ chốt của nước này. South Pars là khu mỏ khí chung giữa Iran và Qatar, chứa khoảng 50,97 nghìn tỉ m3 khí, trong đó Iran sở hữu 36% trữ lượng, chiếm khoảng 5,6% trữ lượng khí toàn cầu. Cơ sở xử lý khí tại Asaluyeh đóng vai trò trung tâm chuyển đổi khí từ mỏ này để phục vụ nhu cầu nội địa Iran.

Các chuyên gia nhận định, vụ tấn công của Israel hướng tới việc làm suy yếu hạ tầng kinh tế Iran, đặc biệt là các hoạt động cung cấp điện và khí đốt trong nước. Nhà nghiên cứu Hamidreza Azizi cho biết, nhiễu loạn nguồn cung khí đốt sẽ gây ra hậu quả nghiêm trọng cho hoạt động sản xuất điện và các ngành công nghiệp khác của Iran, từ đó tạo ra áp lực lớn đối với chính quyền nước này. Chuyên gia Umud Shokri của Đại học George Mason cảnh báo đây không chỉ là đòn chiến thuật mà còn là chiến lược gây áp lực nhằm hạn chế khả năng chiến tranh của Iran bằng cách làm tổn thương điểm yếu của hệ thống kinh tế.

Truyền thông Israel nhấn mạnh, mục đích của hành động này là gửi thông điệp rõ ràng đến Tehran: dòng chảy của eo biển Hormuz – huyết mạch vận chuyển năng lượng toàn cầu – sẽ còn tiếp tục bị đe dọa nếu Iran không dừng các hoạt động gây xung đột, đồng thời còn là một cách để tăng sức ép nội bộ nhằm làm suy yếu chính quyền Iran qua việc gây thiếu hụt điện, khí đốt và làm gia tăng bất ổn trong xã hội.

MỖI ĐỘNG THÁI CỦA IRAN VÀ PHẢN ỨNG NGOẠI GÌ

Trước hành động của Israel, Tehran đã đáp trả bằng việc tấn công nhiều cơ sở năng lượng tại Ả Rập Xê Út, Qatar, UAE. Trong đó, thiệt hại nặng nề nhất xảy ra tại nhà máy Ras Laffan của Qatar, trung tâm LNG lớn nhất thế giới, cung cấp gần 1/5 lượng LNG toàn cầu và xuất khẩu rộng rãi sang châu Á, châu Âu và châu Phi. Hành động này làm tăng giá dầu Brent lên gần 113 USD/thùng và khí đốt châu Âu tăng tới 35%, gây xôn xao thị trường năng lượng toàn cầu.

Các phản ứng từ các quốc gia Trung Đông cũng rất quyết liệt. Ngoại trưởng Ả Rập Xê Út khẳng định, nếu Iran tiếp tục các hành động gây hấn, sẽ không còn bất cứ điều gì có thể giúp khôi phục niềm tin giữa các bên. Qatar và Ả Rập Xê Út còn tuyên bố trục xuất các tùy viên Iran và đe dọa đáp trả bằng các hoạt động quân sự nếu tình hình tiếp tục leo thang.

Chuyên gia Shokri cảnh báo nguy cơ chiến tranh mở rộng ra ngoài khu vực Vịnh, đặc biệt là các mỏ khí ngoài khơi của Israel ở Địa Trung Hải như Leviathan, Tamar, Karish vốn có vai trò chiến lược trong nguồn cung nội địa và xuất khẩu của khu vực. Ông cảnh báo, nếu xung đột lan rộng, chính sách năng lượng toàn khu vực sẽ rơi vào tình trạng khủng hoảng sâu sắc.

TỔNG THỐNG TRUMP VẪN ĐẶT NIỀM TIN VÀO CƠ HỘI CỨU VÃN

Trong khi các nước khu vực và các chuyên gia quốc tế lo ngại về leo thang không kiểm soát, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố rằng Washington không rõ về vụ tấn công của Israel nhắm vào mỏ South Pars của Iran. Ông nhấn mạnh, Qatar không liên quan đến hành động này và bảo vệ lợi ích của các mỏ khí tại Iran là cực kỳ quan trọng đối với Mỹ.

Trump còn đưa ra lời hứa mạnh mẽ rằng, nếu Iran tiếp tục tấn công các cơ sở LNG của Qatar, Mỹ sẵn sàng nổ tung toàn bộ mỏ South Pars – một cảnh báo rõ ràng cho Tehran về mức độ nghiêm trọng của những hành động tiếp theo của họ, bất kể sự đồng thuận hay phản đối của các bên khác.

Xung đột Trung Đông chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, khi mỗi quyết định và hành động tiếp theo đều có thể dẫn đến một cuộc khủng hoảng năng lượng toàn khu vực, đe dọa cả nền kinh tế toàn cầu.