HÀ NỘI VỚI GIAO THỨC MỚI CỦA VIỆC UỐNG VANG NGOÀI ĐƯỜNG

Vào buổi tối tại một góc phố Hà Nội, ánh đèn vàng lấp lánh phản chiếu trên mặt vỉa hè ấm áp của ngày cũ. Một nhóm bạn trẻ quây quần bên chiếc bàn gỗ, trên bàn là chai vang trắng ướp lạnh trong xô đá, đi kèm vài đĩa cold cut, bánh mì nướng và phô mai mềm mại. Ly vang được rót khá đầy, đủ để nâng lên cụng nhẹ, rồi tiếp tục câu chuyện chưa ngã ngũ. Giá một ly khoảng hai trăm nghìn đồng, không còn là trải nghiệm xa xỉ trong mắt giới trẻ, mà trở thành một phần của phong cách sống đô thị hiện đại.

Khung cảnh này, nếu dựa vào các tiêu chuẩn truyền thống về văn hóa rượu vang, có thể bị đánh giá là lệch chuẩn. Tuy nhiên, trong bối cảnh toàn cầu hóa, nó phản ánh một thay đổi rõ rệt trong cách thức thưởng thức rượu, nơi rượu vang không còn chỉ dành cho các không gian trang trọng, mà hòa quyện vào đời sống thường nhật. Đó là cách con người gặp gỡ, trò chuyện, nghỉ ngơi, tìm lại nhịp điệu chậm rãi giữa đô thị sôi động.

Câu chuyện về rượu vang vỉa hè tại Việt Nam không phải là một trào lưu nhất thời. Nó như một chương mới trong hành trình của rượu vang khi vượt ra khỏi khuôn khổ bảo thủ, thích nghi và đồng hành cùng sự thay đổi của xã hội. Trong hình thái mới này, rượu vang mang ý nghĩa kết nối con người, thể hiện một cách hưởng thụ thành phố theo cách riêng.

TẢI NGANG VỚI PARIS VỚI NHỮNG QUẦY KẼM, Ở ĐÓ, RƯỢU VANG THUỘC VỀ NHỮNG NGƯỜI BÌNH THƯỜNG

Nếu muốn hình dung hình ảnh nguyên bản của rượu vang trong đời sống châu Âu, sẽ không phải là các chai phân khúc cao cấp trong hầm rượu hoặc các phòng tiệc sang trọng. Thay vào đó, là quầy bar bằng kẽm của quán cà phê góc phố Paris, như Le Zinc. Trong không gian thân thuộc này, người đàn ông trong chiếc áo khoác sờn vai gọi ly vin de table từ vò lớn phía sau quầy, đặt xuống bàn cùng một miếng bánh mì. Khoảnh khắc này, gọi là casse-croûte, tượng trưng cho sự tạm dừng giữa ngày làm việc, đậm nét đời thường Pháp. Không cần những giải thích hay câu chuyện rườm rà về niên vụ, đất đai, hay thổ nhưỡng, chỉ là cảm xúc chân thực của cuộc sống.

Trong bối cảnh này, rượu vang không còn là thứ xa xỉ, mà trở thành phần không thể thiếu của các hoạt động xã hội bình dân. Các nhà nghiên cứu thấy rằng khoảng 45-50% người trưởng thành ở Pháp duy trì thói quen thưởng thức vang ít nhất một đến hai lần mỗi tuần, trong đó, thế hệ Baby Boomers là nhóm tiêu thụ đều đặn nhất. Thị trường vang cao cấp, dù chiếm một phần nhỏ trong tổng lượng tiêu thụ, lại dẫn dắt xu hướng thận trọng, thưởng thức chậm rãi, không cần thể hiện địa vị mà đơn thuần là trải nghiệm sống.

Lịch sử từ thế kỷ 19 của Pháp chứng minh rằng văn hóa này đã luôn có mặt trong đời sống hàng ngày. Từ những quán lính nhỏ, cuối ngày, người lao động tụ tập để uống rượu từ các carafe lớn, sẻ chia câu chuyện đơn giản, thành phần bình dân của danh xưng “apéro” vẫn giữ vai trò quan trọng. Các quán nhỏ, rộng rãi, bình dân, nơi mà mỗi ly vang đều mang ý nghĩa kết nối, giúp mọi người cảm nhận rõ hơn về cuộc sống bình dị, chân thực nhất. Đó là một phần của những cảnh quan đô thị khiến du khách cảm nhận rõ nét hơn về cuộc sống đời thường của người Pháp: những ly rượu chẳng cần xa hoa, chỉ cần đủ để mở lời, để sẻ chia.

TẤM GƯƠNG MỘT CÁCH TIÊU DÙNG LUÔN ĐA DẠNG VÀ LINH HOẠT

Các khảo sát của SOWINE/Dynata và dữ liệu của Ủy ban quốc gia về rượu vang Pháp (CNIV) cho thấy một xu hướng đáng chú ý: Khoảng một nửa người trưởng thành tại Pháp vẫn duy trì thói quen thưởng thức vang từ một đến hai lần mỗi tuần. Trong đó, thế hệ trung niên và cao tuổi tiêu thụ đều đặn hơn cả. Đặc biệt, phần lớn lượng tiêu thụ rượu vang diễn ra trong các cuộc gặp gỡ thân mật, trong gia đình, tại các quán bistro hoặc quầy bar cổng chợ nhỏ. Nói cách khác, rượu vang từ lâu đã không còn chỉ là biểu tượng của giới thượng lưu, mà đã trở thành phần của đời sống bình dân, quen thuộc.

Lịch sử những năm gần đây của Pháp thể hiện rõ xu hướng “uống ít nhưng chất”. Từ trung bình 100 lít mỗi năm vào thập niên 1970, nay mức tiêu thụ đã giảm còn khoảng 40-42 lít. Không phải do yêu thích giảm đi, mà là chuyển đổi trong tư duy thưởng thức: vang không còn là thứ cần thiết để duy trì năng lượng, mà đã trở thành trải nghiệm xã hội, chú trọng chất lượng, thưởng thức chậm rãi. Các cave à manger (quán ăn, thưởng thức rượu) ra đời liên tục, nơi người tiêu dùng có thể mua một chai nhỏ, tự thưởng thức bên vỉa hè cùng đĩa xúc xích tỏi hay jambon, với mức giá hợp lý.

Xu hướng này có thể thấy rõ qua cách các thế hệ trẻ đón nhận rượu vang natural, natural wine đục nhẹ, đóng nắp kim loại, hương vị sống động, phong phú, thể hiện một lớp tiêu dùng mới: chân thực, phá vỡ quy tắc cũ, hướng tới trải nghiệm dễ tiếp cận và gần gũi hơn. Du khách quốc tế bắt đầu cảm nhận rõ nét về cách người Pháp, đặc biệt trong các không gian không chính thức, biến rượu vang thành phần gắn kết hồn nhiên nhất của đời sống đô thị.

HÀ NỘI VỚI GIAO THỨC MỚI CỦA VIỆC UỐNG VANG NGOÀI ĐƯỜNG

Chuyển sang góc nhìn của Hà Nội, hình ảnh rượu vang ngoài phố giờ đây không còn xa lạ. Thay vì những nhà hàng sang trọng hay khách sạn cao cấp, các quán nhỏ sát vỉa hè ngày càng phổ biến, đặc biệt trong những năm gần đây. Các quán này, theo thời gian, mở rộng ra các khu dân cư trẻ trung, trở thành phần không thể thiếu của hoạt động hưởng thụ buổi tối. Thay vì ký gửi trong các phòng kín, bình thản trong không gian riêng, ly vang trên bàn chỉ đơn giản là một phần của nhịp sống ngoài trời.

Chủ quán không cần quá chú trọng trang trí, mà tập trung vào chất lượng rượu và trải nghiệm khách hàng. Mức giá từ 180.000 đến 250.000 đồng một ly, đủ để làm dịu đi cảm giác “giá trị” và tạo sự dễ chịu trong thưởng thức, đồng thời vẫn đủ để níu chân người trẻ. Các nhóm bạn, sau giờ làm, kéo nhau ra vỉa hè, gọi vài ly vang, chia sẻ câu chuyện, cảm nhận thành phố qua từng ngụm rượu nhỏ. Những quán vang mọc lên như những điểm dừng chân bình dị, góp phần thay đổi cách người Hà Nội tận hưởng buổi tối.

Cấu trúc đô thị chính là yếu tố then chốt giúp hình thành mô hình này. Những con hẻm nhỏ, yokocho hay ngõ nhỏ đều tạo ra cảm giác thân mật, gần gũi, khiến con người dễ chia sẻ và giao lưu. Rượu vang trở thành chất xúc tác, lặng lẽ giúp các cuộc trò chuyện thêm phần sâu sắc, thân mật hơn. Chính điều này khiến vang vỉa trở thành một phần của đời sống đô thị, gần như đã hòa vào các hoạt động quen thuộc của người dân.

CÁI CHÁI MỚI VỀ Ý NGHĨA CỦA VIỆC HỌP GỠ NGOÀI ĐƯỜNG

Nếu nhìn rộng hơn, từ Venice, Paris, Tokyo cho đến Hà Nội đều có điểm chung: rượu vang ngoài trời không còn là biểu tượng của sự xa hoa, mà trở thành biểu tượng của sự tự do, của cộng đồng và của khả năng thưởng thức chân thực. Ở Venice, “u’ombra” – nét đặc trưng của quán quà ven lạch – là dấu ấn của đời sống làng quê, không quá xa hoa, mà gắn bó với nhịp sống chậm rãi. Ở Tokyo, những quán izakaya, khi tháo cà vạt, ngồi gọn trên thùng nhựa, uống vang trong hộp gỗ Masa, phản ánh cách người Nhật bình dân hóa rượu vang, biến nó thành phần của thói quen thường ngày.

Ở Việt Nam, “vang vỉa” đang không ngừng phát triển như một biểu hiện của quá trình toàn cầu hóa từ dưới lên. Nó phản ánh rõ nét sức sống của giới trẻ, khả năng tiếp cận và biến đổi giá trị toàn cầu theo phong cách bản địa. Trong những ánh đèn vàng của phố phường, những nhóm người nâng ly, câu chuyện lại tiếp diễn, chứng tỏ rằng cuộc sống đô thị không chỉ là chạy theo tốc độ, mà còn là dừng lại để cảm nhận và gắn kết.

Dù còn nhiều thách thức về chất lượng dịch vụ, quản lý không gian, hay những trải nghiệm chưa trọn vẹn, nhưng chặng đường của “vang vỉa” vẫn mang theo hy vọng về một hình thức thưởng thức mới chân thực, gần gũi hơn với đời sống thường nhật. Trong đó, rượu vang trở thành minh chứng cho xu hướng “sang trọng tự nhiên”: khả năng chọn lọc, chia sẻ, và tận hưởng những khoảnh khắc nhỏ bé mà đầy ý nghĩa.

Chỉ cần nhìn cách các thành phố lớn khác tiếp cận, Hà Nội cũng đang tạo ra một phong cách sống riêng, trong đó “vang vỉa” không chỉ là trào lưu, mà còn là một phần của quá trình định hình lại giá trị thưởng thức trong đô thị hiện đại. Một ly vang giữa phố, nơi mà người ta dừng lại, thưởng thức và cảm nhận từng khoảnh khắc, chính là một biểu tượng mới cho sự đa dạng và tự do trong cách sống của người trẻ hôm nay.