TẠI SAO NHIỀU CÔNG DÂN VỀ GIA ĐÌNH KHÓ KHĂN VẪN BỊ ÉP THAM GIA DÂN QUÂN TỰ VỆ?

Cụ thể, một công dân cho biết hoàn cảnh gia đình mình khá khó khăn, cha bỏ từ nhỏ, mẹ có gia đình riêng nên anh phải sống cùng dì và hai em họ. Hiện tại, anh 25 tuổi, là lao động chính trong nhà, nhưng gia đình không có ai có khả năng lao động ổn định. Dì anh đã ngoài 55 tuổi, mắc thoái hóa cột sống, không thể lao động, trong khi hai em họ đang học đại học hoặc mới hoàn thành nghĩa vụ quân sự nhưng chưa ổn định lao động.

Anh còn bị các vấn đề về sức khỏe như cận thị nặng, loạn thị, giãn tĩnh mạch thừng tinh, viêm giác mạc dị ứng ánh sáng và gan nhiễm mỡ. Dù hoàn cảnh khó khăn như vậy, địa phương vẫn yêu cầu anh tham gia lực lượng dân quân tự vệ. Khi anh trình bày về hoàn cảnh của mình, phía cơ quan chức năng trả lời rằng “năm nay bắt buộc tham gia do thiếu quân.”

Anh đã đề nghị Bộ Quốc phòng xem xét, xác định xem trường hợp của mình có thuộc diện miễn hoặc tạm hoãn thực hiện nghĩa vụ hay không. Tuy nhiên, câu trả lời từ Bộ Quốc phòng nhấn mạnh rằng, theo quy định của luật Dân quân tự vệ năm 2019, độ tuổi tham gia trong thời bình là nam từ 18 đến 45 tuổi, nữ từ 18 đến 40 tuổi. Nếu tự nguyện, nam có thể tham gia đến 50 tuổi, nữ đến 45 tuổi. Thời hạn phục vụ thường là 2 năm đối với dân quân thường trực, 4 năm đối với các loại dân quân tự vệ khác.

Về tạm hoãn hoặc miễn thực hiện nghĩa vụ, luật quy định rõ các trường hợp như nam giới nuôi con nhỏ dưới 36 tháng, lao động duy nhất trong hộ nghèo hoặc cận nghèo, hoặc người chăm sóc thân nhân không còn khả năng lao động. Những người đủ tiêu chuẩn miễn gồm vợ hoặc chồng, con của liệt sĩ, thương binh, người nhiễm chất độc da cam có khả năng lao động thấp, hay người đã được sắp xếp vào đơn vị dự bị động viên, hoặc người trực tiếp nuôi dưỡng các đối tượng đặc biệt khác.

Về tiêu chuẩn tuyển chọn, công dân cần có lý lịch rõ ràng, phẩm chất đạo đức tốt, sức khỏe đảm bảo theo xác nhận của y tế cấp xã trở lên, trừ các trường hợp mắc bệnh nặng hay dị tật không đủ điều kiện phục vụ quân sự. Người đăng ký vào dân quân thường trực phải có sức khỏe loại 1, 2, 3 theo kết luận y tế của cơ sở y tế cấp huyện trở lên.

Căn cứ vào các quy định này, Bộ Quốc phòng nhấn mạnh rằng, việc tham gia dân quân tự vệ là nghĩa vụ của công dân, và những trường hợp đủ tiêu chuẩn tuyển chọn sẽ không thuộc diện tạm hoãn hay miễn trong thời bình.