MỸ, IRAN ĐỐI ĐẦU NGUY CƠ ĐỨNG TRƯỚC NGUY CƠ MỞ RỘNG TRANH CHẤP HỎA THUẬN Ở VÙNG VỊNH
Trong bối cảnh xung đột leo thang ở Trung Đông, Mỹ và Iran đang đối mặt không chỉ với nguy cơ chiến tranh mà còn với những hậu quả lan rộng ảnh hưởng đến thị trường dầu khí toàn cầu. Gần 5 tuần sau các cuộc không kích của Mỹ và Israel nhằm vào Iran, tình hình ngày càng phức tạp khi khu vực Vùng Vịnh nổi lên như một điểm nóng gây bất ổn và làm thị trường tài chính toàn cầu chao đảo.
Iran đã quyết định đóng cửa eo biển Hormuz, tuyến đường hàng hải vận chuyển khoảng 20% lượng dầu tiêu thụ toàn cầu, nhằm phản ứng với các vụ tấn công từ Mỹ và Israel bắt đầu từ cuối tháng 2. Trong bối cảnh đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu trên mạng xã hội Truth Social tối ngày 3.4 rằng nếu có thêm thời gian, Washington có thể dễ dàng mở lại eo biển, chiếm đoạt nguồn dầu mỏ và kiếm lợi khổng lồ.
Trong bài phát biểu ngày 1.4 tại Nhà Trắng, ông Trump tiếp tục cảnh báo rằng chính phủ Mỹ sẵn sàng tấn công hạ tầng năng lượng của Iran nhưng không đưa ra thời hạn rõ ràng để kết thúc các hành động quân sự, điều này gây lo ngại về khả năng trả đũa và làm giảm giá trị của thị trường chứng khoán.
Xung đột không còn giới hạn trong Iran khi các nước vùng Vịnh cũng bắt đầu bị ảnh hưởng rõ rệt. Các tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE) đã tạm dừng hoạt động tại cơ sở xử lý khí đốt Habshan sau một vụ tấn công gây hỏa hoạn. Trước đó, các cơ sở năng lượng tại Kuwait, trong đó có nhà máy lọc dầu Mina Al Ahmadi, cũng bị tấn công nặng, gây thiệt hại đáng kể và làm gián đoạn hoạt động của nhiều nhà máy lọc dầu, hóa dầu và khí tự nhiên hóa lỏng. Giá xăng dầu thế giới tăng khoảng 50%, lên gần 110 USD mỗi thùng.
Chính phủ Anh đã lên kế hoạch triển khai hệ thống phòng thủ Rapid Sentry tới Kuwait để bảo vệ lợi ích của nước này và các đồng minh. Thủ tướng Anh Keir Starmer đã thảo luận về đề xuất này trong cuộc điện đàm với Thái tử Kuwait, đồng thời lên án các vụ tấn công bằng máy bay không người lái vào các cơ sở dầu mỏ.
Iran đã cảnh báo sẽ tiếp tục nhằm mục tiêu các cơ sở năng lượng và cầu đường của các nước Vùng Vịnh nếu các đợt tấn công chống lại Iran tiếp diễn, trong đó có việc thiệt hại các nhà máy điện và cơ sở khử muối nước tại Kuwait. Một quan chức cấp cao Iran cũng phản ứng gay gắt trước dự thảo nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc, do Bahrain đề xuất, cho phép sử dụng vũ lực nếu Iran không mở lại eo biển Hormuz. Iran cáo buộc các nước phương Tây gây ra khủng hoảng và không xem xét nguyên nhân gốc rễ của xung đột.
Trong khi đó, cựu Ngoại trưởng Iran Mohammad Javad Zarif kêu gọi Tehran tận dụng vị thế hiện tại để thúc đẩy một thỏa thuận hòa bình toàn diện với Washington, trong đó đề cập đến việc hạn chế chương trình hạt nhân của Iran và mở lại eo biển Hormuz, đổi lấy phần nào việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt kinh tế. Câu chuyện đang bước vào giai đoạn cực kỳ nhạy cảm, khiến khu vực Trung Đông đứng trước nguy cơ rơi vào một cuộc xung đột quy mô hơn bao giờ hết.