LƯƠNG HƯU ẢNH HƯỞNG RA SAO VỚI NHỮNG NGƯỜI LAO ĐỘNG TRUNG NIÊN?

Trước khi trở thành nhân viên văn phòng, chị Vương Thu Hương đã dành nhiều năm ở nhà chăm sóc con cái và không tham gia bảo hiểm xã hội. Khi quyết định quay lại thị trường lao động ở tuổi trung niên, chị bắt đầu lại từ đầu với công việc chuyên viên văn phòng, mức thu nhập ổn định nhưng vẫn thấp. Hiện tại, mức lương của chị chỉ hơn 8,5 triệu đồng mỗi tháng, trong đó mỗi tháng đóng BHXH chưa đến 900.000 đồng. Chị lo ngại rằng, khi đủ 15 năm đóng BHXH theo quy định mới, lương hưu của chị chỉ khoảng gần 4 triệu đồng mỗi tháng. Theo chị Hương, mức này không đủ trang trải chi tiêu sinh hoạt và chăm sóc sức khỏe khi về già, dẫn đến nỗi lo về tương lai.

Chị Vũ Ngọc Anh tại Hà Nội cũng chia sẻ, khi nghe tin giảm thời gian đóng BHXH từ 20 xuống còn 15 năm để nhận lương hưu, chị vui mừng vì sắp đủ điều kiện, nhưng lại lo lắng về mức hưởng thấp. Chị dự đoán phải kiếm thêm thu nhập qua các công việc phụ như bán hàng online hoặc làm thêm để đảm bảo cuộc sống khi về già. Hiện tại, chị cho biết, nhiều người lao động chỉ đóng BHXH theo lương cơ bản, không phải toàn bộ thu nhập, nên mức hưởng thực tế còn thấp hơn nhiều.

TẦM NHÌN MỚI VỀ LƯƠNG HƯU

Theo BHXH Việt Nam, việc quy định phải đóng đủ 20 năm mới được lĩnh lương hưu đã gây ra những rào cản lớn, đặc biệt đối với những người tham gia muộn hoặc có quá trình đóng gián đoạn. Chính sách này đã dẫn đến nhiều trường hợp nhận BHXH một lần sau nhiều năm đóng góp, khiến họ rời khỏi hệ thống an sinh xã hội khi về già.

Trong luật BHXH năm 2024, thời gian đóng tối thiểu được điều chỉnh giảm còn 15 năm nhằm mở rộng đối tượng hưởng lương hưu và phù hợp hơn với thực tế của thị trường lao động chuyển động không ngừng. Đại diện BHXH Việt Nam cho biết, việc này giúp “gỡ nút thắt”, tạo điều kiện cho nhiều người có thể tiếp cận quyền lợi an sinh lâu dài hơn.

Tuy nhiên, nhiều người vẫn lo ngại về mức hưởng thấp khi thời gian đóng ngắn hơn. Theo cơ quan này, ngoài khoản lương hưu hàng tháng, người hưởng còn được cấp thẻ BHYT miễn phí với mức hưởng cao, giúp giảm đáng kể chi phí khám chữa bệnh. Hơn nữa, chế độ tử tuất như trợ cấp mai táng và trợ cấp cho thân nhân sẽ tiếp tục được đảm bảo, cùng với các đợt điều chỉnh tăng dựa theo chỉ số giá tiêu dùng và tăng trưởng kinh tế, nhằm giữ vững giá trị thực của quyền lợi.

Chuyên gia nhận định rằng, với nhóm lao động trung niên, tự do hoặc có quá trình đóng BHXH gián đoạn, quy định mới mở ra cơ hội “ở lại hệ thống” thay vì bị loại bỏ như trước. Dù vậy, nguyên tắc “đóng – hưởng” vẫn quan trọng, bởi đóng góp lâu dài sẽ quyết định mức hưởng cao hơn. Việc giảm thời gian đóng xuống 15 năm chỉ nhằm mở rộng quyền lợi, còn người lao động vẫn nên duy trì đóng thời gian dài để tối ưu hóa quyền lợi về lâu dài.

Trong năm 2025, số người hưởng BHXH một lần dự kiến sẽ giảm 24,43% so với năm 2024, và 2 tháng đầu năm 2026 giảm thêm 28,29% so cùng kỳ. Đây là tín hiệu tích cực trong chiến lược thúc đẩy người dân lựa chọn giữ lại quyền lợi lâu dài, đảm bảo an sinh khi về già.