TRÁCH NHIỆM CỦA CƠ QUAN CHỨC NĂNG TRONG VỤ CÂY MAI VÀNG Ở CÔN ĐẢO: XÁC ĐỊNH NGUỒN GỐC GÂY TRAN ĐƯỜNG KIỂM SOÁT

Trong ngày 9.4, ông Nguyễn Thái Hậu, Phó hạt trưởng Hạt Kiểm lâm rừng đặc dụng Vườn quốc gia Côn Đảo, đã trao đổi với phóng viên Báo Thanh Niên liên quan đến vụ việc xử phạt một người dân vì sở hữu cây mai vàng tại địa phương. Theo ông Hậu, đơn vị đã quyết định xử phạt hành chính ông Đ.V.T (36 tuổi, cư trú đặc khu Côn Đảo, TP.HCM) với mức phạt 3 triệu đồng và tịch thu 42 cây mai vàng.

Sự việc bắt đầu vào ngày 2.4, khi tổ công tác phối hợp giữa Hạt Kiểm lâm, Công an đặc khu Côn Đảo và Ban Chỉ huy phòng thủ Khu vực 6 tiến hành kiểm tra nguồn gốc lâm sản tại địa chỉ số 36 Tôn Đức Thắng, khu 5, đặc khu Côn Đảo. Tại đây, lực lượng đã phát hiện ông T đang cất giữ 42 cây mai vàng, tổng khối lượng khoảng 0,38 m³. Ông T khai nhận đã mua 45 cây từ đất liền vận chuyển ra đảo, trong quá trình chăm sóc một số cây chết, còn lại 42 cây.

Ông Hậu cho biết: mai vàng là loài cây thân gỗ phân bố tự nhiên trong rừng tại Côn Đảo, đồng thời cũng được người dân trồng để làm cây cảnh, nhân giống và mua bán trên thị trường. Tuy nhiên, câu hỏi đặt ra là việc xử phạt có phù hợp về mặt pháp lý hay không, đặc biệt khi liên quan đến vấn đề nguồn gốc của các cây mai vàng này.

PHẢI CHỨNG MINH MAI VÀNG LÀ LÂM SẢN THEO LUẬT

Trao đổi với phóng viên, luật sư Lê Văn Hoan của Đoàn luật sư TP.HCM nhấn mạnh luật Lâm nghiệp năm 2017 (được sửa đổi năm 2025) quy định rõ rằng lâm sản là sản phẩm khai thác từ rừng, gồm thực vật rừng, động vật rừng và các sinh vật khác như gỗ, lâm sản ngoài gỗ, mây, tre, nứa đã chế biến. Trong đó, yếu tố quan trọng để xác định một cây thực sự là lâm sản chính là nguồn gốc từ rừng.

Theo luật sư Hoan, người xử phạt cần có nghĩa vụ chứng minh cây mai vàng của ông T. thực sự là lâm sản, nghĩa là phải xác định rõ nguồn gốc từ rừng tự nhiên hoặc rừng trồng trong rẫy rừng, chứ không chỉ dựa vào việc không xuất trình bảng kê hay hóa đơn mua bán. Nếu cây mai là do người dân trồng trong vườn nhà, hoặc mua từ các vườn có nguồn gốc rõ ràng, thì nó chỉ là cây cảnh, tài sản dân sự hợp pháp, không phù hợp để xử lý bằng các chế tài lâm nghiệp.

Ông Hoan còn nhấn mạnh: việc Hạt Kiểm lâm xác định vi phạm dựa trên việc ông T. không có bảng kê lâm sản theo quy định tại Thông tư 26 năm 2025 là chưa đủ căn cứ nếu không thể chứng minh nguồn gốc cây từ rừng. Luật quy định rõ rằng, để xử phạt về hành vi tàng trữ lâm sản trái phép, cơ quan chức năng cần chứng minh rõ nguồn gốc của lâm sản đó. Nếu không, tài sản này phải được coi là tài sản dân sự hợp pháp và không thể bị tịch thu hay xử phạt.

NGUỒN GỐC GẬY CẦY TRONG VIỆC XÁC ĐỊNH NGUỒN GỐC CÂY MAI

Liên quan đến thủ tục xác minh, luật sư Hoàng Hà của Đoàn luật sư TP.HCM cho biết các bước cần thiết để chứng minh cây mai vàng là lâm sản gồm: xác minh nơi mua bán, chứng cứ vận chuyển, lời khai, chứng nhận chuyên môn về thực vật học để phân biệt giữa mai rừng và mai vườn. Chỉ sau khi có đủ các bước này thì mới có thể xác định đúng nguồn gốc của cây, từ đó có căn cứ pháp lý để xử phạt theo luật Lâm nghiệp.

Trong trường hợp này, cơ quan chức năng cần thực hiện các thủ tục nghiêm ngặt hơn, không thể chỉ dựa trên việc không xuất trình bảng kê hay hóa đơn trong thời gian ngắn. Các bước kiểm tra nghiệm thu này rất quan trọng để tránh việc xử lý oan, đảm bảo quyền của người bị xử lý tại tòa.

Kết luận, các chuyên gia pháp lý đều nhất trí rằng việc xử phạt ông T. và thu giữ 42 cây mai vàng thiếu căn cứ pháp lý nếu chưa chứng minh rõ nguồn gốc từ rừng. Nếu không, tài sản của ông T. vẫn sẽ có giá trị hợp pháp và không vi phạm luật về quản lý lâm sản. Trong thực tế, các bước chứng minh nguồn gốc cây mai là yếu quyết để đảm bảo tính công bằng trong xử lý vụ việc.