Khó khăn của kinh tế Việt Nam: Câu chuyện thể chế, thu hút đầu tư và quản lý dự án

PHÁT BIỂU TẠI TỔ QUỐC HỘI, PHÓ CHỦ TỊCH NGUYỄN HỒNG DIÊN Đã chỉ ra những thách thức lớn đối với nền kinh tế quốc gia

Trong cuộc thảo luận tại tổ Quốc hội sáng 10.4 về kinh tế xã hội, Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên nhấn mạnh rằng, nền kinh tế Việt Nam đang đứng thứ 32 thế giới, với độ mở gấp hai lần GDP. Điều này cho thấy các biến động bên ngoài tác động nhanh chóng và trực tiếp đến trong nước. Tuy nhiên, ông cũng cảnh báo rằng luật pháp hiện tại vẫn còn tồn tại những khoảng cách so với các luật lệ và thông lệ quốc tế, gây ra những vướng mắc trong điều hành kinh tế.

Ông Diên lấy ví dụ về quy trình mua bán hàng hóa có tính chất chiến lược quốc tế, đề cập rằng các giao dịch này bình thường được thực hiện qua sàn và có giá sàn, giá trần, nhưng Việt Nam vẫn yêu cầu đấu thầu khiến hệ thống trở nên phức tạp, tốn thời gian và chi phí không cần thiết. Điều này góp phần làm giảm hiệu quả và gây lãng phí nguồn lực.

Về giải pháp, ông nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng thể chế phù hợp, đồng bộ với thông lệ quốc tế nhằm tháo gỡ những vướng mắc trong thực tiễn và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế một cách bền vững. Ông đề xuất các biện pháp có thể thực hiện theo từng tuần, từng tháng để giải quyết các khó khăn đang tồn đọng.

Liên quan đến niềm tin của nhà đầu tư, ông Diên nhận định rằng làn sóng đầu tư FDI hiện nay phản ánh sự ổn định của nền kinh tế Việt Nam. Tình hình chính trị vững vàng, cùng mức giá năng lượng thấp hơn so với thế giới, đã góp phần tạo môi trường hấp dẫn cho dòng vốn đầu tư ngoại. Ông cũng giải thích rằng, do chưa tính đúng, tính đủ, giá năng lượng còn khá thấp, điều này giúp giữ chi phí sản xuất của doanh nghiệp trong nước ở mức cạnh tranh.

Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh rằng phần lớn giá trị xuất khẩu hiện nay vẫn thuộc về các doanh nghiệp FDI, chiếm tới 72-74%. Điều này đồng nghĩa rằng các doanh nghiệp này hưởng lợi lớn từ giá năng lượng, chi phí nhân công thấp, và thị trường xuất khẩu rộng lớn. Chính vì vậy, ông đề xuất phải có các biện pháp chấn chỉnh thu hút đầu tư, không chỉ đơn thuần về vốn mà còn nâng cao năng lực quản trị, công nghệ và trách nhiệm đôi bên, nhằm lan tỏa lợi ích đến cộng đồng doanh nghiệp trong nước, đặc biệt các doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Ông cũng thẳng thắn chỉ ra thực trạng doanh nghiệp trong nước đối mặt với nhiều khó khăn, đặc biệt ở lĩnh vực bất động sản, nơi các doanh nghiệp nhỏ còn ít tham gia vào sản xuất và công nghệ cao. Do đó, ông kiến nghị Chính phủ cần sớm đề ra các giải pháp để người dân và cộng đồng có thể yên tâm đầu tư, tránh tình trạng vùi tiền vào đất, vàng hoặc đầu tư ra nước ngoài một cách không hiệu quả.

Trong vấn đề thuế, ông Nguyễn Hồng Diên bày tỏ đồng tình với việc siết chặt các chính sách, nhưng nhấn mạnh rằng việc này phải đi đôi với việc duy trì nguồn thu và tạo điều kiện để doanh nghiệp, người dân có thể phục hồi và phát triển. Ông đưa ra ví dụ về các dự án bất động sản dở dang, nhiều dự án trùm mền gây lãng phí lớn, hàng trăm nghìn tỷ đồng không được sử dụng hiệu quả, ảnh hưởng tiêu cực đến tăng trưởng kinh tế.

Ngoài ra, ông còn đề xuất tháo gỡ các dự án đang trì trệ, đặc biệt là các công trình năng lượng tái tạo. Chỉ riêng 173 dự án có tổng vốn đến 13 tỉ USD không thể vận hành, gây ra tổn thất lớn về nguồn lực và tiềm năng phát triển kinh tế trong tương lai gần. Giải quyết những vướng mắc này sẽ tạo tiền đề cho một năm 2026 có bước đột phá về tăng trưởng.