ĐỀ XUẤT TĂNG MỨC THU NHẬP VÃNG LAI VƯỢT NGƯỠNG 3 TRIỆU ĐỒNG/LẦN: CƠ HỘI HƯỚNG TỚI SỰ CÔNG BẰNG VÀ HIỆU QUẢ HƠN

Bộ Tài chính hiện đang lấy ý kiến về dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều của luật Thuế thu nhập cá nhân. Dự thảo đề xuất tổ chức, cá nhân trả lương, tiền công, tiền thù lao, hoặc các khoản chi khác cho cá nhân cư trú không ký hợp đồng hoặc ký hợp đồng lao động dưới 3 tháng, mà mức thu nhập từ 3 triệu đồng/lần trở lên, sẽ phải khấu trừ thuế, khai thuế, nộp thuế thay theo tỷ lệ 10% trước khi chi trả. So với mức hiện hành 2 triệu đồng, đề xuất này đã nâng lên, tuy nhiên chuyên gia thuế Nguyễn Thái Sơn cho rằng mức 3 triệu đồng/lần là quá “chặt”, gây ra nhiều bất cập trong thực tế.

Nhiều người lao động tự do hiện gặp khó khăn vì mức thu nhập vãng lai bị khấu trừ thuế khá cao so với thu nhập thực tế. Ông Sơn nhấn mạnh, phần lớn đối tượng này có thu nhập nhỏ, chưa đủ để chịu mức giảm trừ gia cảnh. Khi bị trừ thuế ngay từ khoản thu nhập nhỏ như vậy, người lao động buộc phải làm thủ tục hoàn thuế vào cuối năm, gây phiền phức và tốn thời gian. Thậm chí, mức 2 triệu đồng áp dụng từ năm 2013 đã quá lạc hậu, trong khi chính luật thuế và các chính sách liên quan đã được điều chỉnh tăng gấp nhiều lần, từ mức 4 triệu đồng lên 15,5 triệu đồng đối với giảm trừ gia cảnh, cho thấy mức thu nhập vãng lai cần thiết để tính thuế cũng cần phù hợp hơn.

Trong quá khứ, năm 2017, cơ quan thuế đã từng đề xuất nâng mức thu nhập vãng lai lên 5 triệu đồng/lần, nhưng hiện nay mới đề xuất 3 triệu đồng mà chưa phản ánh đúng tốc độ điều chỉnh của các mức tiêu chuẩn khác. Ông Sơn đề xuất, nếu có thể, nên tăng mức này lên 5-10 triệu đồng/lần để giảm bớt thủ tục hành chính, giảm gánh nặng cho người nộp thuế và cơ quan thuế. “Việc này sẽ giúp bỏ bớt các thủ tục phức tạp, giảm thiểu rủi ro thất thu và tăng tính minh bạch,” ông nhấn mạnh.

Các chuyên gia cũng chỉ rõ, cách tạm khấu trừ 10% trên khoản thu nhập nhỏ gây thiệt thòi cho người lao động có thu nhập thấp và trung bình. Ông Lê Văn Tuấn, Giám đốc Công ty TNHH Kế toán Thuế Keytas, kiến nghị bỏ phương pháp khấu trừ tạm 10%, chuyển sang áp dụng thuế theo bậc lũy tiến hoặc tỷ lệ 20% đối với cá nhân không cư trú. Điều này không chỉ giảm thiểu thủ tục, giảm thời gian xử lý, mà còn giảm thiểu chi phí tuân thủ thuế, đồng thời giảm áp lực hậu kiểm của cơ quan thuế.

Nhiều người lao động gặp khó khăn trong việc hoàn thuế do mức khấu trừ quá nhỏ hoặc quy trình phức tạp. Việc bỏ cách tính thuế 10% và áp dụng thuế theo bậc lũy tiến sẽ giúp giảm tải cho cơ quan thuế, giảm chi phí xã hội liên quan đến quản lý và xử lý thủ tục. Đặc biệt, điều này sẽ phù hợp hơn với thực tế, giúp người dân dễ dàng thực hiện nghĩa vụ thuế mà không phải gánh chịu các phiền toái không cần thiết.

VẤN ĐỀ NGƯỠNG XÁC ĐỊNH NGƯỜI PHỤ THUỘC CŨNG GẶP KHÓ KHĂN

Một vấn đề khác của chính sách thuế hiện hành là ngưỡng thu nhập xác định người phụ thuộc quá lỗi thời. Từ năm 2013 đến nay, mức 1 triệu đồng/tháng để xem ai là người phụ thuộc đã không còn phù hợp với thực tế đời sống của người dân và xu hướng tăng giá sinh hoạt. Các chuyên gia như TS Nguyễn Ngọc Tú nhận định, mức này thực sự đã lạc hậu, khiến nhiều người có thu nhập dưới mức này nhưng vẫn không đủ tiêu chuẩn để được coi là phụ thuộc.

Trong bối cảnh mức giảm trừ gia cảnh đã tăng đáng kể từ 4 triệu đồng lên 15,5 triệu đồng/tháng, mức 1 triệu đồng để xác định người phụ thuộc rõ ràng không còn hợp lý. Ông Tú đề xuất, mức GTGC cho người phụ thuộc nên điều chỉnh phù hợp hơn, tối thiểu là 6,2 triệu đồng/tháng theo định mức mới để phản ánh đúng thực tế chi tiêu.

Các tổ chức như Hiệp hội Doanh nghiệp TP.HCM cũng kiến nghị, do chi phí sinh hoạt tại TP.HCM và các đô thị lớn khác cao hơn nhiều so với mức lương tối thiểu quy định, nên nâng mức xác định người phụ thuộc lên tối thiểu là 2,5 triệu đồng/tháng, đồng thời đề xuất áp dụng cơ chế linh hoạt, cho phép người nộp thuế giảm trừ phần chênh lệch giữa thu nhập thực tế của người phụ thuộc và mức tiêu chuẩn.

Tóm lại, việc sửa đổi các mức giới hạn về thu nhập vãng lai, mức xác định người phụ thuộc và phương pháp tính thuế không chỉ giúp phù hợp hơn với thực tế kinh tế-xã hội mà còn góp phần minh bạch, công bằng hơn trong chính sách thuế, giảm thiểu thủ tục hành chính, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người dân và doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ thuế.