Chính phủ đề xuất loại bỏ quy định chụp ảnh khi công chứng để đơn giản hóa thủ tục

Trong dự thảo luật sửa đổi, bổ sung một số điều của luật Công chứng, được Quốc hội thảo luận chiều ngày 11.4, chính phủ đề xuất bỏ quy định bắt buộc chụp ảnh người yêu cầu công chứng trước sự chứng kiến của công chứng viên. Quy định này hiện đang được yêu cầu theo luật Công chứng năm 2024 nhằm tăng cường khả năng nhận diện và phòng chống gian lận.

Lý do chính của đề xuất này xuất phát từ sự phát triển của công nghệ định danh điện tử và sinh trắc học, đã và đang được triển khai rộng rãi. Các cơ sở dữ liệu về dân cư, hộ tịch đã được cơ quan quản lý công bố theo yêu cầu của Nghị quyết 66.7/2025. Khi thực hiện công chứng, công chứng viên sử dụng thiết bị xác thực cá nhân bằng công nghệ sinh trắc học, máy quét chuyên dụng hoặc ứng dụng VNeID để xác thực danh tính người yêu cầu mà không cần chụp ảnh trực tiếp, giúp hạn chế gian lận giả mạo.

Chính phủ cho rằng, trong bối cảnh và điều kiện hiện tại, bỏ quy định chụp ảnh nhằm giảm bớt thủ tục, tạo thuận lợi hơn cho người dân và các tổ chức hành nghề công chứng.

Ý kiến từ các đại biểu cũng cho thấy sự phân vân về vấn đề này. Đại biểu Nguyễn Thị Hồng Hạnh, Giám đốc Sở Tư pháp TP.HCM, cho biết việc bắt buộc chụp ảnh đã gây tranh cãi nhiều khi quy định chính thức có hiệu lực. Một bên ủng hộ cho rằng, thủ tục này giúp tăng khả năng nhận dạng, xác thực danh tính người ký, qua đó hạn chế ký khống, ký dạo hoặc các hành vi gian lận khác. Bên cạnh đó, việc có ảnh còn là chứng cứ trực quan, bảo vệ quyền lợi của người dân và công chứng viên khi xảy ra tranh chấp, đồng thời nâng cao tính minh bạch và kỷ luật trong hoạt động công chứng.

Tuy nhiên, đại biểu còn lo ngại về những phát sinh chi phí và thủ tục không cần thiết, cũng như quyền về hình ảnh của cá nhân. Bà Hạnh đề xuất quy định linh hoạt hơn, để việc chụp ảnh có thể thực hiện theo đề nghị của người yêu cầu hoặc trong những trường hợp đặc biệt, khi công chứng viên thấy cần thiết. Các địa phương hiện nay cũng khác nhau về việc trang bị thiết bị xác thực cá nhân, do đó, quy định mở sẽ phù hợp hơn.

Trong khi đó, đại biểu Ly Kiều Vân từ đoàn Quảng Trị lại giữ nguyên quy định bắt buộc chụp ảnh như hiện hành, nhấn mạnh rằng quy định này giúp bảo đảm an toàn cho giao dịch, xác định chính xác người ký, thời điểm và địa điểm ký, hạn chế gian lận, giả mạo và tranh chấp pháp lý. Bà Vân còn cho rằng, ảnh chụp còn đóng vai trò như một chứng cứ so sánh, giúp bảo vệ quyền lợi cá nhân, đồng thời nâng cao tính minh bạch, kỷ luật trong công cuộc công chứng, góp phần chống lại hành vi không chuẩn mực hoặc cạnh tranh không lành mạnh trong ngành.

Việc bắt buộc chụp ảnh khi công chứng hiện là nội dung của luật Công chứng năm 2024, tuy nhiên, do quy định mới chỉ áp dụng chưa đầy một năm, các chuyên gia đề nghị cần có đánh giá về hiệu quả để làm cơ sở cho việc xem xét giữ hay bỏ quy định này trong các chỉnh sửa luật sau này.

Trước đó, các cơ quan thẩm tra như Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đều đồng thuận về việc đơn giản hóa thủ tục công chứng, song đề nghị tiếp tục nghiên cứu, đánh giá tác động thực tế để đảm bảo chính sách phù hợp, giảm chi phí cho người dân và doanh nghiệp, đồng thời duy trì tính ổn định của hệ thống công chứng.