ĐỀ NGHỊ TĂNG MỨC GIẢM TRỪ GIA CẢNH LÊN 18 TRIỆU ĐỒNG/MỖI THÁNG: BÁO ĐỘNG VỀ GẦN GẤP THỰC TẾ CHI PHÍ SINH HOẠT

Trong bối cảnh mức sống tối thiểu tại các đô thị lớn ngày càng tăng mạnh, các chuyên gia và nhà quản lý thuế kiến nghị nâng mức giảm trừ gia cảnh tối đa lên 18 triệu đồng mỗi tháng để phù hợp với thực tế chi tiêu của người dân. Hiện tại, mức trừ gia cảnh vẫn còn nhiều bất cập, gây ra sự không công bằng trong hệ thống thuế.

Ông Nguyễn Thái Sơn, nguyên Trưởng phòng Thuế thu nhập cá nhân Cục Thuế TP.HCM, cho biết mức đề xuất tăng lên 13,3 triệu đồng cho người nộp thuế và 5,3 triệu đồng cho người phụ thuộc là chưa đủ. Ông nhấn mạnh, giảm trừ gia cảnh là để bảo vệ nhóm người có mức chi tiêu cơ bản như ăn uống, nhà cửa, đi lại, học hành, khám chữa bệnh—đây giống như việc doanh nghiệp trừ các khoản chi hợp lệ trước khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp.

Nhà chuyên môn còn đề xuất bổ sung các khoản giảm trừ đặc thù như lãi vay mua nhà lần đầu, chi phí đào tạo nâng cao kỹ năng để thúc đẩy năng suất, hay chi phí dài hạn cho chữa bệnh của cha mẹ, vợ chồng, con cái. Các khoản này không chỉ giúp chia sẻ khó khăn mà còn thể hiện tính nhân văn của luật thuế.

Ông Nguyễn Đức Nghĩa, Phó giám đốc Trung tâm Tư vấn pháp luật thuộc Hiệp hội Doanh nghiệp TP.HCM, bổ sung rằng luật thuế thu nhập cá nhân cần làm rõ và mở rộng các khoản giảm trừ như chi phí cư trú thiết yếu và đi lại, ví dụ như trả tiền thuê nhà, lãi vay ngân hàng mua nhà lần đầu hoặc mua phương tiện đi làm.

So sánh với luật Thuế giá trị gia tăng sắp có hiệu lực từ 1.7.2025, ông Nguyễn Thái Sơn phân tích, cá nhân có doanh thu dưới 200 triệu đồng/năm (khoảng 16,6 triệu đồng/tháng) không phải chịu thuế VAT hay thuế thu nhập cá nhân. Trong khi đó, mức giảm trừ hiện tại cho người lao động chỉ dao động từ 13,3 đến 15,5 triệu đồng, nghĩa là có sự không công bằng. Ông đề xuất nâng mức giảm trừ cho người nộp thuế lên 16,6 triệu đồng/tháng và 6,6 triệu đồng/tháng cho người phụ thuộc, nhằm tạo sự cân đối, hợp lý hơn.

PGS-TS Trần Văn Tùng, Trưởng khoa Tài chính – Thương mại Trường ĐH Công nghệ TP.HCM, cho rằng mức giảm trừ hiện nay chưa phản ánh đúng chi phí sinh hoạt tối thiểu tại các đô thị lớn, vốn đã vượt quá 15 triệu đồng/tháng. Ông đề xuất nâng mức giảm trừ bản thân lên 18 triệu đồng, và cho người phụ thuộc là 7,5 triệu đồng, đảm bảo hỗ trợ tối đa nhu cầu sinh hoạt và học hành của gia đình. Ông phân tích, chỉ số CPI từ 2020 đến nay tăng đáng kể, khiến chi phí sinh hoạt của người dân vượt mức giảm trừ hiện tại. Trong bối cảnh thu nhập bình quân đầu người dự kiến đạt 125 triệu đồng/năm vào 2024, mức trừ 11 triệu đồng/tháng là chưa đủ.

Chuyên gia so sánh mô hình các quốc gia trong khu vực. Malaysia cho phép giảm trừ với nhiều khoản như y tế, giáo dục, mua sắm thể thao hay bảo hiểm, giúp tổng mức giảm trừ thực tế cao hơn nhiều. Thái Lan cũng mở rộng các khoản giảm trừ cho cả người thân và đầu tư từ thiện, linh hoạt hơn hệ thống của Việt Nam. Ông Nghĩa kiến nghị nâng mức giảm trừ gia cảnh lên khoảng 16,5 triệu đồng/tháng, phản ánh tốt hơn chi phí thực tế của người dân do chỉ số CPI không thể dùng để điều chỉnh phù hợp.

VỀ BIỂU THUẾ SUẤT VÀ PHÂN BỐ TẦNG THU NHẬP

Ông Nguyễn Thái Sơn còn đánh giá cao việc giảm thuế suất tối đa của cá nhân từ 35% xuống 30% để thúc đẩy cạnh tranh và thu hút nhân tài, chuyên gia còn đề xuất giảm số bậc thuế từ 7 xuống còn 5 bậc. Cụ thể, các mức thu nhập sẽ được chia thành các khung thuế phù hợp hơn, giúp giảm gánh nặng cho người nộp thuế thấp và trung bình.

Người làm công ăn lương hiện chịu mức thuế cao hơn nhiều so với doanh nghiệp cùng quy mô. Ông Sơn kiến nghị Bộ Tài chính nghiên cứu áp dụng mức thuế tối đa 25%, phù hợp hơn với tình hình thực tế và nội dung các chính sách trong khu vực. Đặc biệt, hệ thống bậc thuế cần linh hoạt để tránh gây khó khăn và khuyến khích sự phát triển của nền kinh tế.

Theo ông Tùng, việc giảm số bậc thuế xuống còn năm cấp cùng việc điều chỉnh mức thuế tối đa, kết hợp cho phép trừ các khoản chi phí hợp lệ (giáo dục, y tế, bảo hiểm, vay mua nhà, từ thiện), sẽ giúp hệ thống thuế Việt Nam công bằng, thúc đẩy tiêu dùng và đầu tư, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh của đất nước.