CHUYỂN ĐỘNG MẠNH MẼ VỀ VAY VÀNG TRONG DÂN: CƠ HỘI HAY NGUY CƠ?

Hiệp hội Kinh doanh vàng Việt Nam vừa gửi công văn kiến nghị Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng về việc ban hành quy định cụ thể liên quan đến nguồn vàng nguyên liệu trong dân. Trong đó, đề xuất cho phép các doanh nghiệp vàng trang sức được vay vàng trong dân để sản xuất, chế tác, với lãi suất thỏa thuận phù hợp pháp luật dân sự.

Theo đề xuất, các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực vàng trang sức sẽ được vay vàng từ người dân và sử dụng nguồn vàng này làm nguyên liệu chính. Điều kiện đi kèm là doanh nghiệp có thể vay với lãi suất không cố định, thỏa thuận giữa các bên. Đây là một bước đi được kỳ vọng sẽ giúp ngành vàng tăng cường nguồn nguyên liệu, giảm phụ thuộc nhập khẩu.

Tuy nhiên, đề xuất này đang gây nhiều tranh cãi. TS kinh tế Lê Bá Chí Nhân cho rằng việc cho phép doanh nghiệp vay vàng trong dân chính là mở lại kênh tín dụng bằng vàng dưới hình thức khác, và tiềm ẩn nhiều rủi ro. Ông nhấn mạnh, việc này có thể khiến thị trường tín dụng ngầm bằng vàng phát triển mạnh mẽ, khó kiểm soát, từ đó làm yếu đi vai trò của tiền đồng trong nền kinh tế. Ông cảnh báo, khi giá vàng biến động mạnh, doanh nghiệp có thể gặp rủi ro tài chính, trong khi người dân lại chịu thiệt hại nếu doanh nghiệp không thể trả nợ. Ngoài ra, xu hướng nắm giữ vàng thay vì gửi tiết kiệm còn đi ngược lại các mục tiêu củng cố niềm tin vào đồng tiền của Ngân hàng Nhà nước.

Vị chuyên gia cũng chỉ ra quá khứ Việt Nam từng có giai đoạn “vàng hóa” nền kinh tế khi hệ thống ngân hàng huy động và cho vay vàng, gây nhiều hệ quả tiêu cực như chính sách tiền tệ bị suy yếu, tỷ giá chịu nhiều áp lực. Nghị định 24 năm 2012 ra đời nhằm chấm dứt tình trạng này, và ông cho rằng việc đề xuất cho vay vàng trong dân hiện nay là điều khó chấp nhận.

Trong khi đó, ông Nguyễn Quang Huy, Giám đốc khoa Tài chính – Ngân hàng Trường ĐH Nguyễn Trãi, nhận xét rằng, nếu hiện thực hóa, đề xuất này có thể giúp ngành vàng giảm phụ thuộc vào nhập khẩu, cung cấp nguyên liệu ổn định cho chế tác. Tuy vậy, các chuyên gia cảnh báo về các rủi ro pháp lý và tài chính khi cho phép vay vàng với lãi suất thỏa thuận. Khi doanh nghiệp đối mặt với khó khăn tài chính hoặc rủi ro về kinh doanh, việc thu hồi vàng sẽ gặp nhiều trở ngại, dẫn đến thiệt hại trực tiếp cho người dân.

Chuyên gia vàng Trần Duy Phương cũng chỉ rõ khó khăn trong việc kiểm định chất lượng vàng trong dân, vốn tồn tại ở nhiều dạng như vàng miếng, vàng nhẫn, vàng trang sức. Do đó, việc huy động vàng theo dạng khác nhau, có tiêu chuẩn không đồng nhất, sẽ gây khó khăn trong quá trình thực thi. Thêm vào đó, rủi ro về cân đối tài chính doanh nghiệp cũng rất lớn. Ví dụ, khi huy động vàng ở mức giá 170-175 triệu đồng/lượng, nhưng đến kỳ đáo hạn, giá đã tăng lên 200 triệu đồng/lượng, doanh nghiệp sẽ gặp khó khăn trong việc cân đối nguồn trả nợ.

Việc tái lập cơ chế vay vàng trong dân như đề xuất hiện nay liệu có thực sự khả thi và hợp lý hay chỉ mang lại rủi ro lớn, đang là câu hỏi lớn được các chuyên gia đặt ra. Thực tiễn cho thấy, để quản lý nguồn vàng trong dân một cách an toàn, nền kinh tế cần chuyển hóa nguồn lực này qua các hình thức phù hợp, có sự giám sát chặt chẽ của Ngân hàng Nhà nước, tránh lặp lại những hệ quả tiêu cực từng xảy ra trong quá khứ.